Op zoek naar de Bush-doctrine

Terwijl de ene groep plannenmakers wordt geplaagd door de Turkse weigering Amerikaanse militairen vanuit Turkije naar Irak te laten oprukken, is een andere groep in de VS bezig met het tijdperk na Saddam Hussein....

De Amerikaanse president Bush twijfelt niet: 'Er was een tijd dat velen zeiden dat de culturen van Japan en Duitsland ongeschikt waren om democratische waarden te handhaven. Zij hadden ongelijk. Vandaag de dag zeggen velen hetzelfde over Irak. Zij hebben ongelijk. De Iraakse natie is zeer wel in staat een democratie te worden.'

Het Britse blad The Economist staat stil bij een aantal uitspraken van Bush over diens visie op het Midden-Oosten. Bush voorziet dat na een democratische - een stevig handje geholpen door de Amerikanen, dat wel - omwenteling in Irak op termijn ook in de rest van de regio een ineenstorting van de dictatoriale regimes.

Bush heeft een doctrine ontwikkeld: de VS en de 'beschaafde' wereld moeten streven naar de transformatie van het hele Midden-Oosten. Na Irak is de rest aan de beurt, 'inclusief een democratisch Palestina'. De president sprak daar afgelopen juni over.

In dezelfde speech stond hij stil bij wat de val van Saddam Hussein kan betekenen voor de Palestijnen. Dat was volgens The Economist de eerste keer dat Bush publiekelijk verklaarde 'dat de weg naar Jeruzalem via Bagdad loopt'.

Hij ging nog verder: het hier en daar opklinkende pessimisme over de Arabische hang naar democratie was 'arrogant en beledigend'. Misschien heeft Bush ongelijk, maar niemand kan hem beschuldigen van een gebrek aan ambitie', schrijft het blad.

Ook het Amerikaanse Time buigt zich over het post-Saddam tijdperk. Terwijl de tegenstanders van een oorlog met Irak hun bezwaren deels baseren op de immense puinhopen die na het verdrijven van Saddam overblijven, zien veel Amerikaanse beleidsmakers - inclusief de president - de toekomst zonnig in.

Bush vindt volgens Time de oorlog in Irak ook een slag om de toekomst van de hele moslimwereld. Die visie maakt een einde aan de situatie dat het de VS geen bal interesseerde hoe een Arabische staat werd geregeerd, zolang er maar een fikse stroom goedkope olie vandaan kwam.

Eind januari is door het Amerikaanse ministerie van Defensie een Bureau voor Wederopbouw en Humanitaire Assistentie in het leven geroepen. De gepensioneerde luitenant-generaal Jay Garner gaat het leiden.

Het Amerikaanse plan oogt betrekkelijk eenvoudig: Irak wordt gewoon een tijdje overgenomen, met generaal Tommy Franks als absolute heerser. Hoe lang dat gaat duren , daar zijn de meningen over verdeeld. De VS bleven na 1945 zeven jaar in Japan. De kostbare bezetting en wederopbouw van Duitsland duurde vier jaar.

Time is sceptisch over de ambitieuze plannen van president Bush. Het blad schetst uitvoerig alle voetangels en klemmen die de Amerikanen nog te wachten staan - klein voorbeeld: de onmogelijkheid leger en bureaucratie voor honderd procent te zuiveren van foute Saddam-adepten. Denk aan de nogal incomplete zuiveringen in West-Duitsland of Nederland na de oorlog.

Bush is volgens het blad een enorme uitdaging aangegaan. Hij is overtuigd van zijn gelijk, maar 'een wens is één ding en de werkelijkheid iets anders. Helemaal in een regio waar luchtspiegelingen gewoon zijn'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden