Reportageverbreding A27

Opnieuw actie voor bedreigd stadsbos: kom je aan Amelisweerd, dan kom je aan Utrecht

De A27 met rechts het natuurgebied Amelisweerd.

‘Amelisweerd niet geasfalteerd’, is de leus van de fietsdemonstratie komende zondag in Utrecht. De verbreding van de A27 ter hoogte van dit stadsbos, waarover al jaren wordt gepraat, ligt uiterst gevoelig onder veel Utrechters.

De schrikbeelden van 1982 komen bij velen weer boven. Actievoerders waren in bomen geklommen, maar ze wisten de aanleg van de snelweg dwars door het groen niet tegen te houden. Weer dreigen er bomen te sneuvelen, nu minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) heeft getekend voor de uitbreiding van de Ring Utrecht.

Vooral de luchthartige manier waarop Van Nieuwenhuizen het woensdag gepubliceerde Tracébesluit A27 (en een stuk A12) presenteerde, heeft bij tegenstanders woede gewekt. Verbreding van de A27 bij Amelisweerd zou een zegen zijn voor de regio, volgens voorstanders, verlies aan natuur wordt ruim gecompenseerd. Zowel de stad als de provincie Utrecht zijn er anders helemaal niet blij mee (die staan, als gevolg van de Crisis- en Herstelwet, buitenspel) en natuurbeschermers al helemaal niet.

Nergens lijkt het verzet tegen de weguitbreiding zo krachtig als bij dit stuk A27. Kom je aan Amelisweerd, dan kom je aan Utrecht. Hier kunnen bewoners van de snel groeiende stad snel een frisse neus halen tussen de eeuwenoude bomen. En dat doen ze massaal, zeker nu door corona de opties voor uitjes danig zijn beperkt.

Stroom aan bezwaren

In weerwil van haar eigen optimisme (‘De schop kan snel de grond in') krijgt Van Nieuwenhuizen in juridische zin nog veel te stellen met de stroom aan bezwaren die het nieuwe Tracébesluit oproept. In natuurrecht gespecialiseerde juristen zien in dit wegenproject de ultieme illustratie van de manier waarop de overheid omgaat met het stikstofvraagstuk. Niet het verbeteren van natuurwaarden (wat het Europese Hof van Justitie Nederland opdroeg) wordt als belangrijk gezien, maar het zoeken naar juridische ‘geitenpaadjes’ om bouwplannen en weguitbreidingen te verwezenlijken.

De strijd is nog niet gestreden, zegt ook Jos Kloppenborg (65). Al sinds midden jaren zeventig vecht hij voor het behoud van het landgoed aan de oostkant van Utrecht. Toen hij met de andere actievoerders het bos bezette begin jaren tachtig, werd hij er letterlijk uitgeslagen. En nu spreekt hij namens de groep Stop Verbreding Ring Utrecht. ‘Wij gaan bezwaar maken bij de Raad van State. Grote kans dat de hoogste bestuursrechter een streep zal zetten door de plannen. Ook vanwege de manier waarop de rijksoverheid de stikstofregels probeert te omzeilen.’ 

Daarbij  is inmiddels duidelijk geworden dat de filedruk zo is afgenomen door meer thuiswerken dat verbreding van de snelweg niet meer nodig is, zegt Kloppenborg. ‘Die 1,5 miljard euro kun je beter besteden. Een gebied met zulke hoge natuurwaarden en culturele waarden zo dicht bij een drukke en dynamische stad is een enorm geschenk waarmee je voorzichtig moet omgaan.’ 

Diepwandconstructie

Natuurbeschermers klagen dat Van Nieuwenhuizen het niet zo nauw neemt met Europese bepalingen. Daarbij wijzen ze op beperkingen die de minister nu wil opleggen aan het bezwaar maken tegen het Tracébesluit. In principe kunnen alleen zij die eerder ‘zienswijzen’ hebben ingediend nu opnieuw bij de rechter aankloppen, zegt de minister. Een opvatting die strijdig lijkt met wat de advocaat-generaal bij het Europese Hof voor Justitie in juli in een andere Nederlandse ‘stikstofzaak’ bepaalde: Nederland legt het Verdrag van Aarhus (dat rechten regelt voor ‘betrokken publiek’) veel te beperkend uit. 

Alleen al met de verbreding van de A27 waarbij een ingewikkelde diepwandconstructie wordt toegepast, is minstens negen jaar gemoeid. Nog vorige week liet minister Van Nieuwenhuizen de Tweede Kamer weten dat het project 270 miljoen euro meer gaat kosten dan begroot. 

Kritiek had eerder dit jaar de adviescommissie die twijfelde aan de juistheid van stikstof- en verkeersberekeningen. In de onlangs gepresenteerde top-30 van grootste knelpunten komt dit stuk van de A27 helemaal niet voor. Of het nieuwe Tracébesluit nu wel de toets der kritiek kan doorstaan, is nog maar de vraag. Over een ander groot wegenplan (A15 bij Arnhem) waarbij eveneens stikstof en natuuraantasting een grote rol spelen, bestaat onzekerheid: de Raad van State buigt zich er al een half jaar over.

Toeloop van recreanten

Ondertussen is het nog nooit zo druk geweest in Amelisweerd en het aangrenzende landgoed Rhijnauwen als in deze coronamaanden, valt ook Kloppenborg op. Met de grote toeloop van hardlopers, wandelaars en recreërende gezinnen is het er op mooie weekenddagen soms filelopen op de bospaden. In de zomer kon je zelfs in een vaarfile terechtkomen van kano’s en bootjes op de Kromme Rijn. Nu horecagelegenheid de Veldkeuken vanwege coronamaatregelen is gesloten, staan er voor de ernaast geplaatste caravan met meeneemkoffie en -broodjes soms rijen van tientallen meters.

Door al dat getoonde enthousiasme voor het gebied kan Kloppenborg moeilijk geloven dat de bak waarin het snelwegverkeer nu langs het groen raast, verder zal worden verbreed. ‘Het gebied was al geliefd vanwege zijn prachtige oude bomen, zijn historische landhuizen en de schilderachtige setting aan de Kromme Rijn’, zegt Kloppenborg. ‘En door corona hebben veel mensen het herontdekt. De steun voor het verzet tegen de wegverbreding blijft alleen maar groeien.’

Lees ook

Het gevecht om de polder Rijnenburg: wie beslist over de toekomst van de pastorale idylle bij Utrecht?
Als rond 2001 mannen in pakken de polder Rijnenburg inlopen, wordt de kiem gezaaid voor een taai gevecht. Wat gaat hier komen: huizen, de droom van de projectontwikkelaars, of windmolens en zonnevelden, wat de gemeente Utrecht wil?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden