NieuwsHongaars verbod op zaaien ‘paniek’

Ophef in Hongarije: Facebook-gebruikers opgepakt voor verspreiden ‘nepnieuws’

In Hongarije is ophef ontstaan na twee arrestaties van Facebook-gebruikers die ‘nepnieuws’ zouden hebben verspreid. In beide gevallen werden ze na een paar uur weer vrijgelaten. Mensenrechtenorganisaties zien in de arrestaties het bewijs dat de vrijheid van meningsuiting onder de omstreden Hongaarse noodtoestand in gevaar is.

Ook onder artsen (die een spreekverbod hebben gekregen van de regering) heerst angst om de nepnieuwswet te overtreden. Beeld EPA
Ook onder artsen (die een spreekverbod hebben gekregen van de regering) heerst angst om de nepnieuwswet te overtreden.Beeld EPA

Eind april plaatste András K. een bericht op Facebook waarin hij harde kritiek uitte op de regeringsmaatregelen van ‘onze dierbare dictator’. Die zou ‘duizenden de dood injagen’. Volgens de 64-jarige was het versoepelen van de lockdown op het Hongaarse platteland expres getimed om extra slachtoffers te maken. Het bericht werd elf keer gedeeld. Dinsdagochtend werd hij opgepakt en verhoord. Zijn computer werd leeggehaald, zo is te zien op een filmpje dat de politie verspreidde. ‘Ze vroegen me wie ik een dictator noemde’, zei András tegen de kritische website 444. Een paar uur later was hij vrij. Hij wordt niet vervolgd.

Woensdagochtend volgde een tweede arrestatie, vrijwel identiek aan die van een dag eerder. Een man in het stadje Gyula werd om 6 uur van z’n bed gelicht vanwege een Facebook-bericht in een besloten groep. János Csóka-Szücs geniet enige bekendheid als activist voor oppositiepartij Momentum. Hij werd na vier uur vrijgelaten. Tegen tijdschrift Magyar Narancs zei Csóka dat de zaak hem deed denken aan de willekeur van het communisme. ‘Er zijn sindsdien dertig jaar verstreken, maar er lijkt niks veranderd.’

Paniekzaaien

Sinds anderhalve maand is in Hongarije een noodtoestand van kracht met daarin een verbod op het zaaien van ‘paniek’ middels ‘nepnieuws’. Wie dat toch doet, kan een celstraf krijgen van vijf jaar. Volgens oppositiepartijen en mensenrechtenorganisaties is de tekst expres vaag geformuleerd om angst te zaaien en journalisten tot zelfcensuur te bewegen. Onzin, aldus de rechtspopulistische regeringspartij Fidesz. Woordvoerder Zoltan Kovács trok de vergelijking met Amerika, waar het (volgens een beroemde uitspraak uit 1919) strafbaar is om zonder aanleiding ‘vuur’ te schreeuwen in een vol theater.

‘Deze arrestaties zijn een overdreven reactie van de politie’, zegt Dalma Dojcsák van de Hongaarse Unie voor Burgerrechten (Tasz). ‘Ze zaaien angst onder burgers die politiek actief zijn op sociale media.’ Uit gesprekken die haar organisatie dit voorjaar met journalisten voerde, werd duidelijk dat er veel angst heerst. Niet alleen onder verslaggevers, maar ook onder artsen die een spreekverbod hebben gekregen van de regering. ‘Dit moet je niet opschrijven’, citeert Tasz (anoniem) een gesprek van een arts met een journalist, ‘want dan word ik ontslagen en moet jij de cel in.’

Maandag riep minister Péter Szijjártó (Buitenlandse Zaken) ook al vijf ambassadeurs uit Scandinavische landen op het matje, omdat hun landen valse berichten zouden hebben verspreid. Hun ministers, aldus Szijjártó, moeten niet denken dat ze ‘beter weten dan de Hongaren wat de Hongaren willen’.

In het Detroit van Hongarije is het in de autofabriek beangstigend stil
Györ is dé autostad van Hongarije, Audi heeft hier een fabriek (zo’n 13 duizend werknemers), en het is lang niet de enige. Maar sinds het coronavirus lopen overal in de stad arbeiders zonder baan. ‘De elektrische auto was al een bedreiging, maar dan dit.’

Als kritische journalist in Hongarije ben je al snel een ‘corona-collaborateur’
Een wetsvoorstel van Viktor Orbáns regering baarde Hongaarse journalisten eind maart veel zorgen. ‘Paniek zaaien’ met ‘onwaarheden’ over de coronapandemie kan tot vijf jaar cel leiden. ‘Er kan een sfeer ontstaan waarbij het publiek zich tegen ons keert.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden