'Opleggen is ongewenst'

De Raad voor Cultuur wil dat Nederland acht 'kernmusea' krijgt en dat musea nauw gaan samenwerken. Goed idee?

Joop Daalmeijer, voorzitter van de Raad voor Cultuur:

'Als je de thermometer in de museumsector steekt, komen er heel kritische opmerkingen. Van directeuren, van conservatoren, van politici. Bijvoorbeeld dat het draagvlak van publiek en politiek onvoldoende is veiliggesteld. Er zijn musea die de zaken niet op orde hebben. Dan dreigt het gevaar dat de politiek er even een tonnetje afhaalt. Ons advies is een waarschuwing: denk aan je legitimatie.'


Siebe Weide, directeur Nederlandse Museumvereniging:

'De raad maakt harde opmerkingen over de museumsector, zelf zijn we wat positiever ingesteld. Maar we komen beide tot dezelfde analyse: er is meer samenwerking nodig. De vraag is wel of je dat zo hermetisch moet vastleggen in acht verzamelgebieden. Laat musea zelf een goede vorm van samenwerking zoeken. Jammer genoeg wordt in het hele advies niet een keer onze unieke vorm van samenwerking genoemd: de Museumkaart.'


Jasper van Dijk, woordvoerder cultuur SP:

'Het idee van een kerncollectie leidt tot een aantal 'veilige' werken, waardoor alles wat daar buiten valt het risico loopt verkocht te worden. De SP maakt zich daar zorgen over. Daar moet je buitengewoon voorzichtig mee zijn. Zeker tegen de achtergrond van de enorme bezuinigingen waar musea komende jaren mee te maken hebben, en waar de PvdA niets aan heeft gerepareerd. We gaan daar nog een stevig debat over voeren. Wel staan we achter het voorstel dat alle rijksmusea weer bij de rijksoverheid worden getrokken.'


Jacques Monasch, woordvoerder cultuur PvdA:

'Onze nationale schatkamers moeten open en toegankelijk zijn, tegelijkertijd moet ook een deel van de collectie wat geen toegevoegde waarde meer heeft, kunnen worden verkocht om nieuwe aankopen mogelijk te maken. Maar de PvdA heeft vragen bij de concentratie van beleid en collecties onder het beheer van een kernmuseum. Het gevaar is dat dit te centralistisch en te gericht is op de Randstad.'


Tamara Venrooy - van Ark, woordvoerder cultuur VVD:

'Wij vinden het heel belangrijk dat zo veel mogelijk kunst gezien wordt door zo veel mogelijk mensen, op zo veel mogelijk plekken. Maar op dit moment ligt 90 procent van de collecties in depots. Wij zijn blij dat de Raad voor Cultuur dit aan de orde stelt.'


Ilse Cornelis, woordvoerder Van Abbemuseum:

'We werken al langer samen met musea in binnen- en buitenland. De vergaande samenwerking tussen musea die de RvC wil onderschrijven wij dan ook. We hebben goede banden met het Stedelijk Museum, dat in het rapport als ons kernmuseum is aangesteld. Maar we vragen ons af of deze indeling in partners wel zo relevant is. Je kunt ook samenwerken buiten het verzamelgebied; met het Tropenmuseum of het Rijksmuseum. Dat kan interessante kruisbestuivingen opleveren. We worden gezien als een innovatief museum; we hopen dat we dat kunnen blijven.'


Valentijn Byvanck, directeur Marres in Maastricht en museumcriticus:

'Ja, een hoop verzamelingen lijken op elkaar, dat kan beter worden afgestemd. Maar musea werken al heel veel samen. De afgelopen tien jaar zijn er veel gezamenlijke aankopen gedaan. Als er nu een enorme hoeveelheid regelgeving bij komt, geeft dat een hoop gedoe. In de praktijk is samenwerking moeilijk op te leggen. En bij te veel sturing van bovenaf dood je de eigenzinnigheid en eigenwijsheid van instellingen, die juist tot bijzondere resultaten leidt.'


Joop Daalmeijer:

'De schatten die musea in hun depots hebben, zijn ongelooflijk groot. Er is zoveel moois dat we nu niet te zien krijgen. Van alle bezit is maar 5 procent te zien in de zalen. De musea kunnen meer bieden dan ze nu doen, ook digitaal. Daarom dringen we aan op veel nauwere samenwerking. Of daar dwang aan te pas moet komen? Pas als die samenwerking uitblijft. Liever werken we met beloningen, met een wortel in plaats van een stok.'


DE VOORNAAMSTE ADVIEZEN VAN DE RAAD VOOR CULTUUR:

* Schep een nieuw museumbestel dat niet uitgaat van instellingen, maar van de collecties.

* Ga uit van acht verzamelgebieden: cultuurhistorie; archeologie; volkenkunde en volkscultuur; moderne en hedendaagse kunst; natuurwetenschappen en techniek; media; museale monumenten.

* Laat per verzamelgebied één museum de regie nemen.

* Leg in een erfgoedwet, die nu nog niet bestaat, de taken en bevoegdheden van de musea vast, met name van de kerninstellingen.

* Bevorder onderlinge uitwisseling van collectiestukken. Voor kleinere musea moet het makkelijker worden stukken uit de collecties van grote musea te lenen.

* Benoem een Kerncollectie Nederland, onder regie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, met stukken die van nationaal belang zijn. Die krijgen extra bescherming tegen verkoop of afstoting.Laat musea in de toekomst vaker over traditionele grenzen heen stappen. Denk aan samenwerkingsverbanden met commerciële partijen of onderwijsinstellingen, avondopenstellingen, virtueel museumbezoek, exposities van depotstukken buiten de musea, talentontwikkeling, meer internationale samenwerking en uitwisseling van kennis en presentaties.

* Rijksmusea die nu nog onder andere ministeries vallen, moeten allemaal onder OCW gaan vallen.

* Het Rijk, de provincies en de gemeenten blijven elk hun eigen musea financieren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden