'Opkomen voor mensenrechten nu een misdaad in Turkije?' Rechtszaken tegen activisten van start

Ondanks protesten uit verschillende Europese landen, heeft Turkije woensdag de berechting in gang gezet van elf mensenrechtenactivisten. Onder hen zijn de lokale directeur en voorzitter van Amnesty International, evenals een Duitser en een Zweed. Zij werden in de zomer gearresteerd en moeten vrezen voor een celstraf van vijftien jaar wegens 'lidmaatschap en hulp aan een terreurorganisatie'.

Demonstratie in Brussel voor vrijlating van de activisten.Beeld EPA

De twee rechtszaken in Istanbul en Izmir zijn volgens mensenrechtenactivisten en critici van president Erdogan het zoveelste bewijs dat Turkije nog verder afglijdt richting een autoritair bestuur. Ook laat het zien dat Erdogan er niet voor terugdeinst om de spanningen met Europa nog verder op de spits te drijven.

Tien van de elf activisten werden in juli aangehouden tijdens een workshop over digitale veiligheid in een hotel op een eiland vlakbij Istanbul. Onder hen is de directeur van de afdeling-Turkije, Idil Eser. De elfde activist, voorzitter Taner Kilic van Amnesty Turkije, werd een maand eerder gearresteerd. Hij wordt berecht in Izmir.

Volgens het OM zouden ze radicale Koerdische- en linkse organisaties steunen, alsook de beweging van de islamitische geestelijk Fethullah Gülen. Deze prominente tegenstander van Erdogan, die in de VS woont, zat volgens Ankara achter de mislukte staatsgreep van vorig jaar zomer. Kilic zou volgens het OM een gecodeerde app hebben gebruikt, die ook veelvuldig door Gülens volgelingen wordt ingezet, om met elkaar te communiceren.

Ontslagen rechters

Zo'n 3.400 rechters en aanklagers, meer dan een op de vijf, zijn ontslagen in Turkije sinds de mislukte couppoging. Twee rechters doen voor het eerst hun verhaal. Anoniem, want: 'Met dit gesprek nemen we een enorm risico.' Lees dit interview van Volkskrant-redacteur Rob Vreeken met de twee magistraten.

Spanningen

Mensenrechtenactivisten spreken de beschuldigingen tegen. De arrestatie van twee van hen, de Duitser Peter Steudtner en de Zweed Ali Gharavi, leidde al tot grote spanningen met Berlijn en Stockholm. De Duitse regering beschouwt Steudtner en de meer dan tien andere Duitsers en Duits-Turkse personen die nu in Turkije vastzitten als politieke gevangenen.

Sinds de verijdelde coup, hebben de autoriteiten zo'n 50 duizend personen gearresteerd op beschuldiging van banden met Gülen. Ook werden naar schatting 150 duizend ambtenaren, leraren en andere overheidsfunctionarissen om dezelfde redenen ontslagen of geschorst.

Vorige week gelastte een rechter de vrijlating op borgtocht van een leraar die in de Sincan-gevangenis in hongerstaking was gegaan tegen zijn ontslag en arrestatie. De leraar, Semih Ozakca, was volgens zijn advocaat al sinds maart in hongerstaking. De academicus Nuriye Gulmen is ook in hongerstaking gegaan om haar ontslag aan te vechten. Zij zit nog vast.

De ontslagen en vastgezette leraar Semih Ozakca wordt vrijdag begroet door buren en vrienden na zijn vrijlating. Hij was maandenlang in hongerstaking om te protesteren tegen zijn ontslag na de mislukte staatsgreep van vorig jaar zomer.Beeld AFP

Misdaad

Amnesty en Human Rights Watch bekritiseerden de arrestaties. 'Deze twee rechtszaken zijn een test voor het Turkse rechtssysteem', aldus John Dalhuisen, directeur Europa van Amnesty International. 'Zij moeten duidelijk maken of opkomen voor de mensenrechten nu een misdaad is geworden in Turkije.'

'Er is geen enkel bewijs tegen deze activisten', aldus onderzoeker Andrew Gardner van Amnesty in Turkije. 'Onze verwachting en hoop is dat ze uiteindelijk zullen worden vrijgelaten. Het is al enige tijd moeilijk voor mensenrechtenorganisaties om hun werk te doen in Turkije. Maar om elf activisten op te pakken na een workshop, dat is een escalatie. Het geeft weer hoe de repressie nu in Turkije is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden