Ophef over Poolse tirade tegen VS

De Poolse regering is in problemen gebracht door de publicatie van afgeluisterde gesprekken waarin onder meer de Verenigde Staten worden neergezet als onbetrouwbare bondgenoot.

WARSCHAU - De Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radoslaw Sikorski is in opspraak gebracht door enkele ongelukkige uitspraken over de Verenigde Staten. In een afgeluisterd privégesprek noemde hij de relatie met de belangrijkste militaire bondgenoot van Polen 'niets waard'. Ook vergeleek hij de ondergeschiktheid van Warschau aan Washington met orale seks. Het gesprek vond plaats vóór de Amerikanen vanwege de crisis in Oekraïne troepen naar Polen stuurden.


Sikorski is het laatste slachtoffer van een afluisterschandaal dat Polen al meer dan een week in zijn greep houdt. Nog minstens drie andere ministers zijn afgeluisterd. Sinds vorige week zaterdag zagen ze in het weekblad Wprost opnames van hun privé-gesprekken opduiken. Ook Marek Belka, de voorzitter van de Nationale Bank, en verschillende hooggeplaatste zakenlui raakten in opspraak, al was het maar door hun obscene taalgebruik.


De gesprekken werden opgenomen in verschillende exclusieve restaurants van Warschau. Enkele personeelsleden zouden er met hun afluisterpraktijken een winstgevend handeltje hebben opgezet. Via tussenpersonen, onder wie een met de conservatieve oppositie verbonden journalist, zouden de opnames in handen van het weekblad Wprost zijn gekomen. Het is onduidelijk hoeveel gesprekken er zijn opgenomen. Er is inmiddels een onderzoek ingesteld.


Een inval bij het weekblad draaide zaterdag uit op een blamage voor de centrum-rechtse regering van premier Donald Tusk. Veiligheidsagenten probeerden de laptop van de hoofdredacteur in beslag te nemen, maar slaagden daar niet in. Oppositieleider Jaroslaw Kaczynski, de voorzitter van het conservatieve Recht en Gerechtigheid, sprak van aanslag op de vrije meningsuiting. Het afluisterschandaal is koren op zijn molen. Na acht opeenvolgende verkiezingsnederlagen is zijn partij erop gebrand naar de macht terug te keren.


Maar voorlopig denkt premier Tusk er niet aan ontslag te nemen. Tijdens het bezoek maandag van de Spaanse premier Mariano Rajoy aan Polen noemde hij het een poging het land te destabiliseren. Wel wil hij vervroegde parlementsverkiezingen niet uitsluiten.


De afluisteraffaire begon op 14 juni met de publicatie van een gesprek tussen minister van Binnenlandse Zaken Bartlomiej Sienkiewicz en Marek Belka, de voorzitter van de Nationale Bank. Tijdens een diner in het exclusieve restaurant Sowa & Przyjaciele gooiden ze het op een akkoordje: in geval van een economische crisis zou de Nationale Bank de regering te hulp schieten om te vermijden dat de oppositie opnieuw aan de macht komt. In ruil eiste Belka wel het ontslag van minister van Financiën Jacek Rostowski.


Hoewel premier Tusk liet weten dat zijn minister op eigen houtje had gehandeld, werd het vermoeden gewekt dat de regering zich liet verleiden tot louche deals. Rostowski werd vijf maanden na het etentje tussen Sienkiewicz en Belka inderdaad vervangen.


Ook de volgende gepubliceerde gesprekken waren compromitterend voor de regering. In een gesprek met de baas van de Poolse olieketen Orlen beledigde regeringswoordvoerder Pawel Gras zowel de Britse premier David Cameron als zijn Hongaarse collega Viktor Orban. Maar vooral de opmerking van Sikorski over de Poolse relaties met Washington zorgde voor opschudding. Volgens de minister van Buitenlandse Zaken geven de Polen de Amerikanen een blowjob. Ook bekritiseerde Sikorski het minderwaardigheidscomplex van zijn landgenoten. De Polen zouden zich gedragen als zwarten.


Zijn kritiek aan het adres van Washington kwam als een verrassing, omdat Sikorski wordt beschouwd als een groot voorstander van militaire samenwerking met de Amerikanen. Begin februari maakte hij indruk met zijn bemiddelingsrol tijdens de crisis in Oekraïne. Sindsdien wordt hij genoemd als mogelijk opvolger van Catherine Ashton als de buitenlandcoördinator van de Europese Unie.


In een reactie zei Sikorski dat zijn woorden uit hun context waren gehaald en betrekking hadden op de politiek van de conservatieve oppositie.


Bovendien vond het gesprek plaats in januari, nog voor de Amerikanen, tot grote tevredenheid van de Polen, hun militaire aanwezigheid in Oost-Europa opschroefden. Eerder deze maand beklemtoonde de Amerikaanse president Barack Obama tijdens een bezoek aan Warschau het belang van de Amerikaanse solidariteit met Polen.


Wat werd er onder vier ogen gezegd?

RADOSLAW SIKORSKI MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

JACEK ROSTOWSKI: MINISTER VAN FINANCIëN

Radoslaw Sikorski:

'Weet je, het Pools-Amerikaans bondgenootschap is niets waard. Meer nog, het is schadelijk, want het geeft Polen een vals gevoel van veiligheid.'

(

...) 'Complete lariekoek. We zullen problemen krijgen met de Duitsers en de Russen, en dan zullen we zeggen dat alles super is, want we hebben de Amerikanen een blowjob gegeven.'


(...) 'Het probleem in Polen is dat onze trots erg oppervlakkig is en dat we een minderwaardigheidscomplex hebben.'

Rostowski:

'Sentimentalisme.'

Sikorski: 

'Zwartheid.'

Rostowski

:'Wat zeg je?'

Sikorski:

'Zwartheid.'

BARTLOMIEJ SIENKIEWICZ MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN

MAREK BELKA VOORZITTER VAN DE NATIONALE BANK

Bartlomiej Sienkiewicz: 

'Een overwinning van Recht en Gerechtigheid (conservatieve oppositiepartij, red.) betekent een investeringsvlucht en een verslechtering van de financiële toestand en nog een paar kleine probleempjes, maar dat zijn dan binnenlandse problemen.'

Marek Belka:

'Mijn voorwaarde is wel - excuse-moi - het ontslag van de minister van Financiën. Er moet een nieuwe minister van Financiën komen, dit is niet het moment om te zeggen wie dat kan zijn, maar zulke namen en zulke mensen zijn te vinden. '

Sienkiewicz: 

'Maar niet later dan acht maanden voor de verkiezingen.'

PAWEL GRAS WOORDVOERDER VAN DE REGERING

over de reactie van premier Donald Tusk op het voorstel van de Britse premier David Cameron om de sociale rechten van immigranten terug te schroeven:


'Donald heeft hem (Cameron, red.) onmiddellijk opgebeld, en hem zo uitgekafferd dat het jammer is dat we het gesprek niet hebben opgenomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden