Op zoek naar het ideale IOC-lid

Wie zal Willem-Alexander opvolgen als IOC-lid zodra de prins koning wordt? Een gerespecteerd olympisch kampioen, een doorgewinterd bestuurder of een andere Nederlandse prins met een passie voor sport?

AMSTERDAM - Strikt formeel gesproken is het niet zeker dat Nederland een zetel in het Internationaal Olympisch Comité behoudt. Toch acht sportkoepel NOC*NSF de kans klein dat Nederland geen opvolger mag aandragen. IOC-voorzitter Jacques Rogge heeft zich vaak lovend uitgelaten over de Nederlandse sport. In kleine kring heeft hij laten doorschemeren dat een serieuze kandidaat goede kans maakt om een van de 70 permanente leden te worden.


Het IOC telt nu volgens eigen opgave 101 leden. Dat kunnen er 115 zijn: 70 permanente leden, 15 actieve sporters, 15 vertegenwoordigers van sportfederaties en 15 vertegenwoordigers van nationale olympische comités. Door het vertrek van Willem-Alexander heeft Nederland geen enkel lid meer. Enkele jaren geleden waren het er nog vier. Oud-wielerbestuurder Hein Verbruggen is erelid, Willem-Alexander wordt dat.


Nieuwe kandidaten kunnen worden voorgedragen door vier instanties: zittende IOC-leden, de atletencommissie van het IOC, internationale sportfederaties en NOC's. Willem-Alexander kan dus een opvolger voordragen, Rogge kan met een kandidaat komen en ook NOC*NSF is gemachtigd dat te doen. Een kandidaat moet uiteindelijk na een voordracht door het 15-koppige dagelijks bestuur van het IOC worden gekozen via een geheime stemming van de algemene vergadering.


Een duidelijke termijn voor de opvolging is er niet. Een open selectiestrijd evenmin. NOC*NSF verwacht dat het voordragen van één geschikte kandidaat het kansrijkst is. Het is niet wenselijk dat het IOC en NOC*NSF verschillende kandidaten hebben, zoals in 1998. Toen kreeg prins Willem-Alexander na een voordracht van toenmalige IOC-voorzitter Samaranch de voorkeur boven de toenmalige NOC*NSF-voorzitter Wouter Huibregtsen.


In 1987 deed Samaranch iets soortgelijks. Toen werd oud-judoka Anton Geesink op zijn voorspraak binnengehaald, ten koste van NOC-kandidaten Henk Vonhoff en Ruud Frese.


Bij het IOC geldt het hebben van adellijk bloed of een olympisch verleden van oudsher als een aanbeveling. Sinds 2006 zijn er jaarlijks gemiddeld vijf nieuwe leden benoemd. Tot de nieuwkomers behoren vier prinsen (of prinsessen) en tien ex-deelnemers aan de Spelen. Maar het lidmaatschap, dat het karakter van vrijwilligerswerk heeft, is steeds minder een erebaantje. Er worden prestaties verlangd.


Van nieuwe IOC-leden wordt steeds vaker bestuurlijke ervaring verwacht. Ook de leeftijd speelt een rol. Bij het IOC leeft het besef dat de olympische beweging aansluiting bij de tijdgeest moet zien te behouden om de toekomst van de Olympische Spelen veilig te stellen. Binnen het IOC geldt een kandidaat die geen nog vijftig jaar is als 'jong'.


Voormalig IOC-lid Els van Breda- Vriesman: 'Een sportverleden is niet voldoende om goed te kunnen functioneren in het IOC. De kandidaat moet namens Nederland de kracht van sport in al zijn facetten kunnen uitdragen. En hoewel het misschien niet opviel, opende de kroonprins deuren die voor anderen gesloten bleven.'


Sinds 2009 heeft NOC*NSF een opleidingsklas voor sportbestuurders, met de bedoeling oud-sporters en bestuursleden klaar te stomen voor een internationale functie. De opleiding is gevolgd door uiteenlopende 'leerlingen' als tafeltennisser Trinko Keen, KNVB-directeur Bert van Oostveen, zwembestuurder Erik van Heijningen, paralympisch bestuurslid Rita van Driel, oud-roeier Henk-Jan Zwolle, oud-atleet Chiel Warners, IAAF-bestuurslid Sylvia Barlag, judoka Mark Huizinga, zeilster Marcelien Bos-de Koning en bokser Arnold Vanderlyde.


In theorie zouden zij in aanmerking kunnen komen voor het IOC-lidmaatschap, maar gebrek aan internationale bestuurservaring kan tegen de kandidatuur van sommigen pleiten.


Anderen, zoals atletiekbestuurder Barlag, kunnen hun dagelijks werk niet combineren met een extra tijdrovende bestuursfunctie. Barlag waarschuwt dat ex-topsporters niet te licht moeten denken over het IOC-lidmaatschap: 'Je moet als sporter wel tegen de taaiheid en traagheid van besluitvormingsprocessen kunnen. Je geduld bewaren is een kunst als je de snelheid van sport gewend bent.'


Van Breda-Vriesman, die als voorzitter van de internationale hockeyfederatie in het IOC werd verkozen: 'Het probleem is dat Nederland niet zoveel te kiezen heeft, omdat het bestuurlijk nauwelijks is vertegenwoordigd in de grote, internationale sportbonden.'


Gunfactor

Nederland is van oudsher slecht in lobbyen, meent Van Breda Vriesman. Op de Spelen van Londen slaagde oud-roeister Femke Dekker er niet in een plaats te bemachtigen in de IOC-atletencommissie. Van Breda: 'Je wordt niet zomaar verkozen. De gunfactor speelt een grote rol bij het IOC.'


Een adellijk kandidaat dan? Binnen de familie van Oranje staat prins Maurits bekend als een geslaagd en innovatief zakenman, een fanatiek hardloper en bevlogen wedstrijdzeiler. Hoewel onbekend is of hij een olympische loopbaan ambieert, kan zijn liefde voor zeilen bij het IOC in zijn voordeel werken. Voorzitter Rogge nam driemaal als zeiler deel aan de Spelen.


PIETER VAN DEN HOOGENBAND

+ Heeft drie olympische medailles (uit 2000 en 2004) aan de muur hangen. Dat is een pré. Het IOC wil dat (oud-)sporters hun stem laten horen. 'VdH' is ook populair onder collega-sporters.

- Weinig bestuurlijke ervaring. Hij kan niet rekenen op grote steun van sportbestuurlijk Nederland. Is 34 jaar, dat is wel jong voor een levenslange functie in het IOC.

CAMIEL EURLINGS

+Was het (jonge en frisse) gezicht van Olympisch Vuur 2028, de netwerkorganisatie die ervoor moest zorgen dat de Spelen aan Nederland werden toegewezen. Zijn enorme netwerk was een pré.

- De ondergang van Olympisch Vuur. En hij is onlangs aangetreden als topman van KLM. Heeft ook geen groot sportverleden.

PRINS MAURITS

+Zijn adellijke titel is een groot voordeel. Toen prins Willem-Alexander in 1998 in beeld kwam, waren alle kandidaten ineens kansloos. Maurits staat ook bekend als groot sportliefhebber. De zelfstandig ondernemer zeilt, doet aan hardlopen en staat graag op ski's.

- Hij is, evenals zijn neef in 1998, een grote onbekende op bestuurlijk gebied in de sportwereld.

CLAUDIA BÖKEL

+Is al IOC-lid uit hoofde van haar functie in de atletencommissie van het IOC. Dat is een tijdelijke functie. Ze werd in 2008 gekozen, heeft al een heel bestuurlijk leven in de sport achter zich. Is ex-schermster en jong (39).

- Heeft een Nederlands en een Duits paspoort. Gebruikte als topsporter vooral het Duitse, vanwege de faciliteiten in Duitsland.

ANDRÉ BOLHUIS

+Hij is voorzitter van de nationale sportkoepel NOC*NSF en heeft zijn sporen als bestuurder meer dan verdiend. Hij was aanvoerder van de nationale hockeyploeg in 1972 en 1976. In 1980 boycotte hij de Spelen. In 1992 en '96 was hij chef de mission.

- Zijn leeftijd, Bolhuis is 66 jaar, is een nadeel. Het IOC wil verjongen en vernieuwend zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden