Opnieuw wordt een vettaks bepleit. Maar werkt zoiets echt?

In een rapport over welvaartsziekten pleit de Raad voor Volkskgezondheid en Zorg (RVZ) vandaag voor de invoering van een vettaks: een extra accijns op slechte grondstoffen in voedsel. Dat idee is niet nieuw, en werd in Nederland al vaker geopperd. De vraag is of zo'n belasting ook echt werkt. Gaan we gezonder eten omdat 'slecht' voedsel meer geld kost?

@copy; ThinkStock

Om die vraag te beantwoorden kunnen we het beste kijken naar Denemarken. Dat land heeft in oktober als eerste land ter wereld zo'n vettaks ingevoerd. De speciale belasting is daar gebaseerd op het gehalte aan verzadigde vetzuren in producten. Sinds 1 oktober kost elke kilo verzadigd vet 2,15 euro meer.

Omdat de Deense vettaks pas recent is ingevoerd, zijn er nog geen uitgebreide studieresultaten beschikbaar over de effectiviteit ervan. Wel wees een opiniepeiling eind november uit dat slechts zeven procent van de Denen zijn of haar consumentengedrag heeft aangepast naar aanleiding van de taks.

Frisdrank en pizza
Een Amerikaanse studie uit 2010 wees uit dat een belasting op frisdrank en pizza het aantal calorieën dat men via deze voedingsmiddelen binnen krijgt, kan verlagen. Een belasting van tien procent op frisdrank leidde tot een afname van het aantal calorieën van zeven procent, bij pizza was dat een afname van 12 procent. De grote studie volgde 5115 jongvolwassenen van 18 tot 30 tussen 1985 en 2006.

Een iets recentere studie van begin dit jaar concludeerde dat zo'n accijns inderdaad kan werken, maar niet bij iedereen. Jenneke Giesen van de Universiteit van Maastricht deed een computerexperiment met 178 Amerikaanse collegestudenten. Daaruit bleek dat de proefpersonen een minder calorierijke lunch kozen als ze minimaal 25 procent meer moesten betalen voor producten met veel suiker of vet. Alleen bij mensen die altijd al de calorieën tellen werkt het niet, als het aantal calorieën vermeld staat bij de keuze-opties.

Of een lagere belasting van bijvoorbeeld 10 procent - politiek haalbaarder - ook zo'n uitwerking heeft moet uit vervolgonderzoek blijken. Eerdere studies lijken uit te wijzen dat een lage accijns niet of nauwelijks effect heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden