Op zoek naar verdwenen deelfietsen

Grote steden puilen uit van de fietsen. Slimme ondernemers waren ervan overtuigd dat ze er een oplossing voor hadden: de deelfiets. Maar dat avontuur liep slecht af.

Vikenti Kumanikin van Flickbike op zoek naar een verdwenen fiets van zijn bedrijf in een Amsterdamse parkeergarage. Beeld Simon Lenskens
Vikenti Kumanikin van Flickbike op zoek naar een verdwenen fiets van zijn bedrijf in een Amsterdamse parkeergarage.Beeld Simon Lenskens

'Hier ergens moet hij zijn', zegt Vikenti Kumanikin (33) terwijl hij naar het gebarsten scherm van zijn smartphone kijkt. De rode stip op de kaart staat precies op de plek waar Kumanikin zich bevindt: een hoek van de Stephensonstraat in de Amsterdamse Watergraafsmeer. Tevergeefs speurt de ondernemer de overvolle fietsenrekken af naar een zwarte fiets met een oranje mandje.

Boze reacties

Deze zomer stonden ze ineens overal in de stad: duizend 'deelfietsen' van Kumanikins bedrijf Flickbike. Nagenoeg tegelijkertijd zette concurrent Obike, een deelfietsmultinational uit Singapore die bijvoorbeeld ook in Rotterdam actief is, zo'n vierduizend zilvergele rijwielen neer. Het concept is simpel: op een app zoek je de dichtstbijzijnde fiets, ontgrendelt die via je smartphone en rijdt er op weg. Per uur betaal je 50 cent (Obike) of 1 euro (Flickbike) huur.

Nog geen half jaar later zijn bijna alle Flick- en Obikes alweer uit de stad verdwenen. Op last van wethouder Litjens, die na boze reacties van burgers en bestaande fietsverhuurders over de plotse invasie van de deelfietsen met een verbod kwam. Afgelopen weken hadden de deelfietsaanbieders nog de kans gekregen hun fietsen te verwijderen, maar vanaf maandag is dat voorbij. Dan zullen handhavers de achtergebleven deelfietsen verwijderen.

Voor Obike kan het maandag nog een duur dagje worden, zo lijkt het een paar dagen voor de 'ruimingsdag'. Overal in de stad staan hun fietsen nog. Flickbikes zijn er amper. Medewerkers van Kumanikin hebben ze de afgelopen weken bijna allemaal teruggevonden. Slechts een paar fietsen zijn volgens de app nog in de stad.

Als Kumanikin tijd heeft, zoekt hij mee, fietsend op een oud barrel. Het valt niet mee. Soms hebben mensen ze binnen gezet, dan moet je aanbellen. Zo'n twintig zijn er ook in de gracht verdwenen, zegt Kumanikin. 'Waarschijnlijk erin gegooid door mensen die ons weg wilden hebben.'

Het is niet gelukkig gelopen in Amsterdam, moet Kumanikin tot zijn teleurstelling toegeven. Terwijl hij nog steeds zo enthousiast is over wat de deelfiets voor de stad kan betekenen. 'In Beijing en Sjanghai staan ze bijna op elke straathoek.' Als Amsterdammers en forenzen massaal aan de deelfiets gaan, heb je minder fietsen nodig in de stad. En hij wijst naar rijwielen die her en der op straat liggen, omgewaaid in de herfststorm.

Gevoel van een overval

Kumanikin kent de cijfers over de hoofdstedelijke fietsdrukte: binnen de ringweg zijn er 350 duizend fietsen, en 250 duizend plaatsen in het rek. Vol van het idee dat de deeleconomie hier verlichting zou kunnen brengen werkte ict'er Kumanikin het idee uit met een vriend. Familie en kennissen investeerden geld, in Amsterdam werd de app gebouwd en in China de fietsen. 'Die hebben we zelf ontworpen. Met banden die niet lek kunnen en een zonnepaneeltje in het mandje om de fiets van elektriciteit te voorzien.' Natuurlijk informeerde Kumanikin ook bij de gemeente of het zou mogen. 'Ze zeiden: er zijn geen regels voor, dus ga je gang.'

Er was zeker een markt voor, bleek na de lancering. Maar de kritiek was luider. Kumanikin: 'Amsterdammers ergerden zich al aan anonieme zwerffietsen en volle fietsenrekken. Nu waren er ineens ook nog twee bedrijven die er fietsen bij plaatsten.' Dat Obike en Flickbike ongeveer tegelijk de stad in kwamen, heeft het gevoel van een overval versterkt. En de deeleconomie staat in de hoofdstad dankzij Airbnb toch al in een kwade reuk. Onder die druk bleek het eerdere antwoord van de gemeente - dat er geen regels waren - niet veel waard.

De App van Obike. Via een app kun je een fiets lokaliseren en vervolgens voor een korte tijd huren. Beeld anp
De App van Obike. Via een app kun je een fiets lokaliseren en vervolgens voor een korte tijd huren.Beeld anp

Verschillende advocaten meldden zich om het verbod aan te vechten. Daar zag hij niets in. 'Nog los van de tijd en het geld dat het zou kosten heb ik geen zin om tegenover de gemeente te staan. Ik wil liever samen optrekken en hoop op een herkansing.'

Er is enige reden tot optimisme. Het stadsbestuur werkt aan beleid voor deelfietsen, dat volgend jaar bij de gemeenteraad zou moeten liggen. Kumanikin hoopt dat er een proefproject komt, en dat Flickbike mag meedoen. Intussen zoekt hij naar een gemeente die zijn deelfietsen wel verwelkomt.

In de Stephensonstraat gaat een hek open dat toegang biedt tot een ondergrondse parkeergarage. In het donker is een vol fietsenrek zichtbaar. Kumanikin mag kijken of zijn fiets er soms staat. Even later wandelt hij met lege handen naar buiten. 'Ik denk dat we deze als vermist moeten opgeven bij de politie, dan kan ik maandag geen boete krijgen als de handhavers hem toch ergens vinden.'

Het is druk op de Nederlandse fietspaden, vindt een kwart van de fietsers. Zodanig dat menigeen er weleens voor kiest om een ander vervoersmiddel te pakken. Hoe komt het zo vol op het fietspad? Drie vragen én vier oplossingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden