NieuwsPolitiek in Cambodja

Oppositie probeert Cambodjaanse dictatuur aan het wankelen te brengen

Cambodja was dit weekend het toneel van roerig politiek drama. Zondag werd oppositieleider Kem Sokha na twee jaar vrijgesteld van huisarrest. Een dag eerder landde zijn partijgenoot en banneling Sam Rainsy in Maleisië, naar eigen zeggen op weg naar zijn thuisland om een einde te maken aan de partijdictatuur van premier Hun Sen.

Premier Hun Sen tijdens de herdenking van de omverwerping van het bloedige Rode Khmer-bewind van Pol Pot, veertig jaar geleden. Beeld REUTERS

Rainsy en Sokha zijn de twee leiders van de Cambodia National Rescue Party (CNRP). Deze grote oppositiepartij werd in 2017 verboden en sindsdien heeft Hun Sen, al bijna 35 jaar premier, de alleenheerschappij in het Zuidoost-Aziatische land. Rainsy vluchtte in 2015 naar Parijs en zijn opvolger Sokha werd middels een vage aanklacht beticht van hoogverraad en onder huisarrest geplaatst.

Een paar maanden geleden kondigde de 70-jarige Rainsy echter aan dat hij op 9 november zijn rentree zou maken. Samen met andere verbannen politici zou hij via Thailand de grens over gaan en met aanhangers richting Phnom Penh marcheren om Hun Sen te dwingen de oppositie weer toe te laten.

De Cambodjaanse oppositieleider-in-ballingschap, Sam Rainsy, groet supporters die hem komen uitzwaaien op het vliegveld in zijn woonplaats Parijs. Beeld AFP

Het moment om terug te keren was niet lukraak gekozen. Afgelopen zaterdag was het niet alleen de Cambodjaanse onafhankelijkheidsdag, maar bovendien beslist de Europese Unie deze week of het een handelsovereenkomst met Cambodja opschort vanwege het antidemocratische beleid van Hun Sen.

De EU biedt ontwikkelende landen als Cambodja gunstige handelsvoorwaarden maar kan deze intrekken als het land de mensenrechten schendt. Dat zou een gevoelige tik zijn, aangezien de EU grootafnemer is van in Cambodja geproduceerde schoenen, kleding en fietsen. In totaal gaat een derde van de Cambodjaanse export naar de EU.

Oppositieleider Kem Sokha spreekt met de media voor het hoofdkwartier van de verboden oppositiepartij CNRP. Beeld EPA

Eerste stap

Wellicht dat Rainsy hoopt dat hij met het oordeel van de EU voor de deur een politieke doorbraak kan forceren. Zijn comeback werd vorige week evenwel in de kiem gesmoord, toen hij op het vliegveld van Parijs te horen kreeg dat hij niet welkom was op de vlucht naar Thailand. Het buurland van Cambodja wilde de oppositieleider niet toelaten, officieel omdat het zich niet met de politieke situatie in Phnom Penh wilde bemoeien. Feitelijk koos Thailand daarmee de kant van de zittende macht, zo concludeerde ook mensenrechtenorganisatie Amnesty International. ‘De buurlanden zouden niet moeten buigen voor druk van Hun Sen’, aldus een woordvoerder.

Rainsy kondigde aan dat hij het via een andere route zou proberen en zaterdag landde hij in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur, waar hij herenigd werd met enkele andere prominenten van de CNRP. Hoe Rainsy vanuit Maleisië naar Cambodja wil reizen, is niet duidelijk.

Hun Sen beschouwt de terugkeer van de oppositie als ‘een staatsgreep’, zo heeft hij gezegd. De laatste weken werden meer dan vijftig CNRP-leden gearresteerd. Bij de grens zijn extra troepen gestationeerd.

Oppositieleiders Sam Rainsy (links) en Kem Sokha (rechts) in 2014, als hun oppositiepartij nog een bedreiging is voor Hun Sen. Beeld AFP

Bij de laatste verkiezingen waaraan de oppositie meedeed, in 2013, haalde de CNRP 44 procent van de stemmen. Nu de partij en kritische media van het toneel verdwenen zijn, is Sun Hen oppermachtig. Hij controleert de media, het justitiële apparaat en sinds de verkiezingen van 2018 ook het gehele parlement. Het land hangt vol met plakkaten waarop Hun Sen als een vriendelijke doch strenge vader staat afgebeeld.

Het is dan ook maar de vraag het opheffen van het huisarrest van de 66-jarige Sokha, genoeg is om de EU tevreden te stellen. De aanklacht tegen de oppositieleider blijft staan, hij mag het land niet verlaten en zich niet met de politiek bemoeien. ‘Dit is een eerste stap’, schreef Sokha op Facebook. ‘Maar ik en vele Cambodjanen die hun politieke vrijheid hebben verloren, wachten nog altijd op rechtvaardigheid en daadwerkelijke oplossingen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden