Opluchting voor Merkel: SPD-leden keuren regeringscoalitie met CDU goed

Duitsland heeft een nieuwe regering onder leiding van Angela Merkel, met dank aan de leden van de SPD. Ruim 66 procent van de sociaal-democraten stemde in met een nieuwe Grote Coalitie met CDU/CSU, onder leiding van Merkel. Op 14 maart zal het kabinet zich presenteren, bijna vijf maanden na de verkiezingen. De belangrijkste opgave van de GroKo: het weggeëbde vertrouwen van de burger terugwinnen voor de politiek van de middenpartijen.

Fractievoorzitter Andrea Nahles and secretaris-generaal Lars Klingbeil bekijken het tellen van de stemmen. Foto epa

De oudste sociaal-democratie in Europa reageerde zoals ze sinds 1891 altijd heeft gedaan: bij twijfel kiest de SPD voor de macht. Met een tweederde meerderheid voor regeringsdeelname was de uitslag uiteindelijk minder spannend dan voorspeld. De opkomst was met 78 procent historisch hoog.

'Nu hebben we duidelijkheid', zei tijdelijk partijvoorzitter Olaf Scholz, nadat de schatmeester van de partij de uitslag had voorgelezen. Ook fractievoorzitter Andrea Nahles zei blij te zijn dat het 'zo is gebeurd.' Van tevoren had Nahles steeds benadrukt dat de SPD 'geen plan B' had. Van de gezichten van de SPD-top viel opluchting te lezen, geen triomf. Een op de drie partijgenoten heeft immers tegen deze regering en voor een linksere koers gestemd.

Foto epa

Jubelstemming

De jubelstemming liet de SPD over aan de coalitiepartner CDU. 'Ik feliciteer de SPD met dit duidelijke resultaat en verheug me op verdere samenwerking in het belang van ons land', zei Merkel nadat de sociaal-democraten haar vierde termijn als bondskanselier hadden veiliggesteld.

Toekomstig minister van Economische Zaken Peter Altmaier vertaalde zijn emoties op Twitter in emoticons: smilies en opgestoken duimpjes, en de tekst: 'Aan het werk, voor Duitsland en Europa!'

Ook de PvdA'er Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Europese Commissie, liet zijn enthousiasme de vrije loop: 'Onze Genossen hebben duidelijk voor een GroKo gestemd! Voor solidariteit in Duitsland en EU.' In Brussel is men verheugd over het in het regeerakkoord beloofde extra geld voor de EU.

Foto afp

Nieuwe gezichten

Zelfs de vaandeldrager van het verzet tegen de GroKo, Kevin Kühnert (28), voorzitter van de sociaal-democratische jongerenorganisatie Jusos, toonde zich een goed verliezer. 'We zijn aangetreden om te winnen. Daarom nu eerst: teleurstelling. De SPD moet meer zijn zoals ze de laatste weken was', schreef hij, doelend op de confronterende debatten binnen de gelederen. 'Daarvoor zullen de Jusos zorgen. Morgen beginnen we.'

Toch eindigt de langste naoorlogse formatie in Duitsland niet als een sprookje van de gebroeders Grimm met 'eind goed al goed'. De SPD zal de komende tijd moeten proberen de honderdduizenden tegenstanders van een GroKo te vermurwen zich toch achter het kabinetsbeleid te scharen. Daarom beloofde Scholz zondag alvast dat zijn vijf nog niet officieel bekende collega-ministers niet alleen oudgedienden zullen zijn. Er is ook ruimte voor nieuwe gezichten. Drie van de zes SPD-ministers zullen vrouwen zijn, dat stond al vast.

Maar vooral moet de nieuwe regering als geheel ervoor zorgen dat deze coalitie van verliezers het vertrouwen van de Duitse burger terugwint door de beloftes uit het regeerakkoord zo snel mogelijk in te lossen.

Uitstel van de executie

Die beloftes zijn samen te vatten in een socialer en moderner, veiliger en wellicht ook iets duurzamer Duitsland: waar mensen met lage inkomens minder belasting betalen, werknemers in de verpleging niet langer minder verdienen dan het minimumloon, scholen eindelijk uitgerust worden met genoeg computers, politie en justitie duizenden nieuwe werknemers kunnen opleiden en de meeste kolencentrales dicht zullen gaan.

Lukt dat niet, dan is deze regeringsperiode slechts uitstel van executie, en zullen CDU en SPD bij volgende verkiezingen nog harder worden afgestraft. Met dat scenario dreigde de rechts-nationalistische AfD al, de grootste oppositiepartij. 'Deze uitslag is een catastrofe. Op z'n laatst in 2021 komt de rekening', twitterde het partijbestuur.

Sceptisch

Niet alleen de AfD blijft sceptisch. Die Welt-journalist en Merkelwatcher Robin Alexander, schrijver van een bestseller over de vluchtelingencrisis: 'De vermoeide oude os staat nog een keer op en laat zich voor de ploeg spannen, omdat er niemand anders bereid was te trekken. Dat getuigt van waardigheid, maar heeft geen toekomst.'

Het is niet uitgesloten dat deze Grote Coalitie de vier jaar niet volmaakt. Over twee jaar plant de regering een evaluatie waarin de CDU/CSU en SPD zullen nagaan of er nog genoeg gezamenlijk draagvlak is om verder te regeren. Het is niet uitgesloten dat Angela Merkel dat moment aangrijpt voor een waardig en zelf geregisseerd vaarwel.