Opgezwollen ogen, bezwete hoofden

Wat is er in hemelsnaam met ons gebeurd? Zijn we eigenlijk nog wel wie we waren? Hoe nu verder? Nederland, quo vadis?...

HP/De Tijd schetst in het omslagverhaal een samenleving in staat van ontreddering: 'We hebben opgezwollen ogen van het rouwen, bezwete hoofden van de afrekening met Paars, zijn doodmoe van het demoniseren en draaierig van de ruk naar rechts.'

René Zwaap van De Groene Amsterdammer ziet een 'grimmige parallel' met de jaren tachtig, het decennium van recessie en doemdenken. Zoals Ruud Lubbers het destijds als zijn taak zag om de geest van de voorafgaande jaren zeventig uit te bannen, zo wenst Jan Peter Balkenende c.s. het erfgoed van Paars te onttakelen. 'Het eerste kabinet-Balkenende zal een tijdperk inluiden van maatschappelijk en politiek ressentiment.'

Andere commentatoren zijn minder somber gestemd. Zoals Hans Hillen, de nieuwe politieke columnist van Elsevier. De Haagse politici hebben gewoon niet gezien dat de samenleving was veranderd. De gevestigde politiek is 'aanbodsgericht'. 'De partijen bieden artikelen die de klant niet meer wil hebben. Dus gaat de klant op zoek naar nieuwe aanbieders.' Er is geen enkele reden om aan te nemen dat die er een puinhoop van zullen maken.

Hoe zal de stijl van CDA-mammoet Hillen zich gaan verhouden tot die van zijn geliefde voorganger? Eén ding valt nu reeds op: een spaarzamer gebruik van het uitroepteken (namelijk geen).

Elsevier werpt nogmaals de vraag op of Fortuyn door zijn tegenstanders wel of niet is gedemoniseerd. Het blad drukt een lange reeks citaten af. Conclusie van het blad: ja, Fortuyn is gedemoniseerd. En zijn eigen uitspraken dan? Daarover wordt aanzienlijk milder geoordeeld: 'Waar diens op de persoon gerichte opmerkingen over politici een soort cabaret zijn (waarvan je moet houden), is het offensief van zijn tegenstanders opvallend humorloos en, vooral, eentonig. Fascist en fascist: meer smaken waren de afgelopen maanden niet in voorraad.'

Toch toont Elsevier zich ongelukkig met de (slordige) aangifte van de advocaten Spong en Hammerstein. Er was sprake van een 'tamelijk collectieve zinsbegoocheling in politiek en media. Zoveel mensen hebben daaraan bijgedragen dat het onzin is een paar schuldigen aan te wijzen.'

Vrij Nederland verdiept zich in de denkwereld van het Dierenbevrijdingsfront, dat wil zeggen van een achternaamloze Mark (26), die al een half jaar in een Deense cel doorbracht wegens een 'poging tot nertsenbevrijding'. Mark treedt op als woordvoerder van het DBF, waarvan hij de leden overigens nauwelijks zegt te kennen. Hij keurt gewelddadige acties niet goed, maar kan brandstichting wel billijken. Al is het dan wel beter om even uit te zoeken of er geen mensen in de buurt zijn. 'Ik ben zelf niet zo'n mensenhater. Dieren staan voor mij niet boven mensen. Maar mensen ook niet boven dieren.'

Buiten het fortuynistisch universum blijkt ook nog leven te bestaan. VN presenteert de jaarlijkse detective & thrillergids, HP/De Tijd analyseert het succes van het schrijversechtpaar Nicci French, de Groene spreekt met Antoine Bodar. Opvallend is dat alleen Nieuwe Revu uitvoerig stilstaat bij de dood van Bart de Graaff. Wapenbroeder Gerard Timmer roemt zijn vechtlust: 'Ik heb altijd gezegd er in Nederland drie mensen zijn met wie het slecht kan gaan, maar van wie je zeker weet dat ze er iedere keer weer bovenop komen: prins Bernhard, prins Claus en Bart de Graaff. Dat kunnen we nu niet meer zeggen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden