Opkomst Noorse verkiezingen hoog door Breivik-effect

De gemeenteraadsverkiezingen in Noorwegen trekken vandaag waarschijnlijk bovengemiddeld veel Noren naar de stembus. De verkiezingen, verspreid over gisteren en vandaag, zijn de eerste officiële politieke graadmeter na de aanslagen van Anders Breivik.

De Noorse premier Jens Stoltenberg gisteren bij de stembus.Beeld reuters

De aanslagen van 22 juli, waarbij 77 mensen omkwamen, beïnvloeden de Noorse lokale verkiezingen op allerlei fronten.

Op het eiland Utøya vermoordde Breivik 69 jongeren die daar waren vanwege een zomerkamp van de jongerenafdeling (AUF) van de sociaal-democratische Arbeiderspartij. Analisten verwachten dat die partij vanavond als winnaar uit de bus komt met mogelijk 31 procent van de stemmen. Opvallend is dat de partij vóór de aanslag nog op verlies stond. Veel Noren zijn echter positief over de manier waarop partijleider en premier Jens Stoltenberg zich na de aanslagen heeft gemanifesteerd.

Bij de verkiezingen op middelbare scholen, een traditionele graadmeter, werd de partij dinsdag met 29,7 procent de grootste.
Slechter zal het waarschijnlijk de rechtse Vooruitgangspartij vergaan, waarvan aanslagpleger Anders Breivik ooit lid was. De partij ziet veel kiezers weglopen naar de Conservatieve Partij.

Gebroken roos
Ondanks de relatief grote belangstelling voor deze verkiezingen, verliep de verkiezingscampagne ingetogener dan normaal. Dat hadden de partijen vanwege de aanslagen afgesproken. De jongerenafdeling van de Conservatieve Partij liet haar oude campagneslogan 'beter dood dan rood' wegens de aanslagen vallen. En de Vooruitgangspartij riep campagnemateriaal terug waarop een gebroken roos stond. Saillant detail: De traditionele debatten tussen lokale jongerenafdelingen op middelbare scholen werden overal afgelast, omdat de AUF door de aanslagen teveel leden had verloren om nog goed te kunnen deelnemen.

De aanslagen lijken de politieke betrokkenheid van veel Noren te hebben verhoogd. Het aantal leden van politieke partijen is sinds 22 juli flink gestegen, ook onder jongeren. De door Breivik in het hart getroffen AUF meldde 2800 nieuwe leden. De jongerenafdeling van de Conservatieve Partij kreeg er in twee maanden tijd 1700 nieuwe leden bij.

De verwachte hoge opkomst bij de verkiezingen vandaag past in datzelfde beeld. In Oslo hadden afgelopen vrijdag al ruim 54 duizend inwoners hun stem uitgebracht, zo meldde het Noorse ministerie van Binnenlandse Zaken. Dat is bijna twee keer zoveel als bij de vorige verkiezingen. In Noorwegen is vervroegd stemmen toegestaan. Men verwacht dan ook zeker een hogere opkomst dan bij de vorige verkiezingen (61 procent). De Noren lijken daarmee gehoor te geven aan een oproep van premier Stoltenberg die zei dat de Noren op de aanslagen moesten reageren met 'meer democratie'.

Stoltenberg zelf stemde gisteren al. 'Stemmen is een van de beste dingen is die we hebben in een democratie', zei hij bij de stembus tegen het persbureau NTB. De stembus sluit vanavond om 21.00 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden