'Openbaren van strafdossiers waanzin'

Dossiers van afgesloten strafzaken moeten openbaar worden gemaakt. Dit voorstel van de Groningse officier van justitie J. de Valk staat geen warm onthaal te wachten in politieke en juridische kringen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

'Wij nemen de verzuchting van de heer De Valk nog niet serieus', aldus algemeen secretaris F. Heemskerk van de Orde van Advocaten. 'Het is geen juiste gedachte', luidt de reactie van het Tweede-Kamerlid O. Vos van de VVD. 'Waanzin. Stel je voor dat proces-verbalen in een zedenzaak op straat komen te liggen', zegt strafpleiter J. Boone.

De cri de coeur van de Groningse officier staat op de agenda voor de vergadering van persofficieren, aanstaande dinsdag, genoteerd voor de rondvraag. Het hoogste orgaan van het Openbaar Ministerie, het college van procureurs-generaal, onthoudt zich nog van commentaar.

Het stoort De Valk dat steeds vaker de inhoud van strafdossiers of gedeelten daarvan al tijdens het vooronderzoek in handen van de media worden gespeeld. 'Doorgaans is degene die lekt, uiterst selectief en beperkt hij zich tot gegevens die een negatief beeld kunnen geven van de politie en vooral van het Openbaar Ministerie. Tegelijkertijd krijgt de verdachte daardoor meer publiciteit dan wenselijk is, waardoor hij zelfs behoorlijk kan worden beschadigd', aldus de officier.

Het Openbaar Ministerie is volgens De Valk niet in staat om 'voldoende tegengif' te geven tegen onvolledige of onjuiste publicaties. Als voorbeeld noemt hij de publiciteit rond de aanhouding van de van incest verdachte Schiermonnikoogse politiechef Lancee, wiens zaak werd geseponeerd nadat zijn dochter haar beschuldiging had ingetrokken. 'Er werd geschreven dat hij met twee helikopters en door 24 man van een arrestatieteam werd opgehaald. Het was één helikopter en zes man.'

De Valk geeft toe dat hij zich nog niet heeft verdiept in alle haken en ogen van zijn voorstel. Inmiddels is hij afgestapt van het idee van 'volledige' openbaarheid van strafdossiers; psychiatrische en reclasseringsrapporten moeten voor derden gesloten blijven.

Het belang van openbaarheid is volgens hem dat journalisten kennis kunnen nemen van alle facetten van een zaak, waardoor zij niet meer afhankelijk zijn van lekken en minder gevaar lopen te worden gemanipuleerd. 'Het is ook een manier om de transparantie van wat wij en de politie doen voor de samenleving te vergroten.'

Advocaat Boone wijst erop dat geen wettelijke of tuchtrechtelijke regel een raadsman verbiedt gegevens uit het dossier in de openbaarheid te brengen. Voorwaarde is wel dat de cliënt ermee instemt en het lekken in het belang van de verdediging kan zijn. 'Dan is het verstrekken van informatie helemaal niet in strijd met de privacybescherming.' VVD-kamerlid Vos (oud-advocaat) wijst het voorstel van De Valk af, omdat 'de overheid zoveel mogelijk de privacy van een verdachte overeind moet proberen te houden'. Maar hij ziet geen beletsel in opening van het dossier door justitie als de verdachte als eerste de publiciteit heeft gezocht. 'Als hij zijn proces-verbaal de hele wereld in stuurt, heeft hij kennelijk geen behoefte aan privacybescherming', aldus Vos.

Het kamerlid signaleert de risico's die ook aan restrictieve openbaarmaking kleven. 'De verdachte en mensen die niet onder ede zijn gehoord door de politie, hoeven niet de waarheid te spreken. Hun verklaringen zitten wel in het dossier en als die worden gepubliceerd, voed je het valse-geruchtencircuit.' Vos is voorstander van openbaarmaking van ambtsberichten, waarin de officier van justitie rapporteert over de gang van zaken in een strafrechtelijk onderzoek.

De Amsterdamse hoogleraar mediarecht G. Schuijt heeft er geen moeite mee dat het Openbaar Ministerie tegengas geeft, als er door lekken naar de media een verkeerd beeld is ontstaan. 'Justitie moet fabeltjes weerspreken en de zaak in het juiste licht zetten. In de affaire-Lancee had het Openbaar Ministerie wel wat actiever voorlichting mogen geven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden