Nieuwskansenongelijkheid

Opgroeien in een arme buurt of in een rijke wijk kan later tienduizenden euro’s inkomen schelen

De plek waar je wieg staat zegt veel over het inkomen dat je als volwassene gaat verdienen. Wie opgroeit in een kansarme buurt verdient later vaak aanzienlijk minder dan wie afkomstig is uit een betere wijk. Samen met factoren als het inkomen van de ouders en het geslacht kan het inkomensverschil voor dertigers oplopen tot ruim dertigduizend euro per jaar.

Onderzoeksleider Bastian Ravesteijn: ‘Dankzij deze gegevens krijgen we nu voor het eerst een heel gedetailleerd beeld van de kansenongelijkheid in Nederland.’Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dat blijkt uit onderzoek van het team van Bastian Ravesteijn van de Erasmus School of Economics (ESE). Waar het jaarinkomen van een arm opgegroeide vrouw in de kansarme delen van Groningen-stad slechts 17 duizend euro bedraagt, kan een man afkomstig uit een rijker gezin in een kansrijke plaats als het Gelderse dorp Waardenburg gemiddeld 49 duizend euro verdienen.

Verontrustend

‘Het is verontrustend dat niet ieder kind op elke plek in Nederland dezelfde kansen krijgt,’ zegt Maarten van Ham, hoogleraar stadsgeografie aan de TU Delft en projectleider van het Europese onderzoek DeprivedHoods. Hij is niet betrokken bij het onderzoek van Ravesteijn.

‘Dankzij deze gegevens krijgen we nu voor het eerst een heel gedetailleerd beeld van de kansenongelijkheid in Nederland’, aldus onderzoeksleider Ravesteijn. ‘Daarmee kunnen beleidsmakers en andere onderzoekers veel beter bekijken hoe we de kansen van arme kinderen kunnen vergroten. De verschillen zijn soms heel lokaal: twee plaatsen die vlak naast elkaar liggen, kunnen toch heel andere levenskansen bieden.’

Waarom je bij je geboorte soms al met 3-0 achterstaat 
Ontdek hier hoe ongelijk de kansen voor kinderen verdeeld zijn – en wat de vooruitzichten waren op jouw geboortegrond.

Er zijn stevige regionale verschillen: wie opgroeit in een relatief arm gezin in Groningen of Friesland verdient later zelf gemiddeld bijna 3.000 euro minder per jaar dan wie opgroeit in een even arm gezin in Brabant. Maar ook lokaal zijn er flinke verschillen. Zo verwerven kinderen die arm opgroeiden in een stedelijke omgeving verrassend genoeg een beduidend lager inkomen dan kinderen van even arme gezinnen uit voorsteden, kleinere plaatsen of dorpen: gemiddeld 2.088 euro per jaar.

Onderzoek naar de manier waarop de woonplaats of buurt de kansen op de arbeidsmarkt beïnvloedt, gebeurt al langer. Het is echter lastig om te bewijzen dat een bepaalde trend te maken heeft met de omgeving en geen toeval is of met de persoonlijke achtergrond van de betrokkenen te maken heeft.

Gideon Bolt, sociaal geograaf aan de Universiteit Utrecht, ziet dit onderzoek als een belangrijke stap vooruit. ‘Dit zijn fascinerende data, vrij uniek. Hiermee kunnen we bestaande hypotheses scherper gaan toetsen, zoals het idee dat gemengde wijken beter zijn voor de kansen van arme kinderen.’

.Beeld .

Verschil tussen mannen en vrouwen

Het feit dat vrouwen doorgaans veel minder inkomen hebben dan mannen is ook in dit onderzoek goed zichtbaar: gemiddeld 10.979 euro per jaar. Wel blijkt dat vrouwen meer kans hebben om op te klimmen als ze in de Randstad opgroeien: een vrouw die in Diemen opgroeit verdient slechts 5.027 euro per jaar minder dan een Diemense man. In Urk is dat verschil gemiddeld 27.899 euro per jaar.

Ook het verschil in kansen dat samenhangt met het inkomen van de ouders is nu veel preciezer te zien. Zo verdienen kinderen die opgroeien in armere gezinnen in Zwartewaterland 5.807 euro minder per jaar dan kinderen uit rijkere gezinnen.

Bij het onderzoek zijn CBS-gegevens gebruikt om het inkomen van ruim een miljoen mensen te kunnen vergelijken met het inkomen van hun ouders. Alle onderzochte mensen werden midden jaren tachtig geboren en zijn nu zelf begin dertig.

Sommige kinderen uit arme gezinnen weten toch nog op te klimmen. Maar van de 100 kinderen die tot de 20 procent armste gezinnen behoren, verkregen er slechts 12 een hoog inkomen. Van de 100 kinderen geboren in de 20 procent welvarendste gezinnen, behoren er inmiddels 33 tot het best verdienende deel van hun generatie.

Van Ham herkent dit beeld: ‘Op sommige plekken ontstaat een vicieuze cirkel van armoede.’ Dat is deels een kwestie van uitsorteren. Kansarmere mensen komen al snel met elkaar in één buurt terecht, net als kansrijkere. Maar ook de omgeving zelf heeft wel degelijk effect op de mogelijkheden voor wie daar opgroeit, ziet Van Ham.

Met medewerking van Serena Frijters

Lees ook

Bepaalt waar je bent geboren echt je kansen in het leven?

Waar je opgroeit, beïnvloedt je kansen: vijf dertigers over hun geboortegrond

Eens een dubbeltje, altijd een dubbeltje? Ontdek hier hoe ongelijk de kansen voor kinderen verdeeld zijn – en wat de vooruitzichten waren op jouw geboortegrond

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden