nieuws

Opmars Britse variant zet door, ondanks lockdown

Gestaag blijft de extra besmettelijke Britse virusvariant B117 zijn opmars voortzetten. Dat gaat weliswaar minder snel dan eerder gedacht, maar het punt is bereikt dat ongeveer de helft van alle besmettingen moet zijn veroorzaakt door deze variant.

Het coronavirus in actie. Beeld AFP
Het coronavirus in actie.Beeld AFP

Dat blijkt uit de jongste gegevens van de ‘kiemsurveillance’ door het RIVM, een steekproef van virusmonsters uit de teststraten waarvan men de genetische herkomst uitleest. In de eerste week van februari steeg het aandeel B.1.1.7-virussen in die steekproef van een kwart naar haast een op de drie. Ook de ‘Zuid-Afrikaanse’ virusvariant B.1.351, berucht omdat antistoffen en vaccins er minder goed vat op lijken te hebben, verspreidde zich verder: van 1,5 naar 2,5 procent.

‘De opgaande lijn gaat door’, zegt RIVM-viroloog Chantal Reusken over de Britse variant. ‘Minder hard dan we aanvankelijk dachten, maar de stijgende lijn zit er helaas wel degelijk in.’ Dat is opvallend, omdat het kabinet begin februari net de lockdown had verlengd en de avondklok had ingesteld om het virus te keren.

Maar blijkbaar was het niet genoeg om het ‘R-getal’ van de Britse variant onder de 1 te krijgen. Begin februari stond dat reproductiegetal op 1,14, zo blijkt uit de nieuwste RIVM-berekeningen: één persoon besmet gemiddeld 1,14 andere. Het totale R-getal, met het gewone virus meegerekend, lag toen vlak onder de 1, op 0,99.

Driekwart Brits

Volgens eerdere berekeningen van het RIVM zou nu onderhand driekwart van de besmettingen in het land worden veroorzaakt door B.1.1.7. Inmiddels schat men dat het ongeveer de helft is. Dat komt vooral doordat de opmars van het virus eind januari vertraagde.

Een andere meevaller is dat enkele bedreigende varianten die men vorige week nog wel in de steekproef vond daarin nu afwezig zijn. Zoals de variant die te boek staat als de ‘Bristolvariant’: de Britse variant B.1.1.7, maar dan met aan zijn uitsteeksels nog een extra mutatie, die hem ongevoeliger maakt voor antistoffen en vaccins.

Daar staat tegenover dat men deze ‘E484K’-mutatie, zoals de verandering in kwestie heet, wel aantrof in liefst zes andere, al bestaande virusvarianten, vertelt Reusken. Een teken dat virussen met de wijziging aan hun stekels daar evolutionair voordeel van hebben, misschien omdat ze zich beter kunnen voortplanten in de kelen van mensen die gevaccineerd zijn of al corona hebben gehad. ‘Het wordt interessant om te zien welke virussen we straks gaan aantreffen als we de eerste gevaccineerde mensen in onze steekproef hebben’, zegt Reusken.

Lockdown en avondklok

Over de opmars van de Britse variant is veel te doen, nadat het kabinet B.1.1.7 vorige maand uitriep als een belangrijkste reden om de lockdown te verlengen en een avondklok in te stellen. In onder meer Ierland en het Verenigd Koninkrijk had de mutant toen net geleid tot een explosieve stijging van het aantal besmettingen. Variant B.1.1.7 is zo’n 25 tot 40 procent besmettelijker, vermoedelijk doordat hij gemakkelijker cellen binnendringt en zodoende zorgt voor meer virusvermenigvuldiging.

Duidelijk is inmiddels in elk geval wel dat de variant niet heeft geleid tot de liefst 170 duizend dagelijkse besmettingen uit een ‘prognose’ die begin januari in het Catshuis werd rondgedeeld. Die prognose was niet gebaseerd op rekenwerk van het RIVM, maar bleek zeer uit de losse pols te zijn opgesteld door ambtenaren van Hugo de Jonge zelf. ‘Als rekenvoorbeeld’, volgens het ministerie.

Afspiegeling van vroeger

De cijfers van het RIVM zijn een afspiegeling van de situatie zoals die enkele weken geleden was, omdat het nu eenmaal enkele weken duurt voordat een virus in de statistieken belandt. Na besmetting moet de geïnfecteerde eerst klachten krijgen, naar de teststraat gaan, en daarna moet het virus nog worden geanalyseerd, eerst bij de teststraat zelf, en dan in Bilthoven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden