Opera: Elektra van Strauss ****

Albrecht laat in debuut bij NedPhO horen dat hij Strauss' tijdsgewricht werkelijk begrijpt.

BELA LUTTMER

Elektra, Richard Strauss. Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Marc Albrecht. Amsterdam, Muziektheater, 6/10. Regie: Willy Decker. Met Evelyn Herlitzius, Michaela Schuster, Camilla Nylund, Gerd Grochowski. Herhalingen: 9, 12, 16, 19, 22, 25, 28, 31 oktober.

Drie jaar geleden liet Marc Albrecht horen dat hij in Strauss' opera Die Frau ohne Schatten gevoelslagen kan aanboren die voor anderen verborgen blijven. Nu debuteert hij als chef-dirigent bij de Nederlandse Opera met Elektra, opnieuw met een opera van Richard Strauss.

Op weg naar de zaal waar Elektra wordt uitgevoerd, is in de gangen van de Stopera een tentoonstelling van attributen uit producties van 25 jaar Muziektheater te zien: de gigantische luchtbel van Peter-Jan Wagemans' Legende, de kleurrijke dieren die Karel Appel in Die Zauberflöte liet opdraven, een gele robe uit Die Soldaten van Bernd Alois Zimmermann. Geen van die attributen zijn zo sober als die van Elektra, de succesproductie die nu voor de vierde keer te zien is in het gebouw aan het Waterlooplein.

Regisseur Willy Decker heeft zich tot het karigste beperkt: een betonnen trap, een hoge wand, eveneens van beton, een gapend gat. Het is koud op het podium. De muur oogt klam, op sommige plaatsen schemeren bloedvlekken door het vocht heen. Die kou is ook in de stem van Evelyn Herlitzius getrokken, de sopraan die de vocaal en psychologisch loodzware partij van Elektra zingt. Hoe pijnlijk schril haar hoge register soms ook klinkt, het past bij haar rol. Ook het hart van Elektra is niet op temperatuur te krijgen - zelfs niet door haar zuster Chrysothemis (betoverend mooi gezongen door Camilla Nylund), die haar probeert terug te halen naar de emoties die bij haar jongemeisjesleeftijd horen: verwachting, dromen, liefde.

Elektra ontkent het leven. Ze rouwt om haar vader Agamemnon en is bezeten van wraak. Haar vader is vermoord door haar moeder Klytaimnestra en haar minnaar Aigisthos en daarvoor zal ze met haar leven boeten. Een miniem lichtpuntje gloort als Elektra's dood gewaande broer Orestes verschijnt. Even lijkt de stem van Gerd Grochowski zelfs Elektra te ontdooien, maar dat is maar van korte duur. Klytaimnestra, met koninklijke allure gezongen door Michaela Schuster, wordt door haar eigen zoon vermoord.

De psyche van Elektra krijgt diepgang in het orkest. Onder invloed van Sigmund Freud boorde de componist naar de geheimen van de geest en reikte hij ver voorbij de grenzen van het tonale om die bloot te leggen. Aan de dirigent de uitdaging om de draaikolken van neerwaarts zuigende celli en peilloos diepe fagottonen in evenwicht te brengen met momenten van helderheid en rust. Dat doet Marc Albrecht meesterlijk. Hij laat horen dat hij Strauss' tijdsgewricht werkelijk begrijpt. Waar anderen stoppen, graaft hij door tot hij bij de bron komt van waaruit het bloed zal gaan vloeien. Die horror komt juist in het Nederlands Philharmonisch Orkest angstaanjagend dichtbij.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden