Open sollicitatie

Hoe zal het verdergaan met De Groene Amsterdammer nu hoofdredacteur Gerard van Westerloo is opgestapt? Moet Nederland niet gaan wennen aan de gedachte in de niet al te verre toekomst afscheid van dit opinieweekblad te nemen?...

Hoofdredacteuren komen, hoofdredacteuren gaan, leerde Confucius al. Van Westerloo zat er niet eens een jaar. En dan nog. Toen wijlen Louis Fréquin na dertig jaar - of was het veertig? - aftrad als hoofdredacteur van het Nijmeegse dagblad De Gelderlander, togen zijn redacteuren toch ook niet naar Berg en Dal om er gezamenlijk van de Duivelsberg te springen. Daaraan hadden ze, geloof ik, meer behoefte toen hij nog de baas was. Het vertrek van een hoofdredacteur kan, kortom, juist nieuwe perspectieven openen.

In de publiciteit rond Van Westerloo's vertrek ontbrak bovendien de komische noot niet. Geestig was die onkostennota van tienduizend gulden die hij al na een paar maanden bij de directeur van het noodlijdende weekblad had ingediend. Dat deed mij terugdenken aan onze gemeenschappelijke tijd bij Vrij Nederland, toen hij eens afreisde naar Aruba voor een reportage, en de weken van zijn afwezigheid zich aaneenregen. Af en toe telegrafeerde hij: 'Alles wel. Stop. Stuur geld.' Het leverde een mooi artikel op, maar het kan inderdaad begrotelijk zijn Gerard voor je aan het werk te hebben.

Bij De Groene zullen ze over die declaratie van hem nu wel zijn uitgelachen. Ook zijn gouden handdruk - een ton, naar verluidt - zal geen van de redacteuren doen schateren. Veel erger voor hen is dat de opwinding rond het abrupte einde van Van Westerloo's bewind tevens de zwakke plek van de redactie heeft blootgelegd. Die is zo structureel dat ik me afvraag of een verstandig iemand 'van buiten' nog hoofdredacteur van De Groene wil worden. Zo niet, dan is dat geen bemoedigend signaal.

Met het binnenhalen van een gerenommeerd journalist als Van Westerloo scheen de redactie haar wil tot vernieuwing en verbetering te tonen. Verbetering betekent per definitie verandering, maar daarvan bleek diezelfde redactie niet gediend te zijn. Toen de nieuwe hoofdredacteur zijn mensen voorstelde vaker de straat op te gaan, kreeg hij de meeste van hen niet mee. Men was bang dat de functie van podium voor 'het eigene, dat wilde, zoals in de verhalen van René Zwaap', aldus waarnemend hoofdredacteur Antoine Verbij tegen de Volkskrant, in het gedrang zou komen.

Wild zijn redacteur Zwaaps verhalen zeker, want dat worden stukken al snel wanneer een auteur zonder kennis van zaken en zonder na te denken apodictische standpunten over van alles de wereld in slingert. Vernieuwing is dus alleen bespreekbaar voor zover René Zwaap daarin kan gedijen. Als dat het criterium is, heeft De Groene de weg naar het bedrijven van serieus te nemen journalistiek afgesloten.

Op zichzelf is dat niet eens erg. Niet ik hoef De Groene leuk te vinden, als genoeg anderen dat maar doen. Maar daar wringt de schoen. Sinds medio jaren vijftig bibbert de oplaag van dit weekblad tussen de tien- en de vijftienduizend exemplaren, te weinig om veilig te kunnen bestaan, maar te veel om opheffing onvermijdelijk te maken. Dat Zwaap, in tegenstelling tot Van Westerloo, zijn prestaties voor een spotprijs levert, heeft het blad tot nu toe boven water helpen houden. Niet goed, maar wel veel én goedkoop: een echt Hollandse succesformule.

Meer lezers komen er alleen als er in het blad journalistiek fors wordt geïnvesteerd. Daarvoor is veel geld nodig, en dat krijgt het blad alleen als het aansluiting vindt bij een grote uitgeverij. Dat is ook wat Van Westerloo wilde, maar waarvoor de redactie niet voelt. Een grote uitgever zal van zijn kant niet in De Groene willen investeren als de redactie elke wezenlijke verandering afwijst.

Een kandidaat voor het hoofdredacteurschap ziet dus een redactie tegenover zich die hem of haar een speelruimte van nul komma nul biedt. Erger nog: hij of zij moet - dat zal in de arbeidsovereenkomst komen te staan - het goed kunnen vinden met genoemde Zwaap. Daarmee is het profiel van Van Westerloo's opvolger omlijnd.

De volmaakte hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer is een oudere, ietwat verlopen journalist die ooit een zekere naamsbekendheid had, maar die idealen, ideeën, vechtlust en ambities is kwijtgeraakt. Met de redactievoering bemoeit hij - onmiskenbaar is het een hij - zich niet, want daar komt gedonder van. Met Zwaap gaat hij de kroeg in. De onkostenvergoeding, alhoewel niet zo riant als die van zijn voorganger, laat dat toe. Op recepties waar hij, als enige taak, De Groene moet vertegenwoordigen, is de drank trouwens gratis.

Verbij, nu waarnemend hoofdredacteur, zal de nieuwe hoofdredacteur wel worden, maar, dit nog eens overlezende - ik krijg gewoon zin in die baan. De Groene zal er niet veel ouder mee worden, maar ik wel. Zwaap neem ik op de koop toe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden