Op wereldreis met Tjibbe Tjabbes en Hotze Horzelkaak

De pantsergloep, de zeilsnijder, de molochtiet en de zingende wrattenbeer: Harm de Jonge vroeg zich als kleine jongen al dikwijls af hoe bootbouwer Noach al die soorten heeft gered, die in de oudheid nog niet bekend waren....

Om dat bij een nieuwe zondvloed te voorkomen, gaat in 1774 het fregat De Griffioen op wereldreis, met aan boord de beroemde 18de-eeuwse professor Tjibbe Tjabbes uit Leiden. In Tjibbe Tjabbes’ wereldreis worden zijn avonturen beschreven, met wetenschappelijke onderbouwing en nauwgezette tekeningen.

‘Niets in dit boek is waar, en zelfs dat is niet waar’, is het motto op de eerste bladzijde, vrij naar Multatuli, en dat belooft wat. Trouw aan de traditie van het teruggevonden dagboek schrijft De Jonge heerlijke leugenliteratuur, een van de mooiste klassieke genres die er bestaat.

Tjibbe Tjabbes’ wereldreis begint voor de oostkust van Borneo, waar in de modder een wrak van een oud schip wordt ontdekt, opgesloten in de ribben van een enorm monster. Welk dier, dat lezen we natuurlijk pas aan het eind van het dagboek. Dat treffen bouwvakkers enige tijd later aan, bij het storten van de fundamenten van een nieuw strandhotel, in een kistje van obsidiaan.

Daarmee is de toon gezet. Professor Tjibbe Tjabbes blijkt te reizen in opdracht van de Amsterdamse handelaren Deodaat en Gotfriet Panhuijs-Breskens. Die hebben op een onweersnacht een boodschap van de Heer gekregen: op 7 juli 1777 zal de wereld door wassend water vergaan. En dit keer zullen er van álle soorten twee, niet meer en niet minder, worden gered.

Tjabbes wordt vergezeld door de grimmige Kapitein Hotze Horzelkaak, en de tekenaar Fiel Venius. Het is misschien wel de eerste keer dat een kinderboekenillustrator echt mee op reis mag in een avonturenboek. Subtiel grapje, dat typerend is voor het enorme plezier dat Harm de Jonge en Fiel van der Veen, want die is het natuurlijk echt, bij het maken moeten hebben gehad.

Dat de uitvoering af en toe een heel klein beetje knullig is, bijvoorbeeld door het plaatsen van niet altijd even ter zaken doende foto’s van museumstukken, doet niets af aan het resultaat. Het is alsof er een stille afspraak op de eerste bladzijde staat: we gaan fijn samen genieten van een volstrekt ongeloofwaardig verhaal en net doen alsof het allemaal echt is. Aan zo’n afspraak werken we natuurlijk maar al te graag mee.

Harm de Jongen heeft een creatieve bevrijding doorgemaakt. Vertelde hij tot op heden in sobere taal over soms wel erg bescheiden jongensavonturen op braakliggende veldjes, nu wil hij met bollende zeilen de zeven wereldzeeën bevaren. Geen slechte keuze!

De zondvloed was al eerder een thema in zijn werk, zoals in de Gouden Golf (Van Goor, 2004), maar nog niet eerder schreef De Jonge er zo spannend over. En al helemaal niet in een boek dat dusdanig prachtig uitgegeven is, dat je het eigenlijk niet kunt maken om het niet te kopen.Pjotr van Lenteren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden