Opera's met Vos en Fo staan op de tocht

Zestien Nederlandse theaters, waaronder Carré in Amsterdam en de schouwburgen van Utrecht, Eindhoven en Enschede, hebben in een brandbrief aan staatssecretaris Van der Ploeg van Cultuur om steun verzocht voor de samenwerking van de Nederlandse stichting Global City Opera met operahuizen in Rusland en Bulgarije....

Een tournee met Verdi's Falstaff door de Staatsopera van Tatarstan in een regie van Erik Vos, geprogrammeerd in maart in heel Nederland, is het eerste van zes projecten die dreigen te sneuvelen door het uitblijven van startsubsidies.

Daarmee zou de 'spreiding van opera' grote averij oplopen, zeggen de briefschrijvers, en komen de betrokken Nederlandse theaters in de problemen, 'voor meer dan één seizoen'. Volgens Global City Opera dreigt bovendien het einde van een 'heel nieuwe vorm van Oost-West-samenwerking'.

Een tweede Oost-Westproductie, met Rossini's Barbiere di Siviglia door de Opera van Plovdiv onder leiding van Dario Fo, staat nog ernstiger onder druk. Niet alleen door weigeringen van OCW, Buitenlandse Zaken en het Fonds voor de Podiumkunsten, maar ook door verwarring over de rechten op Fo's befaamde enscenering van de Barbiere, die de Nederlandse Opera in 1987 in première bracht in Amsterdam. Met diezelfde enscenering wil Global City vanaf september op reis met de Bulgaren uit Plovdiv. Veertig voorstellingen zijn al verkocht in Nederland.

De Nederlandse Opera heeft gesprekken over een verkoop van Fo's Barbiere-productie afgebroken, en claimt in een brief aan Global City het exclusieve recht op de enscenering. Volgens Fo's zaakwaarnemer, het agentschap Danesi-Toonay in Rome, is de enscenering echter het eigendom van Fo, en bezit de Opera alleen de decors en kostuums.

'Het lijkt erop dat de Nederlandse Opera niet met de Bulgaren in onze regio wil worden geassocieerd', meent David Schild, hoofd productie van het theaterbureau Eurostage. 'De Opera heeft steeds gezegd dat ze zouden stoppen met Barbiere-reprises. Nu wij hem graag willen, zeggen ze dat ze ermee doorgaan.'

Eurostage, een producent die tien jaar geleden begon met het (ongesubsidieerd) importeren van voorstellingen uit Oost-Europa, is de motor achter het 'nieuwe opera-initiatief' waarin Oost-Europese gezelschappen optreden in ensceneringen naar West-Europese snit. Bestuurslid is de oud-ambassadeur in Roemenië, Coen Stork, die eerder verklaarde 'grote verwachtingen' te koesteren op 'artistiek en menselijk' vlak.

'Fo wil samenwerken met Plovdiv', bevestigt Danesi-Toonay in Rome. Repetities moeten in augustus beginnen. De Nederlandse Opera zegt op haar beurt niet af te weten van de vergevorderde planning in Bulgarije. Directeur Truze Lodder: 'Het was onze overtuiging dat onze jongste reprise ook de laatste zou zijn. We zijn daarop teruggekomen, omdat er geen betere Barbiere mogelijk is. Maar als Fo wérkelijk zonder ons de wereld over wil met deze Barbier, misschien valt er dan te praten. We zijn geen onredelijke partij.'

Over een prijs staat nog niets vast. Daarmee is ook het lot van een volgende 'speerpunt' onzeker: Fo's Amsterdamse enscenering van Rossini's L'Italiana in Algeri. Eveneens te hernemen in Plovdiv. Global City Opera vroeg in Nederland subsidies aan voor drie jaar, 'waarna het initiatief zichzelf moet bedruipen'. OCW (benaderd voor 575 duizend gulden over drie jaar) en het Fonds voor de Podiumkunsten (325 duizend) weigerden vooralsnog mondeling. Buitenlandse Zaken (gevraagd om 1,1 miljoen uit de pot 'Maatschappelijke Transformatie') vindt de plannen financieel niet 'zeker' genoeg, omdat de andere subsidies 'niet veilig zijn gesteld'. De theaters vragen Van der Ploeg nu om steunsubsidies van vijftien mille per voorstelling per theater.

Volgens Peter Ultee, directeur van Eurostage, zijn de startsubsidies nodig om investeringen mogelijk te maken 'in theatertechniek, en in ideeën en werk van West-Europese teams, en in tijd'. 'Oost-Europeanen moeten vertrouwd raken met langere voorbereidingen dan ze gewend zijn'. Hij zegt het van 'levensbelang' te vinden dat de producties 'allereerst aanslaan in Rusland en Bulgarije'.

Ultee, vroeger coördinator van het Amsterdamse Frascati en mede-producent van voorstellingen van Breuker, Lodewijk de Boer en Chaim Levano, organiseerde in de jaren tachtig theatervoorstellingen van Fo in Nederland. De Bulgaarse Fo-Barbiere en de Russische Erik Vos-Falstaff heeft hij ook verkocht aan Engelse en Duitse theaters. Vos' volgende Russische project is Mozarts Figaro. Het volgende Bulgarije-project: Bizets Parelvissers onder leiding van een Frans team. Maar volgens Schild zit nu ook Eurostage zelf in de knel. 'We moeten de zaken van week tot week gaan bekijken. Het wordt precair.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden