Openingsspeech NFF: 'Het festival is een storm van verhalen'

Directeur Willemien van Aalst sprak vanavond de openingsspeech uit van het Nederlands Film Festival in Utrecht. Hieronder de volledige tekst. 'Op mij komt het huidige beleid over als een verwoestende tornado.'

Het standbeeld van het Gouden Kalf wordt op zijn sokkel voor de Stadsschouwburg in Utrecht gehesen. © ANP Beeld
Het standbeeld van het Gouden Kalf wordt op zijn sokkel voor de Stadsschouwburg in Utrecht gehesen. © ANP

Dames en heren, hartelijk welkom op het Nederlands Film Festival. Dé plek waar de Nederlandse film in de volle breedte te zien en te ervaren is. Waar we samen kijken en verhalen delen.

Want alle nieuwe technieken en ontwikkelingen, die film vanaf het begin heeft doorgemaakt ten spijt, een filmmaker wil ons iets vertellen. Hij geeft een verhaal vorm. En wij gaan zitten in een donkere zaal, en kijken en luisteren naar dat verhaal. Waar zouden we zijn zonder verhalen. Wat zouden we zijn zonder verhalen, die ons vrolijk maken, verontrusten. Verrijken.

Digitalisering heeft onze wereld veranderd. Een gigantische stap voorwaarts, of - zo u wilt - zijwaarts. Niet alleen voor de makers, die een bredere keuze in werkwijze, vorm of platform kregen. Maar ook voor de kijkers die behalve in de bioscoop, nu ook op hun notebook of smartphone films kunnen beleven. Het is een spannende vraag hoe het medium zich zal blijven ontwikkelen, maar een ding is zeker: De tijd waarin we konden zeggen 'Het beweegt. Dus het zal wel film zijn', is voorbij.

De snelheid en intensiteit van beelden die ons overspoelen, kunnen met recht een beeldenstorm genoemd worden. Het Nederlands Film Festival wil deze ontwikkelingen onderstrepen en u tonen wat de mogelijkheden zijn. Het hoofdthema van dit festival heet dan ook Beeldenstorm, en wordt uitgewerkt in een gevarieerd programma, waarbinnen gefocust wordt op oude en nieuwe ontwikkelingen in film.

Werkelijkheid en fictie

De macht is aan het BEELD, zo lijkt het tenminste. Scheidslijnen tussen werkelijkheid en fictie vervagen. Beelden verspreiden zich, via de digitale snelweg, razendsnel over de hele wereld en kunnen zelfs revoluties ontketenen. Kijk maar naar de recente ontwikkelingen in de Arabische wereld. Het geeft te denken. Stel je voor dat Willem van Oranje facebook had gehad... Dat Erasmus had kunnen twitteren... De geschiedenis heeft het lange tijd geklaard met het gesproken woord, geschept papier en stencils. De distributie verliep alleen wat trager. Maar anno 2011 is het letterlijk een storm van beelden die de geschiedenis een andere richting uitduwt. Die geschiedenis maakt....

De naam Beeldenstorm is natuurlijk ontleend aan de geschiedenis: de gebeurtenissen in het jaar 1566, het jaar dat door tijdgenoten een wonderjaar werd genoemd. Het was inderdaad een wonderlijk jaar waarin de gebeurtenissen zich als een Spaanse griep (of tegenwoordig zouden we zeggen: een digitaal virus) verspreidden over de lage landen.

De beeldenstormers kwamen uit alle lagen van de bevolking. Hoog en laag, man en vrouw, bestormden kerken, vernielden heiligenbeelden en andere kunstwerken.

Míjn tijdgenoten spreken anno 2011 over een moderne Beeldenstorm en doelen daarmee op de extreme bezuinigen op Kunst en Cultuur. Maar anders dan 445 jaar geleden, komt deze Beeldenstorm niet voort uit een radeloze bevolking, die zich verzet tegen de gevestigde orde. Nee, ditmaal is de gevestigde orde de initiator. Gesteund door vele Nederlanders, die hun afkeer van overheidsinvesteringen, of zo u wilt subsidies, op Kunst en Cultuur, delen. Maar net als in 1566 zijn in mijn ogen hun motieven al even verschillend als hun achtergronden.

Verwoestende tornado

Op mij komt het huidige beleid over als een verwoestende tornado, die het Nederlandse culturele landschap in de komende jaren dramatisch zal doen veranderen. Ik vind dat niet alleen erg, maar ook gevaarlijk. Wij weten allemaal dat kunst en cultuur van cruciaal belang zijn voor een evenwichtige, weldenkende en kritische samenleving.

Maar ik weet inmiddels ook dat klagen of schreeuwen op dit moment niet helpt. We stropen de mouwen op en gaan verder aan het werk. We hebben vertrouwen in de veerkracht en ondernemerszin van onze vitale filmsector. En daar is alle reden toe.

De Nederlandse publieksfilm trekt recordaantallen bezoekers. Het marktaandeel van de Nederlandse film in de bioscoop is dit jaar tot nu toe 20%. Dus één op de vijf verkochte bioscoopkaartjes was voor een Nederlandse film. Dat is nog nooit zó hoog geweest. En het jaar is nog niet voorbij!

Buitenland

In het buitenland doen de Nederlandse arthousefilm, documentaire en animatiefilm het uitstekend op internationale festivals. Het succes van de Nederlandse film is het gevolg van jarenlang zorgvuldig overheidsbeleid waarbij sprake was van publiek private samenwerking.

Dus dames en heren: publieke steun blijft van vitaal belang! De Nederlandse film bestaat simpelweg niet zonder overheidssteun.
Maar daarnaast, om de sector gezond te houden, is het essentieel de ondernemerszin aan te wakkeren en het marktaandeel van de Nederlandse film op peil te houden. Met de halvering van het investeringsbudget voor speelfilms, gaat dat simpelweg niet. Aanvullende economische regelingen zijn daarom nodig.

Nagenoeg alle landen in de wereld kennen deze maatregelen die de investering in filmproducties aantrekkelijk maakt. Nederland niet - Waarom eigenlijk niet?!!

Hier ligt een van de grote oorzaken van de problemen waar de industrie mee te maken heeft. Geld uit Nederland vloeit weg naar het buitenland, omdat films maken elders financieel aantrekkelijker is. En hoe lang is het niet geleden dat Amsterdam uitliep om een glimp op te vangen van George Clooney en Brad Pitt op de set van Ocean Twelve?

Dames en heren politici: het is úw verantwoordelijkheid zorg te dragen dat onze audiovisuele sector nationaal en internationaal niet verder op achterstand wordt gezet. Wij rekenen op u!

Goed. Terug naar het Nederlands Film Festival. Het festival is een storm van verhalen. Een BEELDENSTORM gecreëerd door jonge opstandelingen en oude reuzen. Geen BEELDENSTORM van geweld en afbraak, maar één van innovatie en vitaliteit. Een storm waar toekomst in klinkt. En dus, filmmakers van Nederland, transformeer uw boosheid en verbazing in creativiteit en inventiviteit, opdat wij in de komende jaren mogen blijven genieten van uw films en verhalen, op welk scherm dan ook.

Met trots presenteren wij u vanavond de speelfilm De Bende van Oss. Via de filmische ogen van regisseur André van Duren, zoomen we in op de Brabantse stad Oss. We leven mee met de dramatische gebeurtenissen ten tijde van grote veranderingen: de industrialisatie van Nederland. Kennis van de geschiedenis kan ons helpen huidige dilemma's onder ogen te zien en recente gebeurtenissen in perspectief te plaatsen. Een goede film maakt die geschiedenis tastbaar.

Dames en Heren, ik sta hier namens velen. Samen staan we voor de Nederlandse film. Samen maken we het Nederlands Film Festival.

Filmmakers en andere filmprofessionals: hartelijk dank voor uw films. Blijf vooral veel én prachtige films maken! Financiers, partners: U bent het fundament van dit festival, zonder u konden wij nu dit feest van de Nederlandse film niet vieren. U weet het. Ik wil het toch nogmaals benadrukken. Veel dank voor het bestuur én de staf van het Nederlands Film Festival. Keihard werkend, toegewijd en professioneel. Jullie zijn kanjers! En last but not least dank ik alle medewerkers en vrijwilligers. Jullie enorme inzet en groot enthousiasme geeft het Nederlands Film Festival glans en kracht.

Voordat u het weet zit u er midden in. Dat is de slogan van onze campagne. Ik hoop dat u dit ervaart als u zich helemaal onderdompelt in het programma dat wij voor u hebben samengesteld. Ik wens u een meeslepend en avontuurlijk Nederlands Film Festival toe!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden