Oppositie gromt, toch stemt coalitie het referendum weg

Uw politieke nieuwsbrief, met vandaag: de streep door het referendum.

D66-leider Pechtold in de Kamerbankjes. Foto anp

Goedemiddag. De coalitie zette vandaag onder grommend protest van de oppositie een streep door de referendumwet. Verder in Dagkoersen: het Zorgfonds (hoe staat het ermee?), wederom een 'inspanningsbelofte' van Rutte, en GroenLinks en PvdA proberen te stoken in de coalitie.

De Kamer is vanaf morgen met krokusreces, zo ook uw nieuwsbrief. Wij zijn er weer op maandag 5 maart.

Wilt u Dagkoersen dagelijks (en geheel gratis) per mail ontvangen? Regel het eenvoudig via volkskrant.nl/dagkoersen.

Foto de Volkskrant

STEMMING VAN DE DAG
Het einde van het referendum

Forum-leider Thierry Baudet deed vanmiddag een laatste poging: 'Dit is het moment voor D66 om te laten zien dat haar ruim 50-jarige bestaan niet voor niets is geweest. Houd je rug recht', zei hij tegen de D66-Kamerleden. 'Keer je niet tegen de bevolking.'

Alle negentien D66'ers hielden hun rug recht, maar niet zoals Baudet het had willen zien. De coalitie bleef tijdens de stemming verenigd tegenover een immens oppositiefront. Met 76 tegen 69 stemmen (vijf Kamerleden waren afwezig, twee van coalitie, drie oppositie) zette de Tweede Kamer (coalitie plus SGP) vanmiddag een streep door de referendumwet. Als de coalitie straks in april ook in de senaat het kabinetsvoorstel volgt, verdwijnt het raadgevend referendum echt uit het democratisch bestel, nog geen drie jaar na introductie.

Het laatste raadgevend referendum is waarschijnlijk de volksraadpleging over de inlichtingenwet, op 21 maart. 50Plus doet nog een poging een referendum te organiseren over de Wet-Hillen ('de aflosboete'), maar de stroom aan steunbetuigingen stokt, laat een partijwoordvoerder weten. Hij vreest dat mensen er niet meer in geloven sinds is doorgedrongen dat de referendumwet verdwijnt. De partij heeft ruim 100.000 handtekeningen binnen en heeft nog tot 8 maart om aan de benodigde 300.000 te komen.

Kabinet en coalitie hielden voet bij stuk en schaffen het referendum af. Foto anp

HOE STAAT HET MET...
Het Nationaal Zorgfonds?

Duizenden mensen stonden een jaar geleden op het Malieveld om te demonstreren voor een Nationaal Zorgfonds (NZF) en tegen marktwerking in de zorg. De Tweede Kamerverkiezingen kwamen eraan en de SP zette in de campagne volop in op het thema zorg. Sindsdien lijkt het nagenoeg stil rond het Zorgfonds. Meerdere sympathiserende organisaties die met hun logo op de site van het NZF staan, hebben al tijden niets meer van de organisatie gehoord.

Wilma Schrover, voorzitter van seniorenbond KBO Brabant: 'Ik heb eerlijk gezegd geen idee hoe de vlag er nu bijhangt. Wij zijn tegenstander van marktwerking in de zorg. Het Zorgfonds was een middel om dat doel te bereiken, maar het werd vooral een SP-campagne. Dat heeft me wel gestoord.'

50Plus vertelt een vergelijkbaar verhaal. 'We hebben het van harte gesteund, maar we worden er niet meer zo bij betrokken', zegt een woordvoerder. 'Het is ook meer een SP-ding. Bij ons staat het op een laag pitje. Wat ons logo op de site betreft, als ze het ons zouden vragen, zouden we zeggen: nou misschien kan je hem eraf halen.'

De FNV laat weten zich te beraden over de steun. 'Wij hebben onlangs een nieuwe zorgvisie vastgesteld. Een nieuwe realiteit dus. Van daaruit kijken we naar het Nationaal Zorgfonds. We zijn erover in gesprek.'

De Partij voor de Dieren staat nog volledig achter het initiatief, maar heeft ook al langer niets van de SP vernomen. Zodra er weer grote acties op touw worden gezet, wordt de partij er graag bij betrokken, zegt Kamerlid Femke Merel Arissen.

'Geen van deze organisaties heeft aangegeven dit alternatief voor de zorg niet meer te steunen', reageert SP-secretaris Lieke Smits. Het Zorgfonds leeft, stelt zij. 'Regelmatig komen alle vertegenwoordigers van de ondersteunende organisaties bijeen in het landelijk comité om plannen te maken voor vervolgstappen.'

KBO-bestuurder Schrover was daar in elk geval niet bij. 'Het is na de verkiezingen een beetje ingezakt. Het Zorgfonds heeft niet geleid tot veel electorale steun voor de SP om het ook echt te realiseren. Dit paard is niet dood, maar wel een beetje ziek.'

Krol (50Plus) en toenmalig SP-leider Roemer zij aan zij voor het Nationaal Zorgfonds. Foto ANP

BELOFTE VAN DE DAG
We gaan ons best doen

Premier Rutte heeft geleerd van het verleden. Hij doet geen harde beloftes meer. Hij introduceerde in het najaar de 'inspanningsbelofte' toen hij met de PvdA overhoop lag over onderwijsgeld. Zo'n inspanningsbelofte doet hij vandaag ook over de Nederlandse financiële afdracht aan de EU. Die moet omlaag, vindt Rutte. 'We doen de belofte om heel hard ons best te doen', zei hij vanmiddag tegen de Kamer. Verslaggever Natalie Righton volgde het debat.

EU-lidstaten onderhandelen komend jaar over hun afdracht aan Brussel omdat er door het vertrek van de Britten een tekort van 13 miljard euro ontstaat op de EU-begroting van 2021-2027. Tegelijkertijd stijgen de uitgaven omdat de EU meer taken zal gaan uitvoeren, zoals extra grensbewaking en terreurbestrijding. Righton: 'Rutte wil dat de extra EU-taken bekostigd worden door te snijden in de 'enorme bedragen' die gaan naar het landbouwfonds en achtergebleven regio's.' De Kamer kan ervan op aan dat hij zich daarvoor zal inspannen.

Rutte doet een inspanningsbelofte. Foto anp

INITIATIEF VAN DE DAG
Abortuspil bij de huisarts

De verhoudingen in de Kamer: vier coalitiepartijen versus negen oppositiepartijen. Die brede oppositie laat geen gelegenheid onbenut om bressen te schieten in het krappe verbond dat het land sinds oktober regeert. De coalitiepartijen spraken in de formatie af dat de abortuspil voorlopig niet door de huisarts wordt verstrekt. Het werd uitgelegd als een knieval van van D66 en VVD voor de christelijke partners CDA en ChristenUnie. Oppositiepartijen PvdA en GroenLinks herinneren het liberale smaldeel van de regering daar graag aan, constateert verslaggever Raoul du Pré: 'De linkse partijen kondigden woensdag een initiatiefwet aan die het huisartsen mogelijk maakt de abortuspil bij zwangerschappen tot negen weken voor te schrijven.'

VVD en D66 beweerden dat zo'n pil huisartsen zou belasten met veel administratieve rompslomp. GroenLinks en PvdA verzonnen daarom een list, anders dan in het vorige voorstel hebben huisartsen dit keer geen speciale vergunning nodig om de pil te gaan voorschrijven. Du Pré: 'De liberale regeringspartijen moeten later dit jaar met de billen bloot als het wetsvoorstel in behandeling komt. Gaan zij om of ligt het onderwerp binnen de coalitie toch gevoeliger dan zij in het najaar suggereerden?'

Vooralsnog hebben VVD en D66 niet op het nieuwe plan gereageerd. Aan hun achterbannen ligt het niet. Zowel de D66-kiezers als de VVD-kiezers zijn in overgrote meerderheid voor, bleek deze week uit een peiling van EenVandaag.

PvdA-Kamerlid Sharon Dijksma komt samen met GroenLinks met een initiatiefwet rond de abortuspil. Foto anp

AFVALLER VAN DE DAG
Edith Schippers

En alweer valt een kandidaat af voor het ministerschap van Buitenlandse Zaken. Na Han ten Broeke (fysieke tegenslag) laat nu Mark Ruttes droomkandidaat, Edith Schippers, weten dat zij niet beschikbaar is. 'Het ministerschap van Buitenlandse Zaken is een geweldige baan die ik direct zou hebben geaccepteerd als ik geen tienerdochter had', aldus Schippers in een korte verklaring aan de pers. 'Maar die dochter heb ik wel, dus dit is geen goed moment voor mij. Je moet prioriteiten stellen in het leven en die liggen in deze afweging bij mijn dochter.'

Zo wordt langzaam duidelijk dat het geen overdreven voorzichtigheid was toen Rutte vorige week liet weten dat zijn zoektocht best enkele weken kan duren.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

VVD'er Edith Schippers wordt geen minister van Buitenlandse Zaken. Foto anp