Ophef in Spanje over Europees ETA-vonnis

Vele tientallen langgestrafte terroristen van de Baskische afscheidingsbeweging ETA, plus een onbekend aantal meervoudige moordenaars, moeten worden vrijgelaten uit Spaanse gevangenissen. Dat is het gevolg van een uitspraak die gisteren is bekendgemaakt door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.

MADRID - De uitspraak van het Europese Hof betrof de zaak van de ETA-terroriste Inés del Río die in 1987 werd veroordeeld tot 3.828 jaar voor 23 moorden, onder meer bij een zware bomaanslag in Madrid. Del Río vocht de toepassing van de Parot-doctrine aan toen haar duidelijk werd dat haar vrijlating, voorzien voor 2008, werd uitgesteld tot 2017. Het principe van de uitspraak is nu eveneens van toepassing op andere langgestraften.


Het hof noemt het in strijd met de conventie van Europese mensenrechten dat veroordeelden veel langer vast blijven zitten dan onder de oorspronkelijke regeling: de maximale straf van 30 jaar, onder aftrek van strafvermindering.


Al jaren menen juristen dat Spanje de mensenrechtenconventies met voeten treedt met de strafverlenging. Deze staat bekend als de zogenaamde 'Parot-doctrine', genoemd naar de bloedige ETA-terrorist Henri Parot, die 33 moorden op zijn geweten heeft. Ondanks zijn veroordeling tot 4.700 jaar cel dreigde Parot in 2006 op vrije voeten te komen toen hij 20 van de maximale 30 jaar straf had uitgezeten.


Het Spaanse hooggerechtshof besloot hiervoor een stokje te steken onder druk van de Spaanse publieke opinie. Aftrek voor goed gedrag werd niet meer over de totale maximumstraf gerekend, maar over alle 33 afzonderlijke veroordelingen. Eerder was in de Spaanse strafwet reeds de maximale straf tot 40 jaar verhoogd en waren de strafkortingen in het geval van terrorisme en meervoudig, zware criminaliteit afgeschaft.


In de praktijk betekende dit dat gevangen die hiervoor in de jaren negentig waren veroordeeld alsnog veel langer vast bleven zitten dan ten tijde van hun vonnis wettelijk vastlag. Het Europese Hof heeft nu bepaald dat deze terugwerkende kracht van strafherziening in strijd is met de mensenrechten.


Commentatoren wezen er maandag op dat de terugwerkende kracht van de strafverlenging van meet af aan zeer omstreden was in de rechtsstaat en dat er jarenlang onjuiste verwachtingen zijn gewekt door Spaanse rechters en bewindslieden.


Onder de terroristen die de gevangenis verlaten bevinden zich ETA-kopstukken als Domingo Trotiño (25 moorden, betrokken bij de bomaanslag op de drukke Hipercor supermarkt in Barcelona in 1987)en José Antonio Lopéz (21 moorden waaronder die de spijtoptante Dolores González die voor de ogen van haar dochter werd doodgeschoten). Maar ook Miguel Ricart die in 1997 werd veroordeeld voor de beruchte verkrachting- en moordzaak van drie meisjes in Alcàsser komt vrij.


De uitspraak veroorzaakte gisteren grote commotie in Spanje. In een gezamenlijke persconferentie met zijn collega van binnenlandse zaken, liet minister van justitie Ruiz-Gallardón weten de uitspraak van het hof te betreuren, maar dat Spanje niettemin voor de uitvoering zal zorgdragen.


Slachtofferorganisaties waren naar eigen zeggen ronduit 'verontwaardigd en woedend' en spraken van 'een vernietigde rechtsstaat'. 'Deze terroristen verdienen geen pardon', aldus de zuster van de in 1997 vermoorde, jonge raadslid Miguel Ángel Blanco. In de kritiek moesten zowel politici van de huidige conservatieve regering als hun socialistische voorgangers het ontgelden. De uitspraak wordt in verband gebracht met het staken van geweld door de ETA, iets wat afgelopen weekeinde twee jaar geleden werd afgekondigd.


Voor het stadhuis in het Baskische Bilbao ging gejuich op onder de verzamelde familieleden en aanhangers van de gevangen ETA-leden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden