Opfrisser

Amsterdam heeft binnenkort een eigen fotografiebeurs: Unseen, met betaalbaar werk van jonge kunstenaars. Komt dat zien.

'A Photo Fair with a Festival Flair'. De pr-motoren van de nieuwe internationale fotografiebeurs Unseen, die in september neerstrijkt op het Westergasfabriekterrein in Amsterdam, draaien al maanden op volle toeren. Unseen belooft vijf sprankelende dagen van foto-inspiratie middels tentoonstellingen, een filmprogramma en allerlei evenementen waarop fotografen, galeriehouders en verzamelaars elkaar uitgebreid kunnen ontmoeten.

Dat klinkt leuk, maar ook bekend. Er zijn toch al heel wat internationale fotobeurzen?

Fotografiebeurzen zijn de laatste jaren inderdaad overal opgedoken. Madrid heeft er een. New York, Houston, New Orleans, Londen, Miami en het Poolse Lodz hebben er een. Parijs heeft er inmiddels vier, waarvan Paris Photo de oudste en gerenommeerdste is. Dus kon Amsterdam niet achterblijven, ook al kent Nederland al jaren drie grote fotografiefestivals, in Groningen en Leeuwarden, Naarden en in Breda. Maar een echte beurs waar fotografie aan een breed publiek kan worden getoond en verkocht, was er nog niet.

Vandaar dat drie instellingen, Foam Fotografiemuseum Amsterdam, communicatie- en designbureau Vandejong en Platform A, een initiatief dat vernieuwende culturele ondernemingen steunt, de handen ineensloegen. Met Unseen als resultaat. Prompt ontving de beurs als een van de eerste gelukkige culturele evenementen subsidie van het nieuwe Blockbusterfonds, een samenwerking tussen de BankGiro Loterij, het Prins Bernhard Cultuurfonds, het VSBfonds en de VandenEnde Foundation.

Wat onderscheidt Unseen van die andere internationale fotografiebeurzen?

De titel geeft het al een beetje weg: de fotografie op deze beurs moet het liefst nog ongezien zijn. Je zult er nieuw werk van al bekende fotografen tegenkomen (zo brengt Galerie Diana Stigter uit Amsterdam foto's van Elspeth Diederix), maar vaker nog nieuw werk van onbekende fotografen. Het aandeel van Foam is groot, het museum besteedt al jaren aandacht aan jonge fotografen in het Foam_3h-programma en in het jaarlijkse 'Talent Issue' van Foam Magazine.

Meer dan vijftig galeries wereldwijd werden uitgenodigd. Achttien daarvan komen uit Nederland. Het volgende valt op: behalve galeries die gespecialiseerd zijn in fotografie (zoals Seelevel uit Amsterdam en The Photographers' Gallery uit Londen), dat ook galeries meedoen waar fotografie valt onder het aanbod hedendaagse beeldende kunst (bij Juliètte Jongma uit Amsterdam bijvoorbeeld).

Dat is waarop Unseen zich vooral richt: jonge, frisse fotografie waarin de scheiding tussen fotografie en andere media, zoals schilderkunst en sculptuur, niet (meer) zo van belang is. Dat is een dappere zet, want het werk van die fotografen is niet het toegankelijkste. En bovendien: het mag dan (nog) redelijk betaalbaar zijn, internationaal bekend zijn de makers doorgaans niet.

Welke fotografen zijn dat?

De Nederlandse Katja Mater is een goed voorbeeld. Haar werk bestaat niet louter uit fotografie, maar ook uit tekeningen en muurschilderingen. Ook een fotograaf als Jaap Scheeren is een gewilde deelnemer aan Unseen. Hij beziet de wereld op een associatieve en geestige wijze en gebruikt fotografie (dikwijls in combinatie met sculpturen en installaties). De organisatie van Unseen heeft vooral dit soort fotografen voor ogen en liet daar tegen de galeriehouders geen twijfel over bestaan. Niet iedereen was daar helemaal tevreden over.

Flatland Gallery in Utrecht vertegenwoordigt naast Jaap Scheeren ook de internationale kanonnen Erwin Olaf en Ruud van Empel. Maar in die laatste twee was de beursorganisatie minder geïnteresseerd, aldus Martin Rogge van Flatland. Ze stuurde sterk aan op deelname van de jonge, betaalbare fotografen uit zijn stal, zoals Jaap Scheeren, Florian van Roekel en Rob Hornstra.

'Ik vond dat een beetje betuttelend', zegt Rogge. Hij komt dit sturende optreden trouwens vaker tegen op beurzen. Op Paris Photo bemoeit de nieuwe directeur zich steeds sterker met de galeries en met welke fotografen ze brengen.

'Unseen richt zich vooral op jong talent en op nieuwe fotografie', zegt Pjotr de Jong van communicatie- en designbureau Vandejong. 'Dat is van begin af aan het concept geweest. We hebben bij de keuze van de galeries gekeken naar wie daar bij zou passen. In de hoop dat het succes van de beurs wordt dat je er ontdekkingen kunt doen en onbekende namen vindt voor betaalbare prijzen.' En die prijzen hebben alles te maken met het beoogde beurspubliek.

Welk publiek wil Unseen aan trekken?

Natuurlijk: op een beurs moet geld rollen. Daarom zal Unseen in de eerste plaats blij zijn met vermogende verzamelaars en museumconservatoren. Maar men mikt in Amsterdam toch vooral op een, naar eigen zeggen, nieuwe doelgroep: jonge, net beginnende en minder vermogende verzamelaars.

Om die nieuwe doelgroep tegemoet te komen, organiseert de beurs de Unseen Collection. Hier is een selectie uit het aanbod van de grote beurs te bekijken. Alleen de prijskaartjes zijn anders: ze vermelden niet meer dan 1.000 euro.

Is dat niet aan de hoge kant voor een jonge, beginnende verzamelaar? Was de helft niet realistischer geweest?

Toegegeven: er zullen niet veel jonge verzamelaars zijn die zomaar 1.000 euro voor een foto neertellen. Aan de andere kant: niet alle werken op de Unseen Collection zullen zo veel kosten. Bovendien wil de beurs een handreiking bieden om relatief snel een eigen, kleine fotografiecollectie op te zetten.

Ook Ricardo Burgzorg, projectleider bij My first Art Collection, een stichting die middels cursussen de betrokkenheid van kunstliefhebbers bij de kunstwereld wil vergroten, vindt 1.000 euro niet te hoog. Hij ziet de prijzen van fotografie steeds maar stijgen. '1.000 euro is een betaalbaar bedrag en het klinkt bovendien serieus. Bij minder krijg je toch eerder de associatie met afgedankte spullen.'

Wat heeft Unseen verder nog te bieden?

Daar komt dat motto weer om de hoek zingen. Naast de beurs zijn er ook tentoonstellingen en evenementen die de blik op fotografie wat moeten verruimen: de 'festival flair', zoals je die ook vindt tijdens BredaPhoto of Rencontres d'Arles. Het Westergasfabriekterrein, waar industriële plekken worden afgewisseld met het groen van het Westerpark, leent zich daar goed voor.

Het nieuwste van het nieuwste op gebied van fotoboeken- en print zal te zien zijn op Offprint, georganiseerd door Yannick Bouillis. Een beurs, dat wel - maar met wederom betaalbare prijzen én een functie als ontmoetingsplek voor iedereen die iets met fotografie te maken heeft of wil hebben. Dat bleek de afgelopen jaren in Parijs, waar Offprint tijdens Paris Photo de favoriete hangplek was van de hip & happening.

Voor wie al jaren werkt aan die ene dummy, dat succesvolle fotoboek in wording, is er de Unpublished Dummy Award. Een professionele jury zal zich buigen over zo'n 75 ingezonden prototypes. Het winnende boek zal worden geprint door printbedrijf Lecturis uit Eindhoven.

Daarnaast zal één van de grote fabriekshallen van het Westergasfabriekterrein onderdak bieden aan de tentoonstelling Fashion! A Selection from the Camera Work Collection. De Camera Work Collection is een unieke fotografiecollectie uit Berlijn, waarin grote namen uit de (mode-) fotografie zijn opgenomen, zoals Man Ray, Edward Steichen, Richard Avedon en Horst P. Horst. De selectie is gemaakt door Foam. Laat die nazomer maar komen.

Unseen op het Westergasfabriekterrein in Amsterdam 19 t/m 23 september. unseenamsterdam.com

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden