DATAOP VAKANTIE IN EUROPA

Op vakantie naar het buitenland: kan dat nog of gaat Europa weer dicht?

Her en der in Europa ontstaan nieuwe besmettingshaarden van het coronavirus. Kan een vakantiereis nog wel doorgaan of gaan Europese landen achter elkaar weer in lockdown? Vier vragen. 

De eerste toeristen sinds de uitbraak van het coronavirus arriveren Rijeka, Kroatië.Beeld EPA

Binnen een week is het reisadvies voor (vakantie)landen Kroatië en Bulgarije veranderd van positief naar negatief, vanwege een tweede golf coronabesmettingen. Eerder deze maand gebeurde hetzelfde voor regio’s in Portugal (Lissabon) en Spanje (Barcelona). 

Wanneer wordt een land onveilig verklaard (code oranje)?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken werkt de lijst met veilige en onveilige landen voortdurend bij door ze de code geel (‘reizen mogelijk’) of oranje (‘reizen afgeraden’) te geven. Bij het onveilig verklaren van een land speelt de oplopende besmettingsgraad een grote rol, maar dat is niet de enige factor waarnaar wordt gekeken. Zo wordt Frankrijk nog veilig geacht voor toeristen, terwijl daar afgelopen week veel extra besmettingen zijn bijgekomen (bijna 5.000 gevallen, een toename van 39 procent ten opzichte van een week eerder). Tegelijkertijd heeft Kroatië met veel minder besmettingen (bijna 600 afgelopen week, een toename van 7 procent) wel een negatief reisadvies opgeplakt gekregen.

Buitenlandse Zaken verandert de code van geel als de gezondheidssituatie zorgwekkend is voor toeristen. Dit oordeel baseren de diplomaten weer op een advies van het RIVM. Dat instituut kijkt naar het aantal besmettingen dat er in één of twee weken bij komt, maar ook naar het aantal testen dat een land uitvoert, of sprake is van landelijke of regionale uitbraak, welke de coronamaatregelen een land neemt en of die worden nageleefd.

‘We kijken veel breder dan alleen maar naar het aantal besmettingen in een land. Het is een totaalpakket dat we afwegen’, aldus RIVM-woordvoerder Loes Hartman. Zo leidde een uitbraak bij een vleesfabriek in Duitsland kort tot een forse toename van het aantal besmettingen in het land. Die uitbraak bleek echter lokaal te zijn en niet veel gevaar op te leveren voor toeristen. Duitsland kreeg daarom geen negatief reisadvies. ‘Zo’n advies kan anders uitpakken als er bijvoorbeeld een uitbraak is bij een horecagelegenheid.’

Hoe groot is kans dat Europese grenzen een voor een weer dichtgaan?

‘Mensen moeten er rekening mee houden dat de reisadviezen deze zomer niet overal hetzelfde blijven’, zegt woordvoerder Irene Gerritsen van Buitenlandse Zaken. ‘Dat is nou eenmaal de werkelijkheid van 2020.’

Bij het RIVM hebben ze ‘geen glazen bol’ waarin ze kunnen kijken of Europese landen of regio’s een voor een hun grenzen weer gaan sluiten. Zeker is wel dat de situatie nog niet zo erg is als in april. In Spanje, Frankrijk en Duitsland is het aantal wekelijkse besmettingen momenteel soms wel tien keer lager dan tijdens de Europese coronapiek in april. Hetzelfde geldt voor Nederland: hier werden vorige week 987 nieuwe besmettingen geteld, terwijl dat er tijdens de piek in april soms 7.000 in één week waren.

De trend gaat echter niet de goede kant op. Reden voor het RIVM om dinsdag zorgen te uiten en te spreken van een ‘wake-up call’. Viroloog Marion Koopmans, lid van het Outbreak Management Team, vreest dat haar vakantie niet doorgaat. Ze twitterde dat ‘voorbereiden op september’ misschien wel ‘voorbereiden op augustus’ wordt, vanwege de toenemende lokale uitbraken.

Raken veel toeristen besmet tijdens hun buitenlandse vakantie?

Dat valt nog mee, maar het aantal kan snel oplopen. Afgelopen week bleek 7 procent van de positief geteste Nederlandse coronapatiënten kort daarvoor in het buitenland te zijn geweest. Zij waren vooral in België, Servië, Duitsland en Frankrijk. Nederlanders die nog op vakantie gaan en veilig willen blijven, doen er goed aan niet alleen naar een landenadvies te kijken, maar ook naar de regionale besmettingsgraad. De regio’s Mayenne (vlakbij Bretagne), West-Vlaanderen, Antwerpen, Luxemburg en delen van Oostenrijk zijn volgens Buitenlandse Zaken nu nog veilig. Maar wie kijkt op de kaart van het aantal besmettingen per 100.000 inwoners kan flink schrikken: dan kleuren die regio’s ineens erg donker

Omgekeerd zullen buitenlanders bezorgd kijken naar de Nederlandse provincies Zeeland en Zuid-Holland: daar loopt het aantal besmettingen per 100.000 inwoners snel op. Vanuit hun optiek zijn dat dus gebieden waar je beter niet op een volle camping kunt gaan staan.

Heeft het zin om Nederlanders direct na terugkeer van hun buitenlandvakantie te testen op corona?

Dat kan ‘schijnveiligheid’ suggereren, zegt RIVM-woordvoerder Hartman. ‘Als het virus zich net een dag in je neusholte heeft genesteld, maar je hebt nog geen klachten, dan kan een coronatest negatief uitvallen. Terwijl die coronatest na drie dagen toch positief is.’ Het RIVM onderzoekt nu of een standaardtest voor Nederlanders die terugkomen uit een risicogebied toch nuttig kan zijn.

Momenteel wordt Nederlanders die in een land zijn geweest met code oranje dringend geadviseerd om bij terugkomst in Nederland 14 dagen in thuisquarantaine te gaan. Het gaat om Zweden, Bulgarije, Roemenië, Kroatië en de regio’s (rondom) Lissabon en Barcelona. Alleen als teruggekeerde vakantiegangers klachten ontwikkelen, moeten zij een coronatest doen.

Reizigers die met de auto of het vliegtuig terugkeren uit veilige vakantielanden met code geel – van Frankrijk tot Griekenland – hoeven dus bij terugkeer geen coronatest te doen en ook niet in thuisquarantaine te gaan. Dat moet wel als zij klachten ontwikkelen.

Met medewerking van Sarah Haddou

Verder lezen

Nieuws RIVM bezorgd: aantal nieuwe besmettingen de afgelopen week fors toegenomen.
Is dit het begin van een tweede golf? 

Analyse De westerse wereld raakt steeds meer in de ban van het mondkapje. In Amsterdam flirten winkeliers met het idee van een draagplicht. Steeds meer experts raken overtuigd van het nut van maskers op straat. Het mondkapje komt nu toch wel heel dichtbij.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden