Opdat zij devoot worden geëerd

Honderdduizenden gelovigen uit de hele wereld volgden zondag op het Sint Pietersplein in Rome de heiligverklaring van twee pausen tegelijk. In de Pauluskerk in Amsterdam kwamen 700 Polen bijeen voor 'hun' Johannes Paulus II.

Diverse Polen pinken zondag een traantje weg in de Amsterdamse Pauluskerk, wanneer ze op een groot beeldscherm zien hoe 'hun paus' Johannes Paulus II in Rome heilig wordt verklaard door de huidige paus Franciscus. 'Ik had ook natte ogen', vertelt Teresa Kurzak na afloop van de feestelijke bijeenkomst met eucharistieviering, die door bijna 700 Polen werd bijgewoond.


Want Karol Józef Wojtyla, geboren in 1920 in Wadowice en in 2005 in Rome overleden, was natuurlijk paus van iedereen. Maar in Polen was hij vooral paus van de Polen. 'Het is toch onze paus, uit Polen, en echt een lief mens', aldus Kurzak. 'Ik vond het een emotioneel moment.'


Haar man Gustaw Kurzak is eveneens onder de indruk. 'Voor mij was hij al eerder heilig, zelfs toen hij nog leefde. Onze papiez deed niets verkeerd', zegt de koster van de Pauluskerk in Amsterdam-Osdorp, die sinds 1981 als 'vluchteling van Solidarnosc' in Nederland woont.


De Polen volgen de live-uitzending van de Poolse televisie met een mengeling van ontroering en trots. Johannes Paulus II was niet alleen de eerste Poolse paus, aangetreden in 1978. Hij was ook de eerste niet-Italiaan sinds de Nederlander Adrianus VI 450 jaar eerder, die de hoogste functie in de roomskatholieke kerk vervulde.


'Daarvoor had je eeuwenlang Italiaanse pausen en toen kwam opeens onze Karol', memoreert Gustaw Kurzak (66). 'Iedereen dacht: wie is dat, hoe gaat die het doen? Nou, hij heeft zoveel gedaan voor de wereld. Het was echt iemand met verstand - hij kende zoveel talen.'


Op het Sint-Pietersplein in Rome zegt paus Franciscus: 'Na langdurige overweging, na de goddelijke bijstand veelvuldig te hebben ingeroepen en na onze broeders in het bisschopsambt te hebben geraadpleegd, verklaar en definieer ik als heiligen de zalige Johannes XXIII en Johannes Paulus II en schrijf ik hen bij in het register der heiligen en beveel ik dat zij in de gehele Kerk onder alle heiligen devoot worden geëerd.'


Vele honderdduizenden gelovigen applaudisseren op het Sint Pietersplein. Voor het eerst zijn twee pausen tegelijk heilig verklaard. Het is ook voor het eerst dat een heiligverklaring wordt bijgewoond door twee levende pausen: Franciscus en Benedictus.

Tweede Vaticaans Concilie

Ook in de Pauluskerk klinkt applaus. Johannes XXIII, de paus van het Tweede Vaticaans Concilie en het sleutelwoord 'aggiornamento' ofwel het 'bij de tijd brengen' van de kerk , zegt de Poolse gelovigen niet zoveel. Zij kijken ontroerd naar het portret van hun Karol. 'Hij zit in het hart van alle Polen', beweert Marysia Bialek (26). 'Toen hij in 2005 overleed was er echt paniek in het land. Er heerste een nationale rouw die ik nog nooit heb meegemaakt.'


Veel aanwezigen noemen ook de belangrijke rol die Johannes Paulus heeft gespeeld bij de val van het communisme in Polen. De Poolse paus stond aan de kant van Solidarnosc, de vakbond van de latere president Lech Wale¿a, die met een golf van stakingen het communistisch regime op de knieën kreeg.


'Nederlanders kennen de paus vooral van de anti-abortus en zijn 'Bedankt für die Blumen', zegt Bialek. 'Bij ons spelen die dingen helemaal niet. In Polen kennen ze hem alleen van zijn goede kanten.'


De feestelijke viering is georganiseerd door de Poolse parochie en uitzendbureau Otto. 'Hij was onze paus, onze landgenoot, een bijzonder en groot persoon', aldus pastoor Krzysztof Obiedzinski. 'Nu is hij ook nog een heilige paus.'


Bialek, werkzaam bij Otto, ziet de heiligverklaring vooral als een erkenning van zijn goede daden. 'Hij wordt wel heilig verklaard omdat hij twee wonderen heeft verricht, maar dat zegt me niet zoveel. Ik ben niet zo katholiek. Ik zie dit meer als eerbetoon en waardering. Hij was gewoon een hele goeie man.'


Grazyna Wasilewska (32) raakt ontroerd als aan het eind van de viering het Poolse lied Barka wordt gezongen, het lievelingslied van de paus. Ze heeft haar zoontje van 1 op de arm. 'Ik heb even getwijfeld, maar hem toch maar meegenomen naar de kerk. Dan kan hij later zeggen: ik was er ook bij.'


Na afloop wordt koffie met kremowki, een soort Poolse tompouce, geserveerd. 'Het was het lievelingsgebak van Karol, dat hij kende van een bakkerij in Wadowice', verklaart koster Gustaw Kurzak. Pastoor Obiedzinski: 'Voor ons is dit echt een feestdag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden