kamerdebatpensioenakkoord

Opgeluchte Kamer maakt het Koolmees niet al te moeilijk tijdens nabranderdebat over pensioen

De opluchting over het pensioenakkoord is groot in de Kamer. En dus werd minister Koolmees gisteren niet het vuur aan de schenen gelegd in het laatste Kamerdebat voor het zomerreces.

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (D66) tijdens het pensioendebat in de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ruim een week nadat het Binnenhof in de slaapstand is gegaan, komt het parlement voor één dag terug van zomerreces. Tijdens de nabranderzitting van de Tweede Kamer moeten twee agendapunten worden weggewerkt die geen uitstel velen. ’s Ochtends vraagt de volksvertegenwoordiging premier Rutte aan de tand over zijn onderhandelingsinzet op de Europese top eind deze week, die gewijd is aan het Europese coronaherstelfonds. ’s Middags moet minister Koolmees van Sociale Zaken zijn zwaar bevochten pensioenakkoord verdedigen. Omdat het FNV-ledenparlement het onderhandelingsresultaat pas goedkeurde toen de Kamer net met reces was, moest het eerder geplande Kamerdebat worden uitgesteld. Tot na de zomervakantie wachten was geen optie, omdat Koolmees in grote tijdnood zit bij de voorbereiding van zijn nieuwe pensioenwet.

De meeste Kamerfracties maken het Koolmees niet al te moeilijk, ook al is de pensioendeal op belangrijke onderdelen nog erg onduidelijk. De opluchting dat er na tien jaar onderhandelen eindelijk een doorbraak is bereikt, overheerst. Ook bij de naar eigen zeggen ‘trotse en gemotiveerde’ minister. Veel woordvoerders beperken zich tot beleefde verzoeken of de minister het een of het ander nog eens wil toelichten, of in de uitwerking nog eens extra goed wil kijken naar de mogelijke gevolgen voor groep X of Y.

Klap in het gezicht

De harde kritiek komt van de usual suspects: PVV, SP, 50Plus en de ex-partijleider van die ouderenpartij, Henk Krol. Deze drie fracties betogen al heel lang dat er helemaal geen pensioentekorten zijn en dat de pensioenuitkeringen van ouderen daarom ‘onnodig worden afgeknepen’ (in de woorden van 50Plus-voorvrouw Corrie van Brenk).

Zij vinden het onverteerbaar dat gepensioneerden de komende jaren nog steeds geen uitzicht krijgen op indexatie; een verhoging van hun pensioenuitkering. De verwachting is dat de meeste pensioenfondsen pas in 2026 zullen overstappen naar het nieuwe pensioenstelsel. Tot die tijd blijven de lopende pensioenuitkeringen (maar ook de opgebouwde pensioenrechten van werkenden) op zijn best bevroren.

Zelfs nieuwe kortingen wil Koolmees niet uitsluiten. Hij wijst erop dat het pensioenresultaat ook in het huidige stelsel afhankelijk is van beleggingsrendement. ‘Niemand weet wat de beurzen de komende jaren gaan doen. Het Centraal Planbureau weet dat zelfs voor volgend jaar niet. Dat heeft vier economische scenario’s opgesteld voor 2021 en wij hebben het nu over 2026. Als er de komende zes jaar een grote klap komt, zullen we die toch moeten opvangen.’

Van Brenk werpt tegen dat Koolmees eerder zelf toegaf dat de pensioenen na 2007 wél verhoogd hadden kunnen worden als het nieuwe stelsel toen al was ingevoerd. Dus als het onder de nieuwe regels wel had gekund, waarom dan geen inhaalindexatie gunnen aan al die ouderen die al twaalf jaar op de nullijn staan? Henk Krol, Bart van Kent (SP) en Léon de Jong (PVV) vallen de voormalige vakbondsvrouw bij. Van Kent: ‘Een hele generatie gepensioneerden kan dus naar indexatie fluiten en loopt zelfs nog de kans dat ze gekort gaan worden. Deze pensioendeal is een klap in gezicht van gepensioneerden en werknemers.’

Koolmees zet zijn stekels op en sist de SP’er toe: ‘Dit is een debattrucje. U moet wel het hele verhaal vertellen. Volgens de huidige regels en de huidige wetgeving moeten we de komende jaren korten omdat de fondsen te lage buffers hebben. Ik zie inderdaad heel veel chagrijn bij de gepensioneerden, maar als we bij deze dekkingsgraden de pensioenen verhogen vragen jongeren zich af: ‘wat blijft er straks voor mij over?’. Het is niet: geen gezeur, iedereen rijk.’

Ingroeipad

De minister herinnert de Kamer eraan dat hij de gepensioneerden al tegemoet is gekomen door de kortingsregels tot twee keer toe te versoepelen. Daardoor hoeven de fondsen in 2020 en 2021 de pensioenen niet of veel minder te verlagen dan de wet eigenlijk voorschrijft. Van Brenk neemt er geen genoegen mee: ze dient een motie in om de besluitvorming over het nieuwe pensioenstelsel over de Tweede Kamerverkiezingen in maart heen te tillen. In een andere motie stelt ze voor het huidige pensioenstelsel gewoon te behouden en dan de rekenrente te verhogen naar 2 procent. Ook dan kunnen de pensioenen meteen omhoog. Het is voor niemand een verrassing dat Koolmees de moties afraadt.

Overigens hoeven de Kamerleden die de gepensioneerden in de aanloop naar het nieuwe stelsel een extraatje gunnen nog niet te wanhopen. Het is namelijk niet zeker dat Koolmees tot 2026 onverkort vasthoudt aan de bestaande strenge kortings- en indexatieregels. Hij gaat de komende maanden verder onderhandelen met de sociale partners over het ‘ingroeipad’ naar 2026. Hij laat doorschemeren dat hij de vakbonden en ouderenorganisaties op dit punt wel iets tegemoet wil komen.

Zoals het er nu voor staat, zullen vier grote pensioenfondsen (waaronder het ABP) volgend jaar de pensioenen moeten verlagen omdat hun dekkingsgraad onder de 90 procent staat. Aan die kortingsregel wil Koolmees (vooralsnog) niet tornen. Het meetmoment is 31 december dit jaar: pensioenfondsen die dan nog onder de 90- procentsdrempel zitten, zijn in principe de klos.

GroenLinks, D66 en de ChristenUnie maken zich zorgen over de twintigers die vanaf 2026 in het nieuwe stelsel beginnen met hun pensioenopbouw. Een kenmerk van het nieuwe pensioensysteem is dat jonge werkenden meer pensioen per ingelegde premie opbouwen dan hun oudere collega’s. In het huidige stelsel is dat precies andersom. Die wijziging heeft als nadeel dat jongeren die pas op latere leeftijd gaan werken veel pensioen mislopen. De Kamerleden vragen Koolmees goed in de gaten te houden hoe groot de schade van een late loopbaanstart kan uitpakken.

Verder lezen
Het nieuwe pensioenstelsel kent kansen maar ook onzekerheden. We zetten ze voor u op een rij.

Wat vinden de mensen die het betreft er zelf van?  ‘Het is allemaal ingewikkeld geworden’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden