Opeens heeft de Nederlandse consument er weer zin in

Drie maanden achtereen peilt het CBS toenemend vertrouwen in de economie en de eigen portemonnee. Hoe kan dat? Er was weinig economische narigheid in het nieuws.

AMSTERDAM - Nederlandse consumenten waren in 2,5 jaar tijd niet zo goed geluimd over de economie en hun eigen portemonnee als nu. Het consumentenvertrouwen steeg in november voor de derde maand op rij naar het beste peil sinds juli 2011, berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) woensdag.


De vertrouwensthermometer van het CBS noteerde min 18, een stijging van 9 punten ten opzichte van oktober, de scherpste verbetering in één maand in deze eeuw. Min 18 betekent echter wel dat er onder de duizend door het CBS ondervraagde huishoudens nog altijd 18 procent meer pessimisten dan optimisten zijn. Maar in februari lag het vertrouwen onder consumenten nog op een dieptepunt van min 44.


De verbetering lijkt een goed voorteken voor de Nederlandse economie, die gebukt gaat onder het feit dat consumenten weinig geld uitgeven, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. 'Het consumentenvertrouwen loopt vaak wat vooruit op de ontwikkeling van de gehele economie. Al in 2007 zag je bijvoorbeeld dat het vertrouwen verslechterde, terwijl de recessie pas het jaar erna toesloeg. Dat we nu verbetering zien geeft hoop voor de toekomst.'


De reden voor de verbetering is dat consumenten al een tijd lang weinig slecht economisch nieuws voor hun kiezen hebben gekregen, denkt Van Mulligen. 'De werkloosheid neemt nog wel toe, maar er zijn geen nieuwe bezuinigingen aangekondigd en er waren de laatste tijd ook geen enge verhalen meer over de eurocrisis.'


Daarnaast was er nog het begrotingsakkoord van het kabinet met D66, ChristenUnie en SGP, zegt hij. Het nieuws dat de Nederlandse economie in het derde kwartaal met 0,1 procent is gegroeid heeft waarschijnlijk nauwelijks een rol gespeeld in het verbeterde consumentenvertrouwen. Dat nieuws kwam pas vorige week donderdag, op de laatste van tien meetdagen van het CBS, aldus Van Mulligen.


Het CBS bepaalt het consumentenvertrouwen aan de hand van vijf vragen. Twee gaan over de economie in het algemeen, twee over de persoonlijke financiële situatie van het ondervraagde huishouden en één over de bereidheid om grote aankopen te doen, zoals een wasmachine, auto of televisie.


Consumenten zijn vooral optimistischer over de algehele economie, blijkt uit de CBS-cijfers. Voor het eerst sinds de lente van 2011 zijn meer mensen optimistisch dan pessimistisch over de verwachte economische situatie in Nederland in de komende twaalf maanden. Deze indicator kwam uit op 13, in oktober nog op min 8.


Maar belangrijkere indicatoren voor het consumptiegedrag van mensen zijn hoe ze hun eigen financiële situatie beoordelen en hoe groot hun koopbereidheid is. Op de vraag 'Wat verwacht u van de financiële situatie van uw huishouden? Zal deze in de komende twaalf maanden beter worden, slechter worden of ongewijzigd blijven?' waren er nog maar 8 procent meer pessimisten dan optimisten, een verbetering van 11 procentpunt ten opzichte van oktober.


In de bereidheid om grote aankopen te doen, zit echter nog weinig schot. Deze indicator verslechterde zelfs iets, van min 16 naar min 20. 'Mensen zijn wat positiever geworden over hun eigen portemonnee', zegt Van Mulligen. 'Tegelijkertijd vinden de meeste consumenten het nog geen goede tijd om een nieuwe auto te kopen.'


Positief voor de consumptie is wel dat consumenten iets optimistischer zijn over de werkloosheid, constateert Van Mulligen. Nog 66 procent van de ondervraagden denkt dat de werkloosheid de komende twaalf maanden zal stijgen. Deze zomer was nog 84 procent van de ondervraagden die mening toegedaan.


Peter Hein van Mulligen hoofdeconoom van het CBS

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden