Opnieuw rellen in VS na doodschieten ongewapende zwarte jongen

Er is opnieuw onrust in de Verenigde Staten na de dood van een donkere tiener. In de stad Ferguson, in de Amerikaanse staat Missouri, werd zondag de 18-jarige Michael Brown neergeschoten door een agent. Kort na het incident braken er rellen uit in de wijk waar het incident plaatsvond. Daar wonen voornamelijk Afro-Amerikanen. Buurtbewoners omschrijven het doodschieten van de ongewapende tiener als een 'executie'. De Amerikaanse recherchedienst FBI is een onderzoek naar de zaak begonnen.

Politieagenten patrouilleren in Ferguson nadat een wake voor de door een agent doodgeschoten 18-jarige Michael Brown uit de hand was gelopen. Beeld ap

Michael Brown liep zaterdag rond het middaguur met een vriend door de buurt toen ze een politieagent tegen het lijf liepen, schrijft de Riverfront Times. Wat er toen precies gebeurde is niet duidelijk, maar het eindigde in een schietpartij waarbij Brown door meerdere politiekogels werd geraakt. De moeder van Brown zei dat haar zoon 'een goede jongen was' die op het punt stond om te gaan studeren. Ze zei dat hij op weg was naar zijn oma toen hij werd doodgeschoten.

Niet lang na het incident verzamelde zich een menigte bij de locatie van de schietpartij. De stiefvader van Brown droeg een bord bij zich met de tekst: 'de politie van Ferguson heeft mijn ongewapende zoon geëxecuteerd'. Ruim honderd politieauto's uit vijftien verschillende departementen haastten zich naar de locatie om de protesten in de hand te houden, meldt de lokale Amerikaanse nieuwssite KSDK.com.

Protesten
Later die avond liep een nachtwake voor Brown, georganiseerd door de plaatselijke kerk, uit op rellen. De wake begon rustig, met een stille tocht en het plaatsen van bloemen en kaarsen op de plaats waar de tiener werd gedood. Maar de gemoederen liepen al snel op. Demonstranten blokkeerden de weg en riepen leuzen als 'dood aan de politie'. Na afloop van de wake werden ramen van politiewagens ingeslagen en winkels geplunderd.

De dood van Michael Brown wordt momenteel onderzocht. Wat de aanleiding was voor de schietpartij is niet bekend, wel bevestigde een woordvoerder van de politiemacht in Ferguson dat de jongen door een politieagent is neergeschoten. Daarbij zou hij meerdere malen zijn geraakt. Volgens een getuige zat de jongen op zijn knieën met zijn handen in de lucht toen hij werd neergeschoten 'in de stijl van een executie'.

Bij rellen in St. Louis, ook naar aanleiding van de dood van Brown, zijn circa 30 mensen gearresteerd, 12 winkels geplunderd en is een onbekend aantal auto's in brand gestoken.

Buurtbewoners komen bijeen op de plek waar Michael Brown werd doodgeschoten. Beeld ap
De stille tocht op zondagavond tijdens de wake in Ferguson. Beeld ap
Protestanten belagen een politieauto. Beeld ap

Zelfverdediging
Het is niet de eerste keer dat spanningen hoog oplopen na de dood van een donkere tiener na een aanvaring met een agent. In 2012 schoot een buurtwacht de 17-jarige Trayvon Martin dood. Martin was ongewapend, maar liep 's nachts over straat in een capuchontrui met de capuchon ver over zijn hoofd getrokken. Een donkere jongen met een 'hoodie', in een buurt waar veel werd ingebroken. Het was voor buurtwacht George Zimmerman reden om de achtervolging in te zetten. Een confrontatie mondde uit in een vechtpartij, waarbij Zimmerman zijn wapen afvuurde en Martin doodschoot. Zelfverdediging, bepaalde de rechter.

De dood van Martin en de vrijspraak van Zimmerman in de rechtszaak een jaar later, zette de raciale verhoudingen in Amerika op scherp. Er waren protesten die ook toen dikwijls uitmondden in rellen, maar er was ook de roep om een dialoog over racisme en discriminatie.

'Racial profiling'
De politie in Amerika wordt er vaker van beschuldigd bij de strijd tegen criminaliteit onevenredig vaak te mikken op Afro-Amerikaanse jongens. Zij worden vaker op straat staande gehouden en gefouilleerd, ook als daar geen directe aanleiding voor lijkt te zijn. 'Racial profiling', wordt dat genoemd: het profileren van een mogelijke crimineel enkel en alleen op basis van huidskleur. Dit zou ook een rol hebben gespeeld in de zaak Zimmerman-Martin. Had Zimmerman de ongewapende tiener ook verdacht gevonden als deze blank was geweest?, was de vraag die toen centraal stond, meer nog dan de vraag of het daadwerkelijk zelfverdediging was geweest.

Protestacties ten tijde van de rechtszaak tegen George Zimmerman. Beeld epa
Het 'Gerechtigheid voor Trayvon Martin' protest bij de rechtbank in Los Angeles. Beeld epa
Een protestbord bij het Martin Luther King Jr. gebouw in Atlanta, Georgia. Beeld epa

Een blanke politieagent die een zwarte, ongewapende tiener doodschiet, raakt nu eenmaal een gevoelige plek bij veel Afro-Amerikanen. De zaak Martin-Zimmerman stond symbool voor de ongelijkheid die vele zwarte Amerikanen nog dagelijks ervaren, met name in hun contact met politie of andere autoriteiten. President Obama voelde zich toentertijd genoodzaakt te reageren en hield een persoonlijke toespraak waarin hij zei zich te identificeren met Trayvon Martin. Hij doelde daarmee op zijn eigen ervaringen als een jonge, zwarte man in Amerika, voordat hij senator werd.

'Ik ben Michael Brown'
Net als Obama toen, identificeren veel Afro-Amerikaanse burgers zich nu met Michael Brown. Op sociale media plaatsten beroemdheden als Russell Simmons, Souljaboy en Young Jeezy berichten als: 'Ik ben Michael Brown.'

Dominee Al Sharpton, die als politiek activist nauwe banden onderhoudt met president Obama, heeft zijn steun aan de familie van Brown toegezegd. Hij sprak zondag met de grootvader van de tiener en zal vandaag of morgen een bezoek brengen aan de rest van de familie. Vorig jaar speelde Sharpton ook een rol bij de protesten rondom de rechtzaak tegen George Zimmerman. Sharpton organiseerde toen de 'Gerechtigheid voor Trayvon'-rally's en sprak zich fel uit tegen de vrijspraak.

Tijdens de gebedswake afgelopen zondag in Ferguson riep plaatselijke dominee Traci Blackmon op de dialoog tussen de politiemacht van Ferguson en de bewoners gaande te houden en vooral verder te werken aan het opbouwen van wederzijds vertrouwen en respect.

Blackmon verwoordde wat de meeste mensen daar voelden. 'Het bloeden begon hier lang voor de dood van Michael Brown.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden