Opinie: Pabo's moeten meer doen aan rekenonderwijs

Kamer en publiek maken zich zorgen over het rekenniveau van havisten die naar de pabo gaan. Fred Goffree legt uit dat het probleem breder is.

Door Fred Goffree

Op de voorpagina van de Volkskrant van 5 januari werden drie Kamerleden aangehaald die zich zorgen maakten over het ingrijpen van minister Van der Hoeven in het havo-programma. Het vak wiskunde moest worden opgeofferd om de werkdruk voor de leerlingen te verlichten. De sprekers voelden zich gesterkt doordat het Cito (toetsinstituut te Arnhem) had geconstateerd dat pabostudenten een toets voor kinderen van groep 8 veel slechter maakten dan (de 20 procent beste rekenaars van) die kinderen zelf.

Het probleem van een zorgwekkende rekenvaardigheid van (aanstaande) leraren is niet nieuw. In 1992 gaf de HBO-raad de opdracht een rekentoets voor eerstejaars pabo-studenten te ontwikkelen, die tot een studieadvies kon leiden. Studenten moesten via bijspijkercursussen het vereiste niveau kunnen halen. Veel studenten maakten vervolgens ijverig en gemotiveerd weer de opgaven van groep 8. Desondanks waren de toetsresultaten niet bevredigend.

Op enkele pabo's werd daarom het studieadvies uitgesteld tot een later tijdstip. Die rekenvaardigheidstoets van de HBO-raad functioneert op diverse locaties nog steeds. Ook bijspijkercursussen worden nog gegeven. Maar er is een probleem bijgekomen. Steeds meer studenten komen uit het mbo, waar niets aan rekenen en/of wiskunde wordt gedaan.

Zo beschouwd, maakte men zich in de Kamer druk om een bijzaak. Niet de vooropleiding of het toetsen van eerder verworven rekenvaardigheid verdienen de aandacht , maar wat zich op de pabo's afspeelt. Hoe is met de programma's waarin het onderwijzen van rekenen en wiskunde wordt geleerd? Rekenen en wiskunde, zoals in de basisschool vormgegeven, heeft een goede pers, ook internationaal. Men spreekt van realistisch reken-wiskundeonderwijs.

Er komt veel bij kijken om dat vak in die geest te geven. Heel wat meer dan het maken van de sommen uit de boekjes om op een gestandaardiseerde rekentoets een voldoende te halen. Die traditionele aanpak (die in het recente Cito-rapport niet ter discussie staat) kan veel beter met de huidige mogelijkheden.

Op de Nederlandse educatieve markt zijn inmiddels vijf reken-wiskundemethoden die op de 'realistische' leest zijn geschoeid. Ze zijn een potentiële bron van didactisch geordend, geschikt leermateriaal voor pabostudenten. Goedgekozen opgaven langs de lijnen van het realistisch reken-wiskundeonderwijs, kunnen pabostudenten brengen tot 'basale gecijferdheid'.

In het bijzonder de mbo'ers kunnen nu een, voor hen nieuw, fundament leggen. 'Nieuw' in de zin van rekenvaardigheid maar ook 'nieuw' in didactische zin, want ze verwerven die basis volgens realistische leerlijnen. Men zou kunnen overwegen basale gecijferdheid te eisen aan het eind van het eerste jaar. Voor de zwakke rekenaars biedt dit een reële tweede kans, want er worden niet alleen (te) moeilijke sommetjes geoefend zoals in de oude bijspijkercursussen, maar er wordt gebouwd aan zelfvertrouwen, een positieve houding en nieuwe kennis. Na het behalen van basale gecijferdheid in het eerste jaar, kan worden voortgebouwd om professionele gecijferdheid te bereiken: de leerstof van de groepen 6 tot en met 8, verdiept met rekenkundige kennis en verbreed met kennis uit de didactiek. Dat is goed te toetsen tegen het eind van de opleiding. Is het zo eenvoudig? Ja en nee. Ja, omdat de kennis om dat soort programma's te maken in de meeste pabo's (nog) aanwezig is. Nee, omdat in het programmatisch denken op pabo's de vakcurricula uit zicht zijn verdwenen. Kunnen de minister en de Tweede Kamer aan dit laatste niet eens aandacht besteden?

Fred Goffree is oud-onderwijzer, ex-pabo- docent en emeritus hoogleraar Educatief ontwerpen voor wiskunde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden