NieuwsPaddestoelen

Opeens staat Nederland vol met... paddestoelen

Wie zich deze dagen tussen de plensbuien door naar buiten waagt, kan er niet omheen: de paddestoelen schieten de grond uit. Goede kans dat het een honingzwam is, een vliegenzwam of een gele dan wel groene knolamaniet. En dat na zo’n droge en hete zomer, waar paddestoelen helemaal niet van houden. Wat is er aan de hand?

Herfst in Nederland. Beeld Arie Kievit

Wie er conclusies over de stand van de Nederlandse natuur aan wil verbinden, komt bij voorbaat bedrogen uit. Volgens Alfons Vaessen, coördinator van het Paddenstoelmeetnet van het Netwerk Ecologische Monitoring, is nog altijd veel te weinig bekend over het verschijnen van paddestoelen. ‘2019 was klimatologisch vergelijkbaar met dit jaar: een hete, droge zomer met vanaf september een nat najaar. Vorig jaar zag je ook veel honingzwammen opduiken. Maar pas vanaf eind oktober. De honingzwammen die je nu allemaal tegelijk zag opduiken, zijn zelfs al op hun retour. Mycologen weten nog altijd niet wat precies de verklaring voor dat verschil is.’

Een raadsel

Ook raadselachtig: vorig jaar om deze tijd werden veel meer paddestoelen waargenomen dan nu. Terwijl het jaar daarvóór extreem slecht was, met een droge zomer en een droge herfst. Eén slecht paddestoelenjaar hoeft dus niets te betekenen voor de stand van deze bijzondere verschijningen. Het volgende jaar kan die altijd weer opbloeien.

Dat momenteel veel paddestoelen te zien zijn, heeft alles te maken met de overvloedige regen, en uiteraard de herfst, het jaarlijkse hoogtepunt van de paddestoelenpiek. Door de regen zuigen de cellen van de ondergrondse schimmels zich razendsnel vol water, waardoor het vruchtlichaam - de paddestoel - binnen een dag kan opduiken.

Stikstof

Wat volgens Vaessen zeker meespeelt in het opleven van paddestoelen, is de hoeveelheid stikstof in de lucht. Die heeft vooral slechte invloed op de zogeheten mycorrhiza, soorten die in symbiose leven met bomen als den, spar, eik, beuk, populier of wilg. ‘Van eind jaren zestig tot begin jaren negentig gierden de emissies de pan uit; vooral bospaddestoelen zijn toen enorm achteruit gegaan. Sindsdien daalde de stikstofemissie, tot 2015. Toen zag je het aantal paddestoelen ook weer toenemen.’

Paddestoelenwandeling voor geïnteresseerden georganiseerd door het IVN, een natuurorganisatie. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Vaessen: ‘We zien nu wel een aantal jaren achtereen de stand in schrale graslanden achteruit gaan. Dat kan best te maken hebben met de uitdroging en forse opwarming van de bovenste bodemlaag in de laatste drie zomers. Daar houden veel paddestoelsoorten niet van. Dan kan het heel lang duren voordat ze weer terugkeren.’

Herfstwandeling

Intussen staat volgens de ‘officiële’ gegevens van het ministerie van  Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en het Compendium voor de Leefomgeving tweederde van de Nederlandse paddestoelensoorten op de Rode Lijst van bedreigde soorten. Die lijst dateert van 2008, en is volgens Vaessen dringend aan herziening toe, mede door de recente klimatologische ontwikkelingen. Vaessen: ‘Maar dan moet er wel eerst geld voor komen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, en dat heeft momenteel andere zorgen.’ Inderdaad: stikstof. Met alle mogelijke gevolgen voor de paddestoelen tijdens onze herfstwandeling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden