Op scholen regeert de middelmaat

'Lekker plan van Richard Krajicek', gromde een gymnastieklerares. 'Hij bedenkt leuke Koningsspelen, en wij mogen een extra sportdag organiseren. Toch deden ze het, blijmoedig. Dagenlang oefenen met de kinderen op het voorgeschreven lied en het dansje. Drukbezette ouders mobiliseren voor het 'gezonde ontbijt'. Want ja, misschien krijg je maar één keer in een mensenleven een nieuwe koning. En die koning is een sportliefhebber.


Dus klonk het afgelopen vrijdag uit 1,3 miljoen kinderkelen: En we springen springen springen / Springen in de lucht, net als de rest / Want bewegen is gezond! Zouden ook de prinsesjes, 'net als de rest', hebben mee gesprongen?


Geen verheffend motto trouwens, 'net als de rest'. Als er één ding ontbreekt in ons onderwijs, is het de ambitie om boven die rest uit te steken. Doodgewoon is gek genoeg. Zielige achterblijvers, daar houden we niet van, die moeten, hup, mee met de rest. In het opkrikken van de achterblijvers zijn we koning op internationale rankings.


Maar boven het maaiveld blijft het angstwekkend leeg. Hoe meer we de mond vol hebben van 'excelleren', des te minder het gebeurt. Het aantal kinderen met een cito-score boven de 548 daalt, net zoals het aantal leerlingen met eindexamencijfers boven de 7,5.


Op scholen regeert de middelmaat. Twee dagen voor de Koningsspelen kreeg het onderwijs, van basisscholen tot en met mbo, een matig rapport van de Onderwijsinspectie in De staat van het onderwijs. Een zesjesrapport. Het aantal zwakke scholen is, onder de knoet van de inspectie, gedaald. Dat is het enige goede nieuws. De grote middengroep van de scholen komt met de hakken over de sloot. Aan alle 'normindicatoren' die de inspectie stelt - zoals goed lesgeven, heldere instructies, 'opbrengstgericht werken' - voldoet slechts 46 procent van de basisscholen en 20 procent van de scholen in het voortgezet onderwijs. Tien tot 15 procent van de mbo-scholen en scholen voor speciaal onderwijs is nog altijd zwak, zij halen niet eens de 'basiskwaliteit'.


Dat ligt onder meer aan de kwaliteit van de leraren, zegt het rapport. De meeste leraren beheersen de basisvaardigheden wel, maar 'complexe' vaardigheden, die nodig zijn om leerlingen tot beter presteren aan te moedigen, ontbreken vaak. In het basisonderwijs beheerst slecht 37 procent van de leraren deze finesses van het vak. De inspectie komt met vertrouwde mantra's: de kwaliteit van de lerarenopleidingen moet omhoog! Scholen moeten meer ambitie tonen!


Minister Jet Bussemaker herhaalt het maar eens in de pers: de leraren moeten het beter doen. Weg met de cultuur van de middelmaat. Prestatiegerichter. Meer oog voor de slimmeriken. Ze moeten niet 'de deur van het klaslokaal dichthouden' - alsof dat het probleem is. Meer ambitie, meer bijscholing, meer academici voor de klas, maar wel voor hetzelfde geld natuurlijk.


Dat kan best, vindt Bussemaker. Kijk maar naar Finland, daar verdienen leraren ook niet veel. Maar ze vergeet erbij te zeggen dat de Finse leraar hetzelfde verdient als andere hoogopgeleiden in dat land, en dat ze veel minder uren per week lesgeven. Bovendien hebben ze gratis kunnen studeren aan de beste universiteiten van Europa. En doordat leraren een alleen voor topstudenten toegankelijke, felbegeerde studie hebben afgerond, genieten ze veel status.


Bij ons zijn leraren gebrekkig opgeleid, moeten ze zich almaar meer inspannen en zien ze daar niets voor terug. Al ruim drie jaar staan ze op de 'nullijn', nadat minister Plasterk hun in 2008 lokkend een salarisverhoging had voorgehouden. Walter Dresscher, voorzitter van de Algemene Onderwijsbond rekent het geduldig voor: een fulltime docent heeft de afgelopen jaren 4.000 euro jaarsalaris ingeleverd. Geen wonder dat, zelfs in tijden van crisis, het enthousiasme voor lerarenopleidingen niet toeneemt. Straks mag je van dat salarisje ook nog eens je studieschuld terugbetalen, die 'terechte investering in je toekomst'.


Het heeft geen zin om lukraak extra geld te geven aan schoolbesturen. Dat geld verdwijnt in de kosten voor huisvesting en management, en komt niet bij de leraar terecht. Ook de inspectie constateert dat bestuurders zich drukker maken om de gebouwen en de organisatie, dan om de kwaliteit van hun onderwijs. Er hangen stakingen in de lucht. Ik hoop dat leraren massaal laten weten dat ze niet langer op commando hun dansje doen. Excellenter, ambitieuzer en professioneler heeft een prijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden