REPORTAGE

Opgeluchte, maar tobbende leerlingen terug naar school: ‘Ik wilde naar een sterrenzaak. Nu denk ik: kan ik dat wel?’

Leerlingen van de koksopleiding De Rooi Pannen in Breda aan het werk in de keuken van het onderwijshotel. Omdat er geen gasten in het hotel zijn vanwege de coronacrisis, eten de leerlingen zelf hun gerechten op.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Leerlingen van de koksopleiding De Rooi Pannen in Breda aan het werk in de keuken van het onderwijshotel. Omdat er geen gasten in het hotel zijn vanwege de coronacrisis, eten de leerlingen zelf hun gerechten op.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Maandag mochten leerlingen van het middelbaar (beroeps)onderwijs na lange tijd weer terug naar school. Althans, in kleine groepen. Op een mbo in Breda konden leerlingen eindelijk samen hun zorgen bespreken. Op het Amstelveen College draaien leraren overuren om achterstanden weg te werken.

Voor het eerst zit de examenklas van de koksopleiding De Rooi Pannen in Breda, mbo niveau-3, maandag weer bij elkaar in een lokaal. Althans de veertien leerlingen die coronaproof in een ruimte passen. De andere helft krijgt de les mee via Zoom. Volgende week mogen zij naar school komen.

Een paar klassikale vragen. Wie werkt meerdere dagen per week naast de opleiding? Bijna alle handen omhoog. Wie vindt werk belangrijker dan de opleiding? Alle handen omhoog. Wie heeft het gevoel in de huidige lockdown te veel met werk en te weinig met school bezig te zijn geweest? Alle handen omhoog. Het abc’tje vat de situatie op mbo-opleidingen aardig samen. Zonder klaslokaal verhuist de focus van de praktijkstudent naar de plek waar hij zich het fijnst voelt: het werkveld.

Alleen al daarom zijn de studenten maandag opgelucht weer in het schoolgebouw te zijn, een voormalige kazerne van Defensie. Te veel vrijheid doet verstijven. Met lessen op afstand ‘ben je heel erg aangewezen op zelfdiscipline’, zegt Alwin Teutelink (24). Medestudent Jasper Kooistra: ‘Het is lastig om concentratie en motivatie te houden.’

Spuitzakken

Net zo belangrijk: het sociale contact. Zeker in de tumultueuze kokswereld is het lekker om ervaringen met leeftijdsgenoten te delen, zegt Sjaak Cornelis (18). Afgelopen week kreeg hij na een misverstand met zijn chef een doos spuitzakken naar zich toegeworpen. Waar ouders dan ‘wat verschrikkelijk’ opmerken, lachen klasgenoten uit herkenning: in deze branche moet je tegen een stootje kunnen.

Mbo-opleidingen zijn vanaf mei vorig jaar nooit helemaal gesloten geweest. Net als middelbare scholen en basisscholen konden zij kwetsbare leerlingen naar de onderwijsinstelling laten komen voor begeleiding. Vooral op lagere mbo-niveaus leidde dit tot ‘volle’ klassen, gemeten naar de coronaregels. Ook kon praktijkonderwijs, het hart van menige mbo-opleiding, in beperkte mate doorgaan.

Uiteindelijk wordt door de huidige versoepeling zo’n tien procent meer lesgegeven, schat Johan Hoens (52), directeur horeca bij De Rooi Pannen. Het zijn vooral studenten uit hogere klassen van hogere mbo-niveaus die baat hebben bij het kabinetsbesluit. Zij moeten hun praktische kwaliteiten ontwikkelen in hun toekomstige werkveld, de horeca. Dat die branche nu helemaal op zijn gat ligt, is het echte euvel voor studenten aan de horeca- en hotelschool in Breda. Ze kunnen niet ‘in het echie’ ervaring opdoen, aldus Hoens.

Bavarois

In het klaslokaal zijn de gesprekken over hun toekomst op de arbeidsmarkt dan ook veel belangrijker dan schoolopdrachten, grappen met medestudenten of zich houden aan afstandsregels (of eerder, de poging ertoe). ‘Bij negen van de tien bedrijven waar ik solliciteer word ik afgewezen’, aldus Fleur van Beers (19). Ze is tijdens deze crisis ontslagen bij een horecaonderneming. ‘Ik kan nu wel een leuke bavarois en mousse maken’, zegt Wessel Janssen (19), ‘maar ik ben echt nog niet klaar om een zelfstandig kok te zijn’.

‘Iedereen maakt zich zorgen over de toekomst’, stelt Patrick Gillesen (19). ‘Deze crisis duurt misschien maar een paar jaar, maar het zijn belangrijke jaren. Ik wilde uiteindelijk naar een sterrenzaak. Nu denk ik: kan ik dat wel?’

Na de derde sombere toekomstverwachting grijpt docent Guus Burgers (63) in. ‘Voor de job hoef je niet bang te zijn’, drukt hij de studenten op het hart. Het zal mijn leeftijd zijn, zegt Burgers, over zijn neiging tot relativeren. Maar ‘het negativisme is ook echt niet nodig. Mensen hebben het afgelopen jaar voor 42 miljard euro gespaard. Dat staat klaar om uitgegeven te worden.’ Hij voorspelt na de crisis een enorm tekort aan horecapersoneel.

Zo’n hart onder de riem van zijn tobbende leerlingen vindt de meester eigenlijk belangrijker dan het theoriehoofdstuk. Dat gaan ze later in de les wel bespreken.

Zodra de pauze begint, begroeten de leerlingen elkaar met een knuffel

Leerlingen van het Amstelveen College zitten in een buitenruimte waar ventilatie is, hier kunnen zij pauzeren en lunchen. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Leerlingen van het Amstelveen College zitten in een buitenruimte waar ventilatie is, hier kunnen zij pauzeren en lunchen.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Voor het eerst sinds op 8 december de lockdown werd afgekondigd, opent de middelbare school Amstelveen College haar deuren weer voor alle klassen. Het blijft echter een stuk rustiger dan normaal. Alle groepen zijn namelijk, met uitzondering van het examenjaar, in clusters opgedeeld. Een deel volgt les in het lokaal, het andere deel kijkt online vanuit huis mee.

Best te doen voor de leerlingen, maar een gedoe voor de docenten, zo blijkt tijdens de koffie. ‘Ik heb al twee nachten niet geslapen’, verzucht wiskundedocent Helen Salak. ‘Ik heb alleen maar liggen piekeren, hoe ik dit ga aanpakken. We hebben nog maar een maand. Hoe zorg ik nou dat m’n klas alles haalt?’

Natuurkundedocent Ronald Ort deelt die zorg. Hij zit samen met de directie, conciërges en roostermakers in het crisisberaad en maakt met dat team na elke persconferentie een plan van aanpak voor de school. ‘Het is simpel: als de besmettingen omhoog gaan, gaan de kinderen weer terug naar huis. Daarom hebben we zoveel mogelijk maatregelen getroffen om zo veilig mogelijk hier les te kunnen geven.’

Stewards

Naast de vertrouwde pijlen op de grond en muren voor verplichte looproutes, heeft de school stewards die studenten op de vereiste afstand wijzen. De lessen duren 45 minuten in plaats van een uur. Tijdens de pauze mogen de leerlingen niet naar de aula, maar moeten ze naar de fietsenstalling, waar de fietsrekken zijn vervangen door picknicktafels. Voor docenten die tot de risicogroep behoren zijn noodlokalen beschikbaar.

Geschiedenisdocent Michel Schuivens maakt daar gebruik aan. ‘Ik heb een hartinfarct gehad, dus moet echt voorzichtig zijn. Dit lokaal is wat frisser en heeft meer ruimte.’ Terwijl hij de zeven leerlingen in zijn lokaal uitleg geeft over de Blitzkrieg, wendt hij zich af en toe naar zijn computerscherm. De leerlingen daar, herkenbaar door enkel hun initialen of profielfoto’s van hun huisdier, beantwoorden zijn vragen via een krakende verbinding. ‘Ik vind het lastig om mijn aandacht te verdelen tussen de online- en fysieke lessen’, legt Schuivens uit. ‘Maar deze leerlingen moeten gewoon hun diploma halen, daar doe ik het voor.’

Zodra de pauze begint en het fietsenhok volstroomt, begroeten de meeste leerlingen elkaar met een dikke knuffel. ‘Ik ben niet zo bang voor het virus’, zegt de 18-jarige Marie de Koning. Samen met haar vrienden Romy Chabot (17) en Balder Verstelle (16) leert ze voor een wiskundeproefwerk. ‘We zijn vooral bang om ons examen niet te halen.’

Schaatsen

Anke de Peuter, rector van het Amstelveen College, herkent die zorgen. ‘Kinderen horen, zien en lezen alleen maar nieuws over leerachterstanden. Natuurlijk maken ze zich dan zorgen of ze zelf ook een achterstand oplopen. Wij doen zoveel mogelijk om die zorgen weg te nemen.’

De school probeert ook het sociale leven van de scholieren te verbeteren, zegt De Peuter. ‘Zo hadden we voor de kerstvakantie een kunstijsbaan gehuurd voor op het schoolplein, dan mocht iedere klas een uurtje schaatsen. Maar tijdens het opbouwen op 8 december, kregen we bericht dat alles weer op slot ging. Toen hebben we het meteen weer opgeruimd.’

Dat de kinderen eindelijk weer naar school mogen, vindt ze fantastisch. ‘Ik stond bij de ingang te kijken en genoot er zo van om elke leerling weer opgewekt naar binnen te zien lopen.’ Behalve één groepje, dat leek bij binnenkomst minder vrolijk, het trok haar aandacht. Dat bleek echter minder ernstig dan gedacht: ‘Ze baalden van hun tussenuur.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden