Op zoek naar massa slachtoffers

New York Niemand had ooit wat gemerkt aan de in Somalië geboren Amerikaanse tiener Mohamed Osman Mohamud. Maar vrijdagavond werd hij gearresteerd omdat hij een bom wilde laten ontploffen op het grote plein van Portland, in de staat Oregon. Ongeveer tienduizend mensen waren daar aanwezig bij het ontsteken van de kerstboomverlichting. Mohamud, 19 jaar oud, is de laatste in een rij van Amerikaanse moslims die recentelijk op verdenking van terrorisme zijn aangehouden.

Arie Elshout

Volgens de politie zijn er geen aanwijzingen dat Mohamud in contact stond met terroristen in Somalië of handelde in opdracht van buitenlandse terreurgroeperingen. FBI-agenten onderschepten in augustus 2009 mailverkeer met iemand die hij tijdens zijn studie in Oregon had ontmoet en die daarna naar Jemen en noordwest-Pakistan was vertrokken. Hoewel dit volgens de opsporingsautoriteiten een ronselaar van terroristen was, gaan zij er vooralsnog van uit dat Mohamud opereerde als eenling.


Zijn aanhouding was het resultaat van een grote infiltratie-operatie, die vorig jaar begon en waarbij FBI-agenten zich hadden voorgedaan als geestverwanten. Zij hielpen hem vorige week een bestelauto te laden met wat hij dacht dat explosieven waren. Daarmee reed hij vrijdagavond naar een parkeerplek bij Pioneer Courthouse Square. Toen hij de witte wagen vanuit een nabijgelegen treinstation tot tweemaal toe vergeefs had geprobeerd tot ontploffing te brengen met een mobiele telefoon, werd hij aangehouden. Hij schopte de agenten en schreeuwde 'Allahu Akbar'.


Mohamud is aangeklaagd wegens een poging tot het gebruiken van een massavernietigingswapen. Hij kan daarvoor worden veroordeeld tot levenslang. Volgens de FBI was de dreiging zeer reëel. 'Mohamud was er absoluut op gebrand een grootscheepse aanslag uit te voeren.'


Toen de undercoveragenten hem in de voorbereiding voorhielden dat er duizenden mensen op het plein zouden zijn, onder wie veel kinderen, zei hij al jaren te dromen van zo'n aanslag. Hij verklaarde op zoek te zijn naar 'een enorme massa die aangevallen zal worden en die in hun element zijn met hun gezinnen die vakantie vieren'. 'Ik wil dat iedereen die erbij is dit evenement dood of gewond verlaat', zou Mohamud hebben gezegd. Hij zou ook verwezen hebben naar '11 september' en hoe mensen toen van de brandende Twin Towers af sprongen. 'Fantastisch', zou hij daarover hebben gezegd.


De vraag was hier dit weekeinde hoe iemand zo heeft kunnen radicaliseren. Mohamud werd in 1991 geboren in Mogadishu, de hoofdstad van Somalië. Het is niet bekend wanneer de familie naar de VS verhuisde. Daar ging hij naar de middelbare school in een buitenwijk van Portland. Naar de universiteit van Oregon State ging hij niet meer sinds 6 oktober.


Een klasgenoot uit zijn schooltijd beschrijft hem in de pers als een 'volstrekt normale vent'. Hij had veel vaste vrienden die ook moslim waren. Hij hield van sport en hiphop. Mohamud en zijn vrienden gedroegen zich niet extreem. De klasgenoot hoorde hem nooit over religie en politiek praten.


Mohamud heeft tegen de FBI gezegd dat hij op zijn vijftiende begon te radicaliseren en sindsdien steeds nadacht over de jihad, de heilige oorlog. Hij werd actief na het mailcontact met de man die hij in Oregon had ontmoet. Vanaf dat moment werd hij gevolgd door de FBI.


In juni dit jaar probeerde hij naar Alaska te vliegen, maar hij werd niet toegelaten aan boord van het vliegtuig. Tegen de FBI zei hij dat hij geld had willen verdienen met een zomerbaantje in Alaska om daarna door te reizen naar 'broeders'. Eerder had hij erover gedacht naar Jemen te gaan, maar hij kreeg daarvoor geen ticket en visum.


Volgens de autoriteiten was het een tip vanuit de moslimgemeenschap die de FBI op het spoor van Mohamud zette. In een video die hij had opgenomen voor na de aanslag, zegt hij dat zijn ouders hem probeerden af te houden van de jihad. Zijn boodschap aan hen: 'Als jullie je verbinden met de vijand, zal Allahs macht jullie ter verantwoording roepen op de Dag des Oordeels.'


Infiltratie onderdeel van strategie

De infiltratie-operatie waarmee de FBI Mohamed Osman Mohamud in de val lokte, lijkt onderdeel te zijn van een bredere strategie in de strijd tegen terrorisme van eigen bodem. De Amerikaanse regering zet steeds vaker undercoveragenten in om te infiltreren in extremistische cellen.


De methode, heel gebruikelijk in de strijd tegen de georganiseerde misdaad, is omstreden bij moslims. Van officiële zijde wordt erop gewezen dat zij werkt. Het afgelopen jaar is met succes een reeks van complotten verijdeld. Zo werd in september 2009 een 19-jarige Jordaniër aangehouden die een aanslag wilde plegen op een wolkenkrabber van zestig verdiepingen in Dallas, Texas. Ook werd een in Pakistan geboren Amerikaan van 34 jaar opgepakt die bommen wilde laten afgaan in metrostations in Washington en Virginia.


Advocaten kritiseren de operaties waarbij een val wordt opgezet voor terreurverdachten. Zij zien dat als uitlokking. Om zich in te dekken tegen dat verweer hielden de undercover-agenten in Oregon Mohamud voor dat hij zijn zaak ook zou kunnen dienen zonder geweld. Toen hij zei toch een aanslag te willen plegen, wezen ze hem erop dat er veel kinderen getroffen zouden worden. Volgens de FBI antwoordde hij: 'Dat is wat ik wil.'


Na Mohamuds arrestatie spraken vertegenwoordigers van de moskeeën in Portland hun vertrouwen uit in de opsporingsautoriteiten. Volgens moslimleiders vindt de poging tot een aanslag geen rechtvaardiging in de islam. Zaterdagnacht werd brand gesticht in een moskee waar Mohamud wel eens kwam.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden