Opnieuw Duitse minister van plagiaat beschuldigd

De Duitse minister van Defensie Ursula von der Leyen is als vierde minister uit het tijdperk-Merkel beschuldigd van plagiaat in haar proefschrift. De wetenschappelijke prestaties van Von der Leyen, in 1991 gepromoveerd in de geneeskunde, worden in twijfel getrokken door de 'plagiaatjagers' van het collectief VroniPlag Wiki.

Ursula von der Leyen. Beeld Reuters

Von der Leyen (CDU) is sinds 2013 minister van Defensie. Daarvoor was ze minister van Werk en Sociale Zaken in het kabinet-Merkel II en minister van Gezin, Senioren, Vrouwen en Jeugd in het kabinet-Merkel I. Ze werd een paar keer genoemd als Bondspresident.

'Ze was extreem lui en heeft genadeloos gekopieerd', zei Thomas Heidingsfelder, de oprichter van VroniPlag Wiki. Op 27 van de 62 pagina's die het proefschrift omvat zouden stukken tekst voorkomen uit andere literatuur, zonder referentie.

Land van de doctorstitel

Heidingsfelder riep de Hoge School van Hannover, waar Von der Leyen promoveerde op het vroegtijdig breken van de vliezen bij de geboorte, om haar titel ongeldig te verklaren. De minister ontkent de verwijten en zet de plagiaatjagers neer als een groep 'activisten' die uit politieke overwegingen handelen en nu, min of meer toevallig, haar proefschrift 'in het vizier hebben gekregen'.

Maar VroniPlag is niet zomaar een clubje. Het is een groep gepromoveerde wetenschappers die naast hun werk proefschriften van anderen ontleden om plagiaat op te sporen. Ze waren daarbij al vaak succesvol. Het merendeel van die proefschriften is niet door politici of anderszins bekende Duitsers geschreven, maar die zaken worden door de media niet opgepikt.

Duitsland is het land van de doctorstitel. Dat cliché bewijst in het dagelijks leven volop zijn geldigheid: in huwelijks- of begrafenisadvertenties in de krant worden altijd titels vermeld en als je een mobiel abonnement wilt afsluiten of lid wilt worden van een sportvereniging, wordt je gevraagd je titel in te vullen. Van de zestien ministers in het Merkels kabinet zijn er zeven gepromoveerd, net als één op de vijf parlementsleden.

Guttenberg

De proefschriften van politici kwamen in de schijnwerpers van plagiaatjagers toen in 2011 een jurist toevallig plagiaat ontdekte in het proefschrift van de toenmalige minister van Defensie Karl-Theodor zu Guttenberg (CSU).

Uiteindelijk verloor Guttenberg zijn titel en zijn ministerschap, net als drie jaar later minister van Onderwijs en Onderzoek Anette Schavan (CDU), nadat VroniPlag plagiaat in haar proefschrift filosofie had bewezen. Later probeerden plagiaatjagers ook plagiaat te bewijzen van minister van Economische Samenwerking en Ontwikkeling Gerd Müller (CSU), maar de rechter verklaarde die verdenkingen ongegrond.

Vooral het Guttenbergschandaal maakte in de Duitse wetenschap een hoogoplopende discussie los over de inflatie van de doctorstitel. Net als in Nederland stijgt in Duitsland het aantal promovendi jaarlijks. Van de 25 duizend nieuwe doctors die er jaarlijks bijkomen, krijgt maar 10 procent een baan in de wetenschap. Oud-Kanselier Helmut Schmidt zei het ooit zo: 'Er zijn maar twee titels die je met een bepaalde trots kunt dragen: die van burgermeester en die van dokter - arts, bedoel ik dan.'

Voormalig minister van Defensie Karl-Theodor zu Guttenberg (CSU). Beeld Reuters

Ombudsman

Of Von der Leyen een vergelijkbaar lot beschoren zal zijn als Guttenberg en Schavan, hangt af van een onderzoek door de ombudsman van de hogeschool in Hannover - en in hoeverre haar vak, geneeskunde, daarbij als verzachtende omstandigheid wordt gezien.

Geneeskundepromoties wijken in Duitsland namelijk af van andere promoties: het zijn relatief beknopte literatuurstudies waaraan promovendi vaak al beginnen voor ze officieel arts zijn. De Europese Onderzoeksraad stelde daarom al eerder dat het niveau van een Duits geneeskundeproefschrift de titel PhD niet rechtvaardigt. Wat Von der Leyen heeft gedaan, komt heel vaak voor, blijkt ook als je door de plagiaatzaken op de website van VroniPlag bladert. Daarom is het de vraag of een minister ervoor bestraft zou moeten worden, als dat in andere gevallen niet gebeurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden