Op zoek naar Oom Tom

Op zoek naar Oom Tom door V.I.G. (Very Important Group): Raymi Sambo, Ruurt de Maesschalck en Sergio IJssel. 23/2, Theater a/h Spui, Den Haag. Tournee t/m 21/3 www.vigonline.nl

Acteur Raymi Sambo (bekend van films en tv-series als All Stars en Spangas) maakt zich al jaren druk om, wat hij noemt, verborgen discriminatie in de theater- en filmwereld: getypecast worden of rollen mislopen vanwege je huidskleur. Het liefst wil hij het verschil tussen zwart en wit opheffen. Dat hij nog een lange weg heeft te gaan, bleek zaterdagavond tijdens de première van Op zoek naar Oom Tom van zijn eigen V.I.G. (Very Important Group). Alle integratiepogingen ten spijt: soort zoekt overwegend nog steeds soort, ook in cultuur. Zo verzamelden hordes Hindoestanen zich in het grote Lucent Danstheater voor het Mega Bollywood Festival, terwijl op een steenworp afstand de premier van Curaçao (met aan zijn zijde oud-politicus John Leerdam) tussen donkere cultuurminnaars in Theater a/h Spui zat, bij de aftrap van Op zoek naar Oom Tom. Deels sprak Sambo (geboren op Curaçao) dus voor eigen parochie toen hij samen met de eveneens donkere acteurs Ruurt de Maesschalck (ouder) en Sergio IJssel (jonger) de bekende riedel afstak over de (vermeende) weerstand in Nederland tegen het casten van een zwarte acteur voor de rol van Hamlet.


Het trio begint grappig, door onder toeschouwers te peilen hoeveel zwarte hoofdrolspelers ze kennen. Dat valt tegen, zelfs bij zo'n thuiswedstrijd als deze première: zie daar de bevestiging voor Sambo's stelling. Daarna nemen de mannen echter te veel tijd om duidelijk te maken dat ze graag een voorstelling willen maken over hún helden uit de strijd tegen discriminatie: Barack Obama, Muhammad Ali, Rosa Parks, Malcolm X, Martin Luther King, Steve Biko. Hun portretten verschijnen op mobiele projectieschermen.


De acteurs krijgen ruzie als negerslaaf Oom Tom ter sprake komt, het romanpersonage uit de klassieker De hut van Oom Tom (1854) van Harriet Beecher Stowe. Was hij een held omdat hij zijn waardigheid behield door niet in verzet te komen tegen zijn onderdrukkers? Of was hij een zwakkeling die zich liet vernederen en niet voor zichzelf opkwam? Is Tom een voorstelling waardig? (Hier maakt de voorstellingstekst van (de blanke) Mathijs Verboom overigens een denkfout: voorstellingen hoeven niet per se over helden te gaan; Hamlet was het tegendeel van een held. Maar goed.) Interessant en hilarisch wordt het wanneer de voorstelling van jongensachtig gekrakeel doorschakelt naar de zogenaamde talentenjacht 'Op zoek naar Oom Tom', waarin de hoofdrolspeler wordt gezocht voor de nieuwe musical van Joop van den Ende, getiteld Oom Tom. Dan blijkt het opportunisme van deze drie broodacteurs: 'principes kun je niet eten'. Het publiek mag stemmen op de beste musicalslaaf.


Jammer genoeg gaan Sambo, De Maesschalck en IJssel de discussie met toeschouwers dan uit de weg, terwijl alles klaarligt voor een interessant gesprek over daders en slachtoffers en hoe die in een musical passen. Hier ligt een kans voor een scherpe en moderne bewerking van De hut van Oom Tom, met (witte en zwarte) acteurs die met veel zelfspot en commentaar in en uit hun rollen stappen. Niet in een lichte musical, niet in zwaar toneel, maar in emotioneel muziektheater. Moet kunnen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden