OPINIENEDERLANDSTALIGE PERSCONFERENTIE

Opinie: Mag de persconferentie van Rutte ook vertaald?

Het kabinet bereikt lang niet alle burgers als enkel in het Nederlands wordt gecommuniceerd, betogen Angelique van Dam, Ilona van Breugel en Warda Belabas.

Premier Mark Rutte tijdens een persconferentie na afloop van een overleg met de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb ) over de noodmaatregelen vanwege het coronavirus. Beeld ANP

Ook in de zesde week van quarantaine in Nederland blijft premier Rutte op zijn persconferenties herhalen: ‘Alleen samen krijgen we corona onder controle.’ Maar wie wordt met ‘samen’ eigenlijk bedoelt?

Bij de aanpak van de coronacrisis is een goede bereikbaarheid van alle burgers een prioriteit. Dit zien we op verschillende manieren terug. Zo wordt de premier bij de persconferenties bijgestaan door een doventolk om ook de doven en slechthorenden te bereiken. Ook is er inmiddels veel te doen over kwetsbare leerlingen die het thuisonderwijs mislopen. Het ‘samen’ is dus een punt van zorg en wordt waar nodig bijgesteld. Eén taboe blijft hierbij echter bestaan: informatie in andere talen.

Begin jaren 2000 is het doelgroepenbeleid voor inwoners met een migratieachtergrond afgeschaft en is de overheid gestopt met informatievoorziening in andere talen. De nadruk kwam te liggen op het leren van het Nederlands als belangrijke voorwaarde voor deelname aan de samenleving en de eigen verantwoordelijkheid van de migrant hierin. Informatievoorziening in andere talen paste niet meer in dit straatje, immers als je toegang wilt hebben tot informatie moet je maar Nederlands leren.

In de communicatie van het kabinet rond covid-19 valt deze halsstarrige houding ten opzichte van taal extra op. Het duurde lang voordat informatie in andere talen beschikbaar kwam. Pas op 27 maart werden de bekende instructies (1,5 meter afstand en niezen in de elleboog) gepubliceerd op rijksoverheid.nl. De vertalingen beperken zich tot de meest basale maatregelen. Persconferenties van Rutte over de laatste maatregelen worden niet vertaald.

Principekwestie

Je kunt taal wel tot speerpunt maken van je inburgeringsbeleid, feit blijft dat in een divers land als Nederland (nog) niet iedereen de taal machtig is. En wat je ook vindt van inburgering en de verantwoordelijkheid van immigrant en overheid hierin, de aanpak van de coronacrisis is een kwestie van volksgezondheid, niet van principes over doelgroepenbeleid. Goede communicatie is in ieders belang: alleen samen krijgen we corona onder controle.

Ondertussen richten verscheidene organisaties zich op deze leemte, want er blijkt veel onduidelijkheid te heersen onder mensen die de Nederlandse taal niet machtig zijn. Zo zorgen kenniscentrum Pharos en verschillende andere ngo’s voor uitgebreide vertaling van de overheidsvoorschriften. Ook op gemeentelijk niveau wordt er in dit gat gesprongen. Er rijdt een bus door Amsterdam die de regels over social distancing in verschillende talen omroept. Rotterdam publiceert op de eigen website een verzameling van anderstalige posters. Bij veel kleinere gemeenten is slechts beperkte anderstalige informatie beschikbaar.

Lokale verschillen

Zo lijkt iedere gemeente er eigen beleid op te voeren, met een eigen verzameling van vertalingen om te zorgen dat de eigen burgers over de noodzakelijke informatie beschikken.

Dit is uiteraard waardevol. Maar is het niet de verantwoordelijkheid van de centrale overheid om te zorgen dat ze iedereen bereikt? Zonder lokale verschillen en vertraging in de informatievoorziening en daarmee het risico op desinformatie.

Nogmaals, dit is geen principekwestie over doelgroepenbeleid, maar een kwestie van volksgezondheid. Daarbij hoort een erkenning op institutioneel niveau, waarbij de overheid zich actief ontfermt over mensen die de taal (nog) niet of beperkt machtig zijn. Juist nu we de maatregelen weer langzaam aan kunnen gaan afbouwen is het van vitaal belang dat iedereen goed weet waar we aan toe zijn. Want alleen samen krijgen we corona er onder.

Angelique van Dam, Ilona van Breugel en Warda Belabas werken als onderzoeker en post-docs aan de Erasmus Universiteit bij het departement Bestuurskunde en Sociologie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden