Openheid loont voor Russische zakenbaronnen

Jarenlang hebben ze zich verborgen gehouden achter de goed bewaakte muren van hun villatuinen. Nu komen de Russische tycoons één voor één tevoorschijn en biechten op wat vroeger geen mens mocht weten: hoe rijk ze precies zijn....

Neem Vladimir Jevtoesjenkov, sinds begin deze week officieel miljardair. Sistema, de holding waarvan hij directeur is, liet internationale accountants berekenen wat het bedrijf waard was en maakte openbaar wie de aandeelhouders waren. De grootste, met aandelen ter waarde van anderhalf miljard dollar, was Jevtoesjenkov. 'Een bedrijf dat met ons aan een project werkt, zal er zich altijd beter bij voelen wanneer het zich een beeld kan vormen van de eigenaren', zei hij als het braafste jongetje van de klas tegen de zakenkrant Vedomosti.

Sistema was een van de structuren die in de jaren negentig voor een schijntje het ene na het andere staatsbedrijf kon opkopen dankzij de goede connecties met de politiek - in dit geval met burgemeester Joeri Loezjkov van Moskou. De holding met de Big Brother-achtige naam groeide uit tot een conglomeraat van tweehonderd bedrijven, zonder dat iemand wist wie de eigenaar was. Jevtoesjenkov ('zaken doen is een gevecht, je moet leven alsof je elk moment kan worden aangevallen') was wel de laatste om dat aan de grote klok te hangen.

Het Russische zakenklimaat is voorspelbaarder en veiliger geworden, en een deel van de kapitalistische zakenbaronnen begint een tweede leven als bona fide zakenman.

Het ene na het andere bedrijf opent de boeken. Jekaterina Malofejeva, analiste bij het Moskouse Renaissance Capital, ziet het begin van een nieuw tijdperk. Het voordeel van het opereren in de schaduw weegt niet langer op tegen het nadeel dat bedrijven moeilijk investeringen kunnen aantrekken. De zakenmensen zien de verandering en beseffen dat ze bedrijven ook op een gewone manier, via de rechtbank, kunnen beschermen. Ze willen investeerders aantrekken, de wereldmarkt op, en dat kan alleen als ze opening van zaken geven.

Een paar jaar geleden hadden de zakenbaronnen er geen enkel belang bij te onthullen wat ze bezaten. Wie probeerde uit te zoeken van wie een groot Russische bedrijf was, liep in de regel stuk op brievenbus-bv's op Gibraltar of Cyprus. Want hoe rijker een Rus, hoe groter de kans was dat de politiek, de concurrentie of de maffia - soms waren die drie moeilijk uit elkaar te houden - zich meester wilden maken van zijn bezit, of een bom lieten leggen onder zijn Mercedes.

Neem Michail Chodorkovski, met een kapitaal van meer dan zeven miljard dollar officieel de rijkste man van Rusland. Als lid van de Komsomol, de communistische jeugdbond, begon hij te sjacheren met van alles en nog wat toen de partij op zijn laatste benen liep. Chodorkovski sloeg zijn grote slag in 1995. Op een veiling waar hij de enige bieder was, mocht hij de staatsoliemaatschappij Yukos ver onder de prijs opkopen. Buitenlandse bedrijven zoals Amoco, die zaken probeerden te doen met Yukos, zagen hun geïnvesteerde dollars in rook op gaan. 'Als je jezelf te westers gedroeg werd je gewoon aan stukken gescheurd en vergeten', verdedigde Chodorkovski zich later.

Sinds kort is Yukos een modelbedrijf. Ruslands op één na grootse oliemaatschappij wil in de herfst naar de beurs in New York , en dat kan alleen als het de duistere praktijken uit het verleden afzweert. Eind juni maakte de oliemaatschappij bekend wie de belangrijkste aandeelhouders waren. Met een pakket van 36 procent bleek president-directeur Michail Chodorkovski bijna twee keer zo rijk als het Amerikaanse zakenblad Forbes begin dit jaar had geschat.

Of neem David Jakobasjvili, directeur van Wimm-Bill-Dann, een producent van wonderyoghurt en vruchtensappen die sinds begin dit jaar genoteerd staat op Wall Street. Met een bezit van 60 miljoen hoort hij niet bij de allerrijkste Russen. Maar de manier waarop hij afrekende met zijn verleden trok de aandacht. In het prospectus voor de beursgang werden potentiële investeerders erop gewezen dat Jakobasjvili ook directeur was van de Trinity-groep, die zich onder meer bezig houdt met autoverkoop, casino's en bewaking, en die door de media in verband was gebracht met de georganiseerde misdaad.

De openhartigheid pakte goed uit. De beursgang is een krachtige impuls geweest voor de verdere ontwikkeling en groei van het bedrijf. Wimm-Bill-Dann haalde 160 miljoen dollar op en staat, niet alleen bij investeerders maar ook bij distributeurs en afnemers, nu bekend als het betrouwbaarste bedrijf in de sector.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden