Opeens lijken alle problemen in Egypte verleden tijd

De eerste democratisch verkozen president van Egypte is nog maar een paar dagen weg, maar het land lijkt nu al grote sprongen voorwaarts te hebben gemaakt. De rijen voor de benzinepompen zijn verdwenen en de jarenlang verguisde politiemacht wordt nu alom bejubeld (althans, door voorstanders van de coup). Wat is er precies veranderd en hoe is dit mogelijk?

Een agent bevindt zich tussen feestvierende anti-Morsi-betogers. Beeld afp
Een agent bevindt zich tussen feestvierende anti-Morsi-betogers.Beeld afp

1. De politie is terug op straat
Met de komst van Morsi, die de democratische verkiezingen in 2012 met nipte meerderheid won, veranderde er opeens iets drastisch aan het straatbeeld van Egypte: niet alleen verdwenen de vele beeltenissen van Mubarak, ook politieagenten leken onzichtbaar geworden.

Er waren nog wel wat verkeersagenten die verveeld op rotondes rondhingen, blazend op hun fluitje, maar zodra er onlusten uitbraken op het Tahrirplein, waren er nergens witte pakken te bekennen.

Dat had een reden: agenten voelden zich niet meer veilig op straat. Tijdens het regime-Mubarak hadden ze zich onder de bevolking allesbehalve populair gemaakt - ze werden gezien als de ruggengraat van een corrupte en gewelddadige staat en werden verantwoordelijk gehouden voor het martelen en doden van (onschuldige) Egyptische burgers. Met het verdrijven van Mubarak, richtte de haat van de bevolking zich op de politie. Geen wonder dus dat ze zich op de achtergrond hielden.

Dat agenten zich nu weer tussen een specifieke groep Egyptenaren scharen - namelijk de anti-Morsi-betogers, eerder de grootste criticasters van de veiligheidsdiensten - is opvallend.

'De politie is in de tussentijd niet hervormd', verklaart Laila Fadel van de NPR. 'Maar de frustratie over de afgezette islamitische president heeft de woede op de politie getemperd. Door een switch in de gebeurtenissen, zijn agenten voor veel Egyptenaren nu opeens de goede jongens.'

Feestvierende betogers op het Tahrirplein in Caïro. Beeld reuters
Feestvierende betogers op het Tahrirplein in Caïro.Beeld reuters

2. Er staan geen rijen meer voor de benzinestations
Egypte kampt al jaren met een tekort aan benzine, te wijten aan de subsidies die de regering-Mubarak doorvoerde. De brandstof is daardoor tot op de dag van vandaag kunstmatig laag, maar de voordelen die dit oplevert voor arme Egyptenaren worden overschaduwd door de nadelen: er wordt overmatig benzine geconsumeerd (wat resulteert in tekorten) en zwarthandelaren doen gouden zaken met de verkoop van goedkope brandstof aan het buitenland.

Het benzinetekort kan volgens economen op simpele wijze worden opgelost: de subsidies moeten omlaag. Dat geldt overigens ook voor voedselsubsidies. Een pijnlijke ingreep, want de benzine- en voedselprijzen zullen daardoor omhoog schieten. De kans is groot dat het Tahrirplein dan binnen een mum van tijd weer volstaat met woedende betogers. Het is dus de vraag of de nieuwe regering hier zijn vingers aan wil branden, maar als het de economie wil stimuleren (de subsidies slokken 10 procent van het bruto binnenlands product op), dan zal het wel moeten.

Dat er deze dagen geen rijen voor benzinestations in Caïro te vinden zijn, heeft overigens alles te maken met de financiële steun die Egypte heeft ontvangen uit rijke oliestaten. Deze week kwam er 12 miljard dollar (9,2 miljard euro) binnen uit Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit.

Lange rijen voor een benzinestation in Caïro. Beeld ap
Lange rijen voor een benzinestation in Caïro.Beeld ap

3. De economie trekt aan
Een van de grootste drijfkrachten achter de revolutie - en dat gold zowel voor de eerste als de tweede - was de belabberde economie. Volgens econoom Caroline Freund kon het land na de omverwerping van het Mubarak-regime niet genoeg banen creëren voor de snelgroeiende bevolking. Daardoor liep de jeugdwerkeloosheid op tot 25 procent. 'Er was politieke onzekerheid, economische onzekerheid en het (politieke) beleid was niet voorspelbaar', aldus Freund in The Washington Post. 'Investeerders verloren hun vertrouwen en besloten om te wachten. En vanwege de veiligheidsproblemen, bleven de toeristen weg (zie punt 4).'

Sinds Morsi is verdreven, spreken economen voorzichtig van economisch herstel in Egypte. De beurs is sinds de coup met zeven procent omhoog geschoten. Analisten voorspellen dat Egypte, zodra er een internationaal erkende regering is aangesteld, beroep kan doen op langdurige leningen van het IMF. Op die manier kunnen ze hun financiën op orde brengen en hervormingen doorvoeren.

Totdat het IMF bijspringt, zullen bevriende olielanden (zoals Saoedi-Arabië) de staatskas van Egypte waarschijnlijk aanvullen.

Ook spreken analisten de hoop uit dat Egyptes privésector, die door de diepgewortelde bureaucratie al jaren op z'n gat ligt, door de machtsovername nieuw leven wordt ingeblazen.

De Egyptische beurs schoot na de coup van het leger met 7 procent omhoog. Beeld ap
De Egyptische beurs schoot na de coup van het leger met 7 procent omhoog.Beeld ap

4. De toeristen komen terug
Van een opleving in het toerisme - dat tien procent van het bruto binnenlandse product uitmaakt in Egypte - is nu in ieder geval nog geen sprake. Veel reisbureaus hebben hun reizen naar Egypte uit veiligheidsoverwegingen gecanceld.

Het gaat al langer niet goed met de Egyptische toeristensector. De World Economic Forum riep Egypte dit jaar in een rapport uit tot een van de gevaarlijkste plekken op aarde voor toeristen, boven Jemen en Pakistan.

Dat conservatieve islamitische groeperingen, onder wie leden van de Moslim Broederschap, riepen dat ze alcohol en bikini's wilden verbieden in toeristenoorden als Sharm El Sheikh en Hurghada werkte ook niet stimulerend.

Het toerisme zal door de huidige onrust voorlopig nog wel even stilliggen, maar Egyptenaren die in de toeristensector actief zijn koesteren de stille hoop dat westerlingen weer terug zullen komen als er een regering is aangesteld die niets tegen alcohol en bikini's heeft.

Toeristenoord Sharm el-Sheik. Beeld ap
Toeristenoord Sharm el-Sheik.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden