Openbaar-christelijk knikkeren

Staatssecretaris Dekker maakt vandaag duidelijk of scholen onder de 100 leerlingen dicht moeten. In Friesland fuseerden noodgedwongen een openbare en christelijke school.

VROUWENPAROCHIE - Op het schoolplein wordt geknikkerd alsof het allemaal nooit anders is geweest. 'Potje bezet!' roept Renze (9), tot vorig jaar leerling van openbare basisschool De Hanwizer aan de andere kant van het dorp. Zijn klasgenootjes, afkomstig van christelijke school De Barte, stormen er met hun knikkerzakken op af.


Dat ze nu allemaal samen op één school zitten, is helemaal niet raar, zegt Renze. 'Op deze school zaten al veel vrienden van mij. Ik kende ze van voetbal. Nu kunnen we steeds samen spelen.'


De openbare en de christelijke basisschool in het Friese dorp Vrouwenparochie hebben iets bereikt wat in de onderwijswereld uniek is: afgelopen zomer zijn ze gefuseerd. De nieuwe 'Samenwerkingsschool' zit in het gebouw van de voormalige christelijke school. De dagelijkse leiding ligt bij de 'openbaren', onder toeziend oog van het christelijke bestuur.


Staatssecretaris van onderwijs Sander Dekker (VVD) ziet de aanpak in Vrouwenparochie als een voorbeeld voor kleine basisscholen in heel Nederland. Vandaag presenteert hij zijn nieuwe beleid voor kleine scholen. Dan wordt duidelijk of hij de omstreden aanbeveling overneemt van de Onderwijsraad, om alle basisscholen met minder dan 100 leerlingen te sluiten.


In Friesland bevinden zich verhoudingsgewijs de meeste kleine scholen van heel Nederland. De nota van Dekker heeft grote gevolgen voor een krimpdorp als Vrouwenparochie, dat zijn bloeiperiode een eeuw geleden beleefde, toen er nog 2.400 inwoners waren, vier keer zoveel als nu. De winkels zijn weg, horeca is er allang niet meer en ook de bibliotheek vertrekt binnenkort. Zelfs de hervormde kerk uit 1670 loopt langzaam leeg.


'De vergrijzing slaat hier toe', zegt Dianca Hooiring, moeder van een zoon in groep zes, die oorspronkelijk op christelijke school De Barte zat. 'In zo'n klein dorp is het onnodig om twee scholen te hebben. Het heeft veel voordelen om samen te zijn: grotere klassen, meer vriendjes om mee te spelen. Die christelijke identiteit, daar zit ik niet zo mee.'


In de gemeente Het Bildt, waar Vrouwenparochie onder valt, staan elf basisscholen, waarvan acht met minder dan 100 leerlingen. Het is dat Albert Helder, bestuurder van alle openbare scholen in deze regio, al weet dat de staatssecretaris vandaag de 100-leerlingen grens niet overneemt. 'Maar als hij die wel zou overnemen, dan brengt dat hier heel veel teweeg.' Vorig jaar stond in Vrouwenparochie vooral obs De Hanwizer op omvallen: 35 leerlingen. Protestantse evenknie De Barte gold met 50 leerlingen als een nog heel behoorlijke school.


Nel Haarsma (CDA), wethouder in Het Bildt, wilde een wedloop om de laatste leerling voorkomen. Bovendien moest ze iets doen aan de grote verliezen bij openbare onderwijsgroep Fier. Ze wist dat de christelijke scholen in haar gemeente, verenigd in vereniging CBO G2, eveneens rode cijfers draaien. 'Om Fier uit de problemen te krijgen, hebben we het bijzonder onderwijs nodig, en omgekeerd.'


Dus ging ze in gesprek met beide schoolbesturen. Veel samenwerkingsplannen elders in Nederland zijn de afgelopen jaren stukgelopen op principiële bezwaren van het christelijke schoolbestuur. Maar in Vrouwenparochie viel dat mee, vertelt Jaap Jansma, directeur van CBO G2. 'Onze oudere leden hadden er natuurlijk moeite mee. Maar mensen zagen zelf wel: het gaat niet anders. Als je niets doet, is er straks geen school meer in het dorp.'


De financiering van de nieuwe school loopt via Fier, die vanwege de fusie extra geld krijgt van het ministerie. Het christelijke CBOG2 loopt daardoor inkomsten mis. 'Het is gebaseerd op vertrouwen', zegt Jansma. 'Het moet namelijk een uitruil worden.' In 2014, is de bedoeling, krijgt het christelijke bestuur een school in Oudebildtzijl overgedragen van de openbaren.


Een oudercommissie bepaalt de identiteit van de nieuwe school. Leerlingen krijgen naar keuze humanistische of christelijke vorming. 'Dan gaan we apart naar boven', zegt Ilse-Marit (8 jaar). 'De juf vertelt waar het over gaat en dan gaan we liedjes zingen.' Maar op de oude school ging het toch anders, vertelt ze. 'Want dan zongen we elke ochtend in de kring.'


'Voor ouders is het vaak meer wennen dan voor kinderen', zegt Jolanda Sinnema, leerkracht in groep vier/vijf. 'Ik hoorde het via de mail', zegt Afke de Jong, met een zoon in groep vier, die oorspronkelijk op De Hanwizer zat. 'Ik dacht: moet dat nou? De Hanwizer lag niet aan een drukke weg, maar in een rustig buurtje. Dat vond ik veiliger.'


De grote vraag is hoe lang de samenwerkingsschool kan overleven. 'Die school zit eigenlijk aan de ondergrens', zegt Jaap Jansma. 85 leerlingen telt de nieuwe school sinds de fusie in totaal, en de bevolkingskrimp in Vrouwenparochie zet door.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden