Opheffen visumplicht Turken op haar na rond

De Europese Commissie zet morgen onder voorwaarden het licht op groen om de visumplicht op te heffen voor Turken die naar Europa willen reizen. Van de 72 vereisten om de visa af te schaffen heeft Ankara er 64 vervuld, stellen nauw betrokken EU-ambtenaren. De Commissie verwacht dat Turkije eind juni ook aan de resterende acht criteria voldoet.

Minister-president van Turkije, Ahmet Davutoglu, Voorzitter van de Europese raad, Donald Tusk (M) en Voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker (R). Beeld anp

Overleg maandag van de kabinetschefs (de hoogste ambtenaren) van de Commissarissen maakte duidelijk dat Ankara woensdag kan rekenen op goed nieuws. Alleen de Franse Commissaris Moscovici (Economische Zaken) liet weten 'bezorgd' te zijn, maar betrokkenen verwachten hiervan geen problemen.

Afschaffing van de visumplicht voor Turkse toeristen en zakenlui is een zeer gevoelige kwestie in de lidstaten en het Europees Parlement, die het Commissievoorstel moeten goedkeuren. Het is ook een essentieel onderdeel van het vluchtelingenakkoord dat de Europese regeringsleiders op 18 maart met de Turkse premier Davutoglu sloten. Turkije zegde daarin toe alle migranten die in Griekenland arriveren terug te nemen, in ruil voor het vrij reizen (uiterlijk eind juni) naar Europa van zijn onderdanen.

Commissievoorzitter Juncker en de leiders verzekerden vorige maand dat er niet gesjoemeld zou worden met de criteria voor het schrappen van de visa. 'Dat is ook niet gebeurd', zegt een betrokkene. Van de acht vooralsnog niet vervulde vereisten zijn er twee waarvan de vertraging Ankara niet aangerekend kan worden. Zo heeft de EU eenzijdig de eisen voor de benodigde biometrische paspoorten aangescherpt, waardoor Turkije iets meer tijd nodig heeft die te produceren.

Tussen de overige zes criteria waaraan niet is voldaan, zitten twee 'grote kwesties', zegt een betrokkene. Ten eerste moet Ankara zijn antiterreurwetten veranderen, zodat die niet kunnen worden gebruikt om politieke tegenstanders en kritische academici en journalisten de mond te snoeren.

Verder dient Turkije visumvrij toegang te verlenen aan alle EU-onderdanen, dus ook Cyprioten. Dat ligt moeilijk in Turkije, dat sinds 1974 het noordelijke deel van het eiland bezet. De andere vier eisen hebben betrekking op samenwerking met Europol, misdaad- en corruptiebestrijding en databescherming. Turkije werkt sinds enkele weken zo hard om aan de EU-eisen te voldoen dat betrokkenen niet uitsluiten dat er morgen nog eentje kan worden afgevinkt.

Sommige lidstaten vrezen dat het afschaffen van de visumplicht tot een massale uittocht van Turken leidt. EU-diplomaten noemen dat overdreven: slechts 10 procent van de Turkse bevolking heeft überhaupt een paspoort en de uitgifte van de vereiste biometrische paspoorten zal langzaam verlopen.

Naar verwachting beslissen de lidstaten en het parlement eind juni over het Commissievoorstel. Dan is duidelijk of Turkije aan de laatste acht voorwaarden voldoet. Onder leiding van Duitsland en Frankrijk wordt gewerkt aan een aanscherping van de bestaande noodremprocedure: als er te veel Turken langer dan toegestaan (drie maanden) in de EU blijven hangen, kan de visumplicht weer worden ingevoerd. Deze waarborg treft ook Oekraïne, Georgië en Kosovo - landen waarvoor de Commissie de visumplicht eveneens wil afschaffen.

De Commissie stelt ook voor het Europese asielbeleid te veranderen. Als een lidstaat overspoeld dreigt te worden door vluchtelingen, worden de andere landen verplicht een deel ervan over te nemen. Dergelijke verplichte spreiding stuit op veel weerstand in de Oost-Europese en Baltische lidstaten. De Commissie wil het verder mogelijk maken dat Duitsland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken hun vorig jaar ingevoerde grenscontroles met een half jaar verlengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden