Analyse Campagne Amnesty boerkaverbod

Ophef over campagne Amnesty: waarom neemt een mensenrechtenorganisatie het op voor de boerka?

Waar de eerste twee dagen van het boerkaverbod in Nederland zonder noemenswaardige incidenten zijn verlopen, ligt Amnesty International onder vuur vanwege een campagne tegen dit verbod. Ontevreden leden zegden hun lidmaatschap op, experts scharen zich juist achter de campagne.

Amnesty vindt dat het dragen van een boerka een vrije keuze moet zijn. Beeld ANP

De ophef over Amnesty’s campagne tegen het boerkaverbod ontstond naar aanleiding van een korte, strak geregisseerde video. In het filmpje van 40 seconden vergelijkt Amnesty het gedeeltelijke boerkaverbod in Nederland met het algehele boerkaverbod in Frankrijk en de wettelijke verplichting voor Iraanse vrouwen om juist een hoofddoek te dragen. Volgens de mensenrechtenorganisatie staat de vrijheid voor vrouwen om te kiezen wat ze willen dragen voorop.

Voor Geert Wilders, sinds 2005 aanjager van het boerkaverbod, was de vergelijking met Iran aanleiding Amnesty op Twitter te beschuldigen van verraad aan de ‘naar vrijheid hunkerende vrouwen’. ‘Er is vrijwel geen onderwerp waarvoor wij zoveel actie hebben gevoerd als de vrouwenrechten in Iran’, reageert een woordvoerder van Amnesty. ‘We betreuren het dat mensen zoveel kritiek hebben op onze positie, maar iedereen heeft het recht een andere mening te hebben.’

Steunbetuigingen en opzeggingen

Waarom voert de mensenrechtenorganisatie dan toch campagne tegen het boerkaverbod? ‘Ons standpunt is niet nieuw. We baseren het op internationale mensenrechtenverdragen en stellen dat het dragen van een boerka een vrije keuze van de vrouwen moet zijn,’ zegt de woordvoerder.

Amnesty zegt steunbetuigingen te hebben ontvangen, maar heeft ook 68 opzeggingen – op een totaal van 250 duizend leden – ontvangen naar aanleiding van de ophef. Ook Jacques Monasch, oud-Tweede Kamerlid voor de PvdA, zegt komend weekend ‘met pijn in het hart’ zijn lidmaatschap op. Hij vindt dat juist organisaties als Amnesty ‘nooit aan de kant moeten staan van een religie waarin mannen bepalen wat vrouwen dragen’. 

Het standpunt tegen het boerkaverbod is volgens Monasch onverenigbaar met de strijd tegen onderdrukking van vrouwen. ‘Er zijn ontzettend veel vrouwen die juist onder het juk van religie proberen weg te komen. Aan welke kant sta je dan?’

Geen dwang

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die in Nederland een nikab of boerka dragen dat niet uit dwang doen, zegt Tom Zwart, hoogleraar crosscultureel recht aan de Universiteit Utrecht. ‘Vrouwen maken die keuze omdat zij hun godsdienstige plicht zo interpreteren. Dat is een uitoefening van autonomie.’

Zwart maakt zich juist zorgen over het verbod. ‘Politici roepen ten onrechte voortdurend dat moslims niet goed integreren en vanuit die redenering wordt de godsdienstvrijheid van moslims steeds verder ingeperkt.’ Omdat uit onderzoek blijkt dat vrouwen in Nederland niet onder dwang een nikab dragen, ontbreekt het deze wet aan noodzaak, zegt de hoogleraar. ‘En toch wordt de autonomie van burgers ingeperkt.’

Niet zo gek

‘Ik heb sterk de indruk dat de overheid vrouwen in bescherming neemt zonder dat hun iets is gevraagd’, zegt Maurits Berger, hoogleraar islam en het westen aan de Universiteit Leiden.

Hij vindt de vergelijking in het filmpje tussen het Nederlandse boerkaverbod en de tegen de hoofddoek strijdende Iraanse vrouwen dan ook niet zo gek. ‘Op het moment dat de Nederlandse overheid kledingstukken gaat verbieden of voorschrijven, is dat vergelijkbaar met het beleid in Iran.’

Of het boerkaverbod steek houdt, staat los van de vraag wat je van de boerka of nikab vindt, benadrukt Berger. Zelf is hij ‘absoluut’ geen fan van het kledingstuk. ‘Ik krijg er een ongemakkelijk gevoel bij. Ik vind het confronterend.’ Toch gaat het verbieden hem veel te ver: ‘Amnesty gaat met het protest tegen het boerkaverbod uit van vrijheid en zelfbeschikking. Daartegenover staan mensen die de samenleving morele basisregels wil opleggen. Ik heb lang genoeg in het Midden-Oosten gewoond om daar kriebels van te krijgen.’

LEES MEER OVER DE REGELGEVING EN ONGEMAKKEN OMTRENT HET BOERKAVERBOD EN DE REACTIE OP HET NIEUWE BELEID

Het boerkaverbod: praktische bezwaren en ongemak 
Voor veel mensen staat het boerkaverbod niet voor een principe, maar voor gedoe. Want wat lost de wet precies op? En wie gaat het handhaven? Lees hier waarom het verbod vooral ongemak en praktische bezwaren oplevert. 

Waarom Elma Drayer haar Amnesty lidmaatschap zou opzeggen
Columnist Elma Drayer was blij met het gedeeltelijk verbod op gezichtbedekkende kleding. Vol verbazing keek ze naar het filmpje van Amnesty International tegen het verbod. Was ik nog lid, dan zegde ik onmiddellijk op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden