Oppositie heeft geen antwoord op Tayyip Erdogan

Bijna twee jaar na de verpletterende nederlaag die de Gerechtigheids-en Ontwikkelingspartij (AKP) van Tayyip Erdogan de traditionele Turkse partijen toebracht ze verdwenen op na uit het parlement omdat ze de kiesdrempel bij lange na niet haalden heeft Erdogan niets te vrezen van welke oppositie dan ook....

Ter rechterzijde blijft het muisstil. De Nationalistische Actie Partij (MHP) handhaafde haar leider Devlet Bahceli en de Moederlandpartij (ANAP) schoof Nesrin Nas naar voren als opvolgster van Mesut Yilmaz, die binnenkort moet terechtstaan wegens veronderstelde corruptie.

Oud-premier Tansu ller maakte bij de Partij van het Juiste PAD (DYP) plaats voor Mehmet Agar, ex-minister van Binnenlandse Zaken. Agar was betrokken bij het zogeheten Susurluk-schandaal in 1996, waar bleek dat hij verscheidene Turkse mafiosi de hand boven het hoofd had gehouden. Dat is geen probleem gebleken voor een verdere voortzetting van zijn politieke carri.

Van Bahceli, Nas en Agar wordt weinig vernomen, ze zijn niet vertegenwoordigd in het parlement. Als politiek rechts al een antwoord heeft op de tweederde meerderheid die Erdogans AKP in de volksvertegenwoordiging heeft, dan weet het dat bekwaam stil te houden.

Bij links ligt het een slag anders. De Nieuw Turkije Partij (YTP) medio 2002 opgericht door de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken, Ismail Cem, die de Democratisch Socialistische Partij van zijn baas premier B Ecevit niet meer zag zitten lijkt na de verloren stembusgang van november 2002 zo verschrompeld dat de partijvergaderingen bij Cem thuis in de achterkamer kunnen worden gehouden.

Ecevit zelf, 79 jaar oud en vijf keer premier, trad onlangs af als partijleider van de DSP. Hij leidde de DSP samen met zijn vrouw Rahsan met strakke hand, meer als een koninkrijkje. De nieuwe man is de 47-jarige Zeki Sezer die persoonlijk door de Ecevits is uitverkoren.

Vooraanstaande partijgenoten als de exministers Zekeriya Temizel, Hikmet Sami Tn Hikmet Ulugbay maakten bezwaar tegen die gang van zaken. De partij moet op eigen benen leren staan zonder de dominante Ecevit. Deze sprak woedend van een 'revolte'. Met de benoeming van Sezer is de vrees gegroeid dat Ecevit over zijn politieke graf heen zal blijven regeren.

Toch zien velen binnen de DSP een grote rol weggelegd voor hun partij. De enige andere grote linkse oppositiepartij, de Republikeinse Volkspartij (CHP), mag dan wel zijn vertegenwoordigd in het parlement, zij voert slechts een bleke oppositie.

De geharnaste secularisten van de DSP houden hun hart vast dat het lot van het land in handen ligt van de AKP, die wortelt in de politieke islam. De (seculiere) principes van Atatde stichter van de moderne republiek) zijn in gevaar, de CHP voert geen geloofwaardige oppositie en dus moeten wij de rol van fatsoenlijk links vervullen, zei Atilla Mutman, prominent partijlid.

Met het islamistische gevaar dat de AKP zou betekenen, valt het wel mee, maar Mutman had wel gelijk met zijn oordeel over de CHP. De partij heeft door haar aanwezigheid in het parlement de kans om een geloofwaardige oppositie te voeren, maar slaagt daar geen moment in.

De nog door Atatpgerichte CHP verdween na de verloren verkiezingen van 1999 uit de volksvertegenwoordiging, maar partijleider Deniz Baykal wist in het zadel te blijven. In 2002 haalde hij 180 van de 550 zetels. Dat was mede te danken aan de steun die hij kreeg van Kemal Dervis voormalig vice-voorzitter van de Wereldbank en de architect van Turkijes economisch herstel.

De liefde tussen beiden is ernstig bekoeld. Het is een publiek geheim dat Dervis zijn eigen partijleider ziet als voornaamste obstakel voor herstel van de partij. 'Die man moet echt weg', zei een naaste vertrouweling van Dervis onlangs tegen de Volkskrant. Dervis betitelde Baykal zelfs een keer als Bas¿bug (opperbevelhebber), een term die vooral bij extreemrechts in zwang is.

Het probleem van Dervis is dat hij binnen de CHP niet echt veel steun geniet. Hij wordt door velen gewantrouwd, gezien als een technocraat. Bovendien heeft hij met zijn pragmatische opstelling in het hoofddoekjesdebat ('niet verbieden') veel partijgenoten van zich vervreemd.

Met zo'n tot op het bot verdeelde oppositie gaat het regeren de AKP gemakkelijk af. Toch is het de grote vraag of een land gebaat is met een partij die de absolute meerderheid in het parlement heeft en met een oppositie die meer oog heeft voor interne strubbelingen dan voor het landsbelang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden