Op voor Carré

Hij was er 364 dagen per jaar, in voor- en tegenspoed. Carrédirecteur Hein Jens neemt afscheid.

'Toen ik hier als directeur begon, was het gebouw helemaal verrot. De stoelen moesten eruit, want daar hadden zo'n tien miljoen mensen op gezeten, de vloer was verzakt en tot overmaat van ramp bleken ook de palen waarop het gebouw rustte aan vervanging toe. Tegelijk speelde de nieuwe Arbowet en moesten op last van de brandweer aanpassingen worden aangebracht. Eigenlijk moest het hele theater in de renovatie.'


Hein Jens (63) neemt vandaag, na veertien jaar, afscheid als directeur van Koninklijk Theater Carré in Amsterdam. Hij trad in 1997 aan, maar het heeft nog tot 2004 geduurd voordat de grote renovatieklus uiteindelijk kon worden geklaard. Dat lukte in de geraamde tien maanden en binnen het budget.


Batterij

Vanmiddag krijgt Jens een speciaal afscheidsprogramma aangeboden. Vanaf morgen is hij vrij man. Eerder dit jaar was hij wegens ziekte enkele maanden afwezig. Toen hij terugkwam, had hij al besloten ermee op te houden. 'Ik ben gewoon op voor Carré. De batterij was leeg. En die krijg ik ook niet meer voor de volle tweehonderd procent opgeladen, want dat is wat je als directeur van Carré nodig hebt. Toen heb ik aan de voorzitter van onze Raad van Bestuur gezegd: ga op zoek naar een ander. Het was een boeiende periode, maar ik ben in die veertien jaar nauwelijks thuis geweest, omdat deze tent 364 dagen per jaar open is.'


Terugkijkend beschouwt hij de volle glorie waarin Carré na de renovatie in 2004 aan het publiek werd teruggegeven als zijn hoogtepunt. De magie was er weer: waar artiesten het altijd over hebben als ze in Carré staan. 'We hebben het zelf gedaan: door ons spaargeld aan te spreken en door zuinig te zijn. De gemeente Amsterdam heeft ons daarbij mondjesmaat geholpen. Die had andere prioriteiten wat de hoofdstedelijke kunstgebouwen betreft - de musea, het Muziekgebouw aan het IJ en de nieuwe tussenzaal van de Stadsschouwburg.'


Beledigend

Een dieptepunt in zijn loopbaan kent de Carrédirecteur ook, toen de Amsterdamse Kunstraad in een advies Carré een theater noemde waarin geen cultuur plaatsvond. Carré was een tijdlang een zogenoemd openeindtheater waarin musicals als Cats en Les Misérables maanden achtereen stonden en voor andere artiesten nauwelijks ruimte was. Meer een veredeld musicalpaleis dus, dan het befaamde volkstheater. Jens heeft aan die openeindbespeling een eind gemaakt. Niettemin heeft de opvatting van de Amsterdamse Kunstraad hem zeer gegriefd. 'Ik vond dat diep beledigend, niet alleen voor Carré en de werknemers, ook voor de artiesten en het publiek. Het getuigt van een totale miskenning voor wat er hier gebeurt, en dat door mensen die je hier nooit ziet, of alleen maar als er vrijkaarten te vergeven zijn.'


Zelf heeft hij een 'TROS-AVRO-VARA-VPRO-smaak': van opera tot cabaret, van circus tot klassieke dans, van Jessye Norman tot André van Duin. 'Juist daarom noem ik Carré ook graag een volkstheater, . Ik hecht erg aan de gemeenschapszin die in dit theater altijd voelbaar is geweest - een plek om feestelijk uit te gaan, voor alle rangen en standen. Dat wij in juni het Holland Festival in huis hebben, maakt het aanbod alleen maar gevarieerder en ons publiek diverser.'


Circus

Jens is een man met een warm hart voor het verleden van zijn theater. Toen tijdens de renovatie een aantal oude tekeningen met circustaferelen letterlijk achter het behang tevoorschijn kwam, heeft hij die laten restaureren in een klooster. 'Dat heeft ons zo'n anderhalve ton extra gekost, maar op zo'n moment moet je dat gewoon doen. Verder is Carré meer gerestaureerd dan veranderd - Carré is Carré en daar blijf je vanaf.'


Intussen beleeft de theatersector zorgelijke tijden; de kaartverkoop loopt terug, het publiek blijft steeds vaker weg, de musicalmarkt heeft het zwaar, producenten gaan failliet. Carré heeft van die crisis toe nu toe nog niet echt last gehad. Maar Jens voorspelt in algemene zin weinig goeds. 'In juni volgend jaar gaan er klappen vallen, zowel in de theaters zelf als bij de producenten. En dan moeten we nu ineens onze mecenassen gaan aanspreken. Arme mecenassen! We hebben ze sinds de Tweede Wereldoorlog de deur uitgekeken, want kunst was van ons allemaal en diende door de overheid te worden betaald. Nu die zich terugtrekt en wij niet gewend zijn de kostprijs voor cultuur te betalen, is het tijd voor een mentaliteitsverandering.'


Vorig jaar opende in Amsterdam het DelaMar Theater, waarmee Amsterdam nu twee grote theaters heeft die voorstellingen bieden voor een breed publiek. Jens: 'Prima dat het DelaMar er is. Concurrentie is hartstikke gezond. De beste plek voor de bakker is naast de HEMA, zeg ik altijd maar.'


Hij is op de eerste plaats altijd commercieel directeur geweest, met naast zich Wim Visser als programmeur. Nu Jens weggaat, is hij hier en daar aan het praten over iets nieuws. Maar niet in de cultuursector, want 'als je directeur van Carré bent geweest, wat moet je daarna dan nog?'


In ieder geval nooit meer 's avonds in de hal van Carré gaan staan luisteren naar wat het uitlopende publiek te melden heeft. Dat waren voor Jens de meest waardevolle uren: op de achtergrond, en alleen maar luisteren. En vervolgens doen.


125 jaar

In 2012 bestaat Carré 125 jaar en dat jubileum zal vanaf 4 september groots worden gevierd. Hein Jens heeft het jubileumprogramma voorbereid met artistiek leider Wim Visser. Er komen speciale optredens van Nederlandse artiesten als Karin Bloemen, Brigitte Kaandorp en Herman van Veen; uit het buitenland komen onder meer Bill T. Jones (dans), het Market Theatre uit Zuid-Afrika en Paco Pena Flamenco Danza Compania. Opmerkelijk is dat ook Toneelgroep De Appel terugkeert in Carré en wel met de marathonvoorstelling Herakles, die in het voorjaar 2012 in Den Haag in première gaat.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden