Op zoek naar anonimiteit

Ik leg me er maar bij neer. Als je uit Nederland komt, ben je in Suriname als het ware een telg van gegoede familie: dus 'rijk'....

IWAN BRAVE

Het is waarschijnlijk vanwege de innige verbondenheid met Suriname, dat ik moeite heb te accepteren dat mijn geboorteland een derdewereldland is waar ontplooiingskansen niet vanzelfsprekend zijn. Suriname is nog altijd een kastenmaatschappij, waarin ik me niet bepaald gemakkelijk voel met de mij toebedeelde status.

Alleen al het feit dat mensen gedwongen zijn met z'n tienen - van grootmoeder tot kleinkinderen - in een veel te klein huis te hokken, creëert een psychologische kloof, omdat ik in m'n eentje een riant huis bewoon. Een verschil dat eigenlijk alleen maar gebaseerd is op geldkoersen en onrechtvaardigheid. Desalniettemin is mijn schijnrijkdom voor anderen een niet te verwezenlijken droom.

Terwijl ik zo gewoon mogelijk probeer te doen, wordt mij op gezette tijden de hier geldende realiteit onder de neus gewreven. Vaak krijg ik advies hoe ik me tegenover klusjesmensen moet opstellen, als het weer eens mis is gegaan. 'Jij staat daar', instrueerde een welvarende vriend mij een keer, zijn hand in de hoogte houdend; en vervolgens naar beneden wijzend: 'Zij zijn daar. En doe nou maar uit de hoogte, anders lopen ze over je heen; vriendelijkheid en openheid zien ze als een teken van zwakte.' Een treurig makend advies, dat ik naast mij neerlegde.

Uit zelfbescherming heb ik dan ook maar mijn status van rijkaard geaccepteerd. Dat beschermt mijn privé-leven meer. Nog ben ik herstellend van een nare ervaring. Iemand met wie ik een vertrouwensband meende te hebben, zag mij als een geldruif waaruit je zoveel mogelijk diende te graaien. De vertrouweling - die regelmatig op mijn huis paste als ik naar het binnenland ging - bleek 'verloren' sleutels achterover te hebben gedrukt. Op zichzelf zijn er geen onoverkomelijke geldbedragen gestolen, maar voor Surinaamse begrippen zou hij voor zo'n bedrag bijna een jaar moeten werken. Een griezelige zaak: voor hetzelfde geld was ik - of een van mijn gasten - het slachtoffer van een roofmoord geworden. Toen ik me dit realiseerde, voelde ik me kwetsbaar en down.

Uit behoefte aan een nieuwe anonimiteit besloot ik te verhuizen. Het was kiezen tussen een elitewijk en een volkswijk. Het laatste is natuurlijk het interessantst, vanwege de dingen van de dag die je er beleeft. Maar ik was inmiddels behoorlijk onzeker geworden. Hoe zou er in een deels armlastige buurt tegen me worden aangekeken als alleenstaande in een groot huis? Uiteindelijk viel het huis in de gegoede buurt af vanwege de afzichtelijke en te donkerbruine schrootjeswanden.

Met de nodige koudwatervrees verkaste ik twee weken geleden naar de volkswijk. Tot mijn eigen verrassing had ik maar een paar dagen nodig om me er thuis te voelen. En niet eens vanwege het feit dat alle ramen en toegangsdeuren van dievenijzers zijn voorzien, maar meer door de warme aanblik van de buurt met zijn zandstraten. Het huis staat aan de rand van de bebouwing, zodat ik uitzicht heb op een open, groene omgeving waar een kakofonie van vogelgeluiden te horen is.

Het is een levendige buurt. Onder de laatste restjes zon spelen kinderen met hun vliegers, terwijl ouderen buiten voor de deur van hun huis zitten. Verderop is een supermarktje. Daar zit een vadsige Chinese man in korte broek en hemd op twee kisten die op de toonbank zijn gestapeld. Als een eunuch waakt hij torenhoog over de schappen. Hij verschuilt zich achter de toegangsdeur. Pas als je je omdraait, kijk je hem recht tussen zijn vlezige dijen.

De eerste dag nam hij me uitvoerig en wantrouwig - zo leek het tenminste - op. Toen ik gepikeerd doorliep, baste hij opeens mijn voor- en achternaam door de zaak. Hoewel ik begreep dat hij mijn gezicht had onthouden van het IKON-portret Het andere gezicht, dat ook hier is uitgezonden, stond ik even perplex. 'Moest je er niet uit van Bouterse?' schalde hij verder, verwijzend naar de scène waarin Bouterse mij met uitzetting bedreigde.

Alle ogen richtten zich op mij, en daar ging mijn nieuwe anonimiteit in deze buurt. En dat in een wijk waar Bouterse claimt een grote aanhang te hebben. 'Sst', hervond ik mezelf en legde geheimzinnig mijn wijsvinger op mijn mond. 'Zeg niet dat je me hier hebt gezien', riep ik hem toe. De dikzak reageerde met een bulderende lach. Al zijn vlees schudde. Op twee rotte hoektanden na was zijn bovenkaak tandenloos. 'Ik zal Bouterse niet je schuilplaats verraden', beloofde hij hikkend. Toen ik het supermarktje verliet, verdween mijn laatste restje onzekerheid. Een mooier onthaal in een nieuwe buurt kon ik me niet wensen.

Als ik nu het winkeltje binnenstap, me omdraai en omhoog kijk, zie ik hoe een nors, wakend gezicht verandert in dat van een grote, blijde baby, die samenzweerderig met zijn wenkbrauwen seint.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden