Oplossing voor lerarentekort: tijdelijk vier dagen per week naar school

Nood breekt wet, stelt voormalig directeur Rob Limper van de Vereniging Openbaar Onderwijs. Als het echt niet anders kan, moeten scholen een schooldag schrappen.

Lerares en leerlingen van groep 1 op basisschool De Hoeksteen in Rotterdam. Beeld Marcel van den Bergh

'Vierdaagse schoolweek lost lerarentekort op', kopte de Volkskrant halverwege 1999. En een paar maanden later: 'Vierdaagse schoolweek kan succes worden'.

Rob Limper (68) herinnert zich die tijd nog goed. Ook rond de eeuwwisseling was er sprake van een lerarentekort en hij speelde een prominente rol in het debat. Als directeur van de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) pleitte hij voor een vierdaagse schoolweek.

Als tijdelijke maatregel, benadrukt hij, voor scholen die geregeld klassen moesten verdelen omdat er geen invallers waren, voor scholen waar de directeuren om de haverklap voor de klas stonden om de tekorten op te vullen, voor scholen - kortom - die te kampen hadden met veel onzekerheid.

Onorthodoxe oplossingen voor het lerarentekort

De komende jaren dreigt een flink lerarentekort op het basisonderwijs te ontstaan. Nu is er al een tekort van zo'n negenhonderd docenten, als er niets verandert loopt dat in 2025 naar de tienduizend. Onderwijzers gaan op 27 juni staken voor een verlaging van de werkdruk en een verhoging van het salaris. Wat gebeurt er als het niet lukt om op tijd nieuwe docenten te werven? De Volkskrant verkent acht onorthodoxe oplossingen voor het tekort.

'Een vierdaagse schoolweek kan rust bieden voor leerkrachten, leerlingen en ouders', zegt Limper. 'Dat komt de kwaliteit van het onderwijs ten goede.' En ja, dit is ook nu nog een oplossing voor het lerarentekort. Een school geeft bijvoorbeeld op maandag de kleutergroepen vrij, op dinsdag groep 3 en 4, enzovoorts.

'Dan is in theorie nog maar 80 procent van het lesgevende personeel nodig', zegt Limper. 'Er hoeven geen klassen meer verdeeld of naar huis gestuurd te worden.'

De VOO, waaraan Limper sinds zijn pensioen niet meer verbonden is, denkt daar hetzelfde over.

Kinderen krijgen wel minder les.

'Dat klopt. Maar Nederlandse kinderen gaan al meer uren naar school dan de meeste andere Europese kinderen. Het gaat om de kwaliteit van de lessen.'

Of kinderen zouden vier lange dagen moeten draaien.

'Er is een wettelijk maximum van vijfenhalf uur per dag. Daarmee kom je niet aan het aantal lesuren dat een basisschool jaarlijks moet aanbieden. Maar langere dagen hebben niet mijn voorkeur.'

Welke lessen laat u vervallen?

'Zaakvakken als rekenen, taal, aardrijkskunde en geschiedenis moet je natuurlijk blijven doen. Van de andere vakken kan wel wat af, zonder dat het veel pijn doet. Gymnastiek, de creatieve vakken. In geval van nood, hè?'

Wettelijk mag het niet, een vierdaagse schoolweek.

'Wij hebben daar destijds een rechtszaak over gevoerd. De Pieter Hooglandschool in Amsterdam kon in een half jaar tijd 122 keer geen vervanger vinden voor een leerkracht. 80 keer moesten ze een klas over andere klassen verdelen, 42 keer werden de kinderen naar huis gestuurd. De directeur stond zo vaak voor de klas dat hij niet aan zijn eigenlijke werk toekwam. Daarom wilde een aantal ouders dat de school een vierdaagse schoolweek zou invoeren. De rechter gaf hun gelijk. Nood breekt wet, oordeelde hij. Er ligt dus jurisprudentie. Daar kunnen scholen naar verwijzen als ze dit in geval van nood doorvoeren.'

Rob Limper, directeur Vereniging Openbaar Onderwijs. Beeld Gerrit-jan Ek

Als tijdelijke oplossing?

'Ja. De Vereniging Openbaar Onderwijs was en is voorstander van vijf dagen school. Scholen die een vierdaagse schoolweek invoeren moeten dus op zoek blijven naar personeel.'

Sympathie hebben de stakende leraren, maar krijgen ze er echt geld bij?

Leraren van bijna alle Nederlandse basisschoolleraren staken dinsdag een uur, voor meer loon en lagere werkdruk. Hoe haalbaar zijn hun eisen eigenlijk, en vinden de docenten een luisterend oor in politiek Den Haag?

Hoeveel scholen hebben de maatregel destijds doorgevoerd?

'Een flink aantal. Hoeveel het er precies zijn, heb ik niet bijgehouden.'

Ouders zitten er vast niet op te wachten. Die moeten extra opvang regelen op die vrije dag.

'Ik zou scholen adviseren goed met de ouders te overleggen welke dagen het beste uitkomen. Voor de kinderen die niet thuis kunnen blijven, moet de school een oplossing bieden. Ik kan me voorstellen dat een paar actieve ouders leuke dingen gaan doen met de kinderen van wie de ouders werken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.