Opiniepeilers wijzen op de onzekerheid van peilingen

Amsterdam Er is een ware hausse ontstaan aan peilingen, opinieonderzoeken en andere enquêtes. En het wordt steeds moeilijker de betrouwbaarheid van die onderzoeken in te schatten, het kaf van het koren te scheiden....

Dat was de inzet van een discussie woensdag in de Beurs van Berlage in Amsterdam over de effecten van opiniepeilingen. Het heeft in elk geval invloed op het gedrag van de politici zelf, stelde de Leuvense hoogleraar sociologie, Jaak Billiet. In 2000 bedroeg het aantal opinieonderzoeken dat de media haalde 227, in 2006 was dat gegroeid naar 1.473.

Politici kiezen hun thema’s aan de hand van peilingen. Daardoor richten politieke partijen zich volgens Tom van Dijk (onderzoeksbureau Intomart GfK) ‘te veel op items en issues en te weinig op de grote lijnen’. Na de moord op Pim Fortuyn zoeken media massaal naar een manier om ‘de thermometer’ in de samenleving te houden. ‘De peiling is een snelle en goedkope manier om zichtbaar te maken wat onzichtbaar is.’

Maar zijn de dagelijkse peilingen in de verkiezingsstrijd nu ‘informatie of manipulatie’. Dat was de vraag die Gosse van der Veen, directeur-generaal van het Centraal Bureau voor de Statistiek, gisteren opwierp. ‘Wees voorzichtig’, luidde zijn oproep naar opiniepeilers en journalisten, met reacties en analyses op de dagelijkse tussenstand.

Zeker omdat volgens hem lang niet alle verkiezingsonderzoekjes representatief zijn. Zelfs met de exitpolls, de ondervragingen bij de stembus op verkiezingsdag zelf, zitten de onderzoeksbureaus er dikwijls ook nog een zetel ‘of zes’ naast. Ter illustratie: TNS Nipo peilde de SP daags voor de verkiezingen in 2006 op 32 zetels, de partij haalde in het echt 25 Kamerzetels. Maurice de Hond schatte de SP in op 22, en zette de PvdA op 38, de sociaal-democraten behaalden er daadwerkelijk 33. Ander voorbeeld: begin mei dit jaar behaalden de Liberaal Democraten in bij de Britse verkiezingen 57 zetels, terwijl de peilingen hen op 88 zetten.

Er is altijd een onzekerheidsmarge bij peilingen, stelde hoogleraar Jelke Bethlehem van de Universiteit van Amsterdam gisteren. Van der Veen van het CBS vulde aan dat één of twee zetels verschil in de peilingen verwaarloosbaar is vanwege de foutmarge. ‘Dan wordt zo’n lijsttrekker ondervraagd over die ene zetel verlies, en dan zegt zo'n arme man ook nog: ja, ik had beter zus of zo kunnen doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden