Opluchting in Cambodja na terugkeer prins Ranariddh

Prins Norodom Ranariddh, die in juli werd verdreven door zijn aartsrivaal Hun Sen, is maandag teruggekeerd in Cambodja. Ranariddh hoopt mee te doen aan de verkiezingen....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

De met geweld afgezette premier van Cambodja, prins Norodom Ranariddh, is gisteren na een ballingschap van negen maanden teruggekeerd in de hoofdstad Phnom Penh. De prins verraste zijn naar het vliegveld gekomen aanhangers door de niet aanwezige co-premier Hun Sen, de rivaal die hem vorig jaar juli verjoeg, uit te nodigen voor een ontmoeting.

De veiligheidspolitie had niet meer dan enkele honderden afhalers toegelaten op het vliegveld, maar er klonk een luid gejuich toen de deur van het vliegtuig openzwaaide. Er vloeiden tranen toen de prins en zijn vrouw, prinses Marie, de trap afdaalden. 'Ik ben diep geroerd nu ik weer in mijn geliefde Cambodja bij mijn volk ben,' zei Ranariddh met trillende stem.

Getooid met een witte bloemenkrans sprak Ranariddh de hoop uit dat de verkiezingen in juli vrij en eerlijk zullen verlopen. Bij de vorige verkiezingen, die in 1993 door de Verenigde Naties werden georganiseerd, werd Ranariddhs Funcinpec de grootste partij. Maar de Cambodjaanse Volkspartij, wier leider Hun Sen al sinds 1985 aan het hoofd van de regering stond, bereikte de tweede plaats met zo'n krap verschil dat beide aartsrivalen wel gedwongen waren co-premiers te worden in een coalitieregering.

Ranariddhs terugkeer uit ballingschap werd mogelijk gemaakt door een Japans 'vredesplan'. De behouden aankomst van de prins werd gegarandeerd door een entourage van diplomaten en buitenlandse politici onder aanvoering van het Amerikaanse congreslid Stephen Solarz. Deze noemde Ranariddhs terugkeer 'onontbeerlijk voor vrije en eerlijke verkiezingen, die de toekomst van Cambodja zullen bepalen.'

De veiligheid van de prins was een belangrijk punt van zorg bij de Japanse bemiddelaars. Maar gistern bleef de onrust beperkt tot wat geduw en getrek van enkele tientallen door de regering betaalde tegendemonstranten.

Ranariddh, die daags voor de coup van Hun Sen naar het buitenland was vertrokken, werd deze maand in twee showprocessen schuldig bevonden aan wapensmokkel en samenzwering. De Hun Sen-getrouwe rechters legden hem 35 jaar gevangenisstraf en honderd miljoen gulden schadevergoeding op. Dat alles maakte deel uit van het plan van de Japanners, die vervolgens koning Norodom Sihanouk overhaalden zijn zoon Ranariddh gratie te verlenen.

De internationale gemeenschap heeft coupleider Hun Sen onder zware druk gezet om tot een vergelijk te komen. De Verenigde Naties en een reeks van donorlanden hebben ruim zes miljard gulden geïnvesteerd om Cambodja na vele jaren van burgeroorlog om te vormen tot een democratie. Dit dreigde weggegooid geld te worden toen Hun Sen vorig jaar met veel machtsvertoon en ten koste van 43 doden alle macht aan zich trok.

In Phnom Penh heerste gisteren opluchting. Zowel voor- als tegenstanders van de prins hopen dat met zijn deelname de verkiezingen zonder geweld verlopen en dat de na de coup opgedroogde buitenlandse-hulpstroom weer op gang komt.

Ranariddh staat evenwel voor een onmogelijke taak. Hij zal zijn door deserties verzwakte Funcinpec binnen enkele maanden weer moeten opbouwen.

Zijn voornaamste zorg betreft de intimidatie van zijn aanhang. Op het platteland verzieken door Hun Sen geïnstrueerde politie- en legereenheden het leven van de Funcinpec-partijafdelingen. In Phnom Penh zijn aanslagen op zijn medestanders aan de orde van de dag.

Toch lijken de Japanse inspanningen de laatste kans voor de omstreden prins om te overleven op Cambodja's gevaarlijke politieke slagveld. In de ongemakkelijke coalitie met de ex-communist Hun Sen heeft hij de ene slag na de andere verloren. Hij weet alleen overeind te blijven doordat hij voor de internationale gemeenschap de democratische krachten personifieert.

Maar terwijl Hun Sen en zijn vrouw de afgelopen vijf jaar aan de lopende band scholen en kliniekjes openden, vloog de prins te pas en te onpas naar Thailand of Frankrijk. Hij verwaarloosde de partij-opbouw zodanig, dat er maar liefst drie nieuwe royalistische splinters ontstonden. Dat wekte zelfs de woede van zijn vader, de koning, die hem in het openbaar afviel.

Ranariddh zal de komende vier maanden serieuzer te werk moeten gaan dan de afgelopen vier jaar. Hij geniet de steun van de Verenigde Staten en andere westerse landen, maar veel Cambodjanen op het platteland zijn in de ban geraakt van Hun Sens ex-communisten. Alleen in Phnom Penh en andere steden is Hun Sen impopulair, omdat hij de schuld krijgt van de economische malaise die het gevolg is van het opschorten van de buitenlandse hulp na zijn machtsgreep.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden