Openheid en schuldbesef zijn op zijn plaats bij hulporganisaties

Hulporganisaties zagen wangedrag te lang als onontkoombaar neveneffect van hun goede werken.

Campagneposter van Oxfam, die na de onthullingen een nogal wrange boodschap uitzendt. Beeld afp

De goede zaak wordt niet per definitie gediend door mensen van onberispelijk gedrag. Dat was het geval in de Tweede Wereldoorlog, toen bevrijders zich bezondigden aan plundering en verkrachting. En dat is het geval na humanitaire rampen, als hulpverleners orde proberen te scheppen in de chaos. Ze lenigen de eerste nood. Ze brengen meer tot stand dan de plaatselijke autoriteiten. Ze vormen, in de woorden van onderzoeksjournalist Linda Polman 'een staat binnen de staat'. En ze moeten gestalte geven aan de hooggestemde idealen van de organisaties, en hun donateurs, door wie ze worden uitgezonden.

In dat laatste schieten ze nogal eens te kort, moet worden vastgesteld na de lange reeks onthullingen over 'seksueel overschrijdend gedrag' door hulpverleners in noodgebieden. De laatste week zijn zoveel van dit soort gevallen gemeld waarbij medewerkers van zoveel hulporganisaties waren betrokken, dat niet meer van incidenten kan worden gesproken, maar van structureel wangedrag door mensen die zich 'God wanen' te midden van mensen die voor hun eerste levensbehoeften van hen afhankelijk zijn.

Te vrezen valt dat de hulporganisaties dit wangedrag te lang hebben aangemerkt als onontkoombaar bijverschijnsel van hun werk. Als medewerkers zich al moesten verantwoorden voor seksuele escapades, kwamen zij er doorgaans met een reprimande of overplaatsing vanaf. Aan rapporten waaruit bleek dat seksueel misbruik een structureel verschijnsel is in gebieden waar hulporganisaties opereren, werd geen ruchtbaarheid gegeven.

Dat is de kenmerkende reflex voor organisaties die door de aard van hun werkzaamheden neigen naar een zekere mentale beslotenheid. Zij voelen zich door de aangeharkte buitenwereld niet altijd goed begrepen. Die houding klinkt ook door in de verongelijkte reactie van Mark Goldring, bestuursvoorzitter van Oxfam Groot-Brittannië, op de berichtgeving over seksfeestjes op Haïti. 'De storm van kritiek die we moeten ondergaan, is buiten alle proportie', zei hij in The Guardian. 'We hebben toch geen baby's vermoord?' Daarmee bewijst hij de tienduizenden bonafide hulpverleners een slechte dienst. De sector is momenteel het meest gebaat bij openheid en enig schuldbesef.


Seksschandalen bij hulpverleningsorganisaties

The Times: Oxfam verzweeg wangedrag hulpverleners in Haïti
De Britse hulporganisatie Oxfam is onder vuur komen te liggen omdat zij het wangedrag van een aantal hulpverleners in Haïti jarenlang geheim heeft gehouden. Volgens The Times hielden medewerkers van de hulporganisatie seksfeesten waarbij ze gebruik maakten van de diensten van prostituees. Daarbij zou het mogelijk ook om minderjarige meisjes zijn gegaan.

'Ik vrees dat zulke schandalen nooit helemaal zijn uit te roeien' (+)
De seksschandalen van Oxfam-hulpverleners op Haïti en in Tsjaad zijn schokkend, vindt Farah Karimi, directeur van Oxfam Novib. Wat is er tegen te doen?

Ook Artsen zonder Grenzen ontslaat medewerkers wegens seksueel wangedrag
Bij hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) zijn vorig jaar 24 gevallen geweest van seksueel misbruik of wangedrag. Zeven van deze gevallen vielen onder de verantwoordelijkheid van de Nederlandse afdeling van AZG. Vijf medewerkers zijn na een onderzoek ontslagen. Wereldwijd werden twintig medewerkers van de hulporganisatie ontslagen na meldingen van seksueel wangedrag.

Seksfeesten en uitbuiting in ontwikkelingslanden: is dit het #MeToo-moment van de hulpverlening?
Is dit het #MeToo-moment van de hulpverlening? 1.200 opzeggingen voor Oxfam in Groot-Brittannië, zelfs 1.700 in Nederland, een actrice (Minnie Driver) die opstapt als ambassadrice en nu ook het Zuid-Afrikaanse icoon Desmond Tutu die de organisatie 'teleurgesteld' de rug toekeert.

Ondanks strikte regels komt er geregeld misbruik voor bij Nederlandse hulporganisaties
Is de Oxfam-affaire met seksfeestjes op Haïti het topje van de ijsberg bij hulporganisaties? Vraag is of de huidige protocollen wel afdoende zijn. En hoe staat het met de Nederlandse organisaties?

Hulporganisaties in 2007 al ingelicht dat kinderen in rampgebieden voedsel kregen in ruil voor seks
Hulporganisaties werden tien jaar geleden al gewaarschuwd dat kinderen seksueel werden misbruikt op Haïti. Kinderen van nog geen zeven jaar kregen voedsel en andere goederen in ruil voor seks, zo citeert de Britse krant The Independent een rapport van Save the Children

Een man loopt langs een muurschildering van Oxfam in het Haïtiaanse Corail, waar veel mensen een onderkomen moesten vinden na de aardbeving in 2010. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden