Op RTL5 is wetenschap alleen voor echte oermannen

Populair-wetenschappelijk is bij Galileo: een snufje exotisme en een flinke klodder seksisme. Arme wetenschap.

Presentator Luuk Ikink. Beeld null
Presentator Luuk Ikink.

De aarde draait om de zon in plaats van andersom, beweerde Galileo Galilei vier eeuwen geleden. De kerk was het er niet mee eens, Galileo moest voor de Inquisitie verschijnen, maar hield vol. Dankzij die volharding wordt Galileo nog altijd als belichaming van de wetenschap beschouwd. Nu is er een tv-programma met zijn naam. Galileo is elke werkdag te zien op RTL 5 en is volgens de site 'een populair-wetenschappelijk programma'.

In de praktijk blijkt dat een magazineachtige show, waarin Luuk Ikink (sidekick in RTL Late Night) korte, deels buitenlandse items aan elkaar praat. Met afgelopen week filmpjes over airbags, NFC-chips, dikke mensen, tongzoenen, bier, John Lennon, post-its en een Indiër met een heel zware tulband. Dat klinkt wat willekeurig en dat is het ook, maar zo'n sandwichformule houdt de aandacht vast. De manier waarop de items worden opgediend is helaas opvallend conservatief: met een snufje exotisme en vooral een flinke klodder seksisme.

'Dit is echt voor mannen', zegt verslaggever Jorn Rohde tijdens een trucje waarbij hij met een opgerolde post-it een glas vol rook laat lopen. 'Houthakken is echt een mannending', beweert Luuk bij een volgend filmpje. In een item over deodorant moet een Nederlandse Miss de oksels van de verslaggevers ruiken. Echt stuitend wordt het tijdens een reportage over geheugen. Verslaggever Manuel Venderbos rijdt zes mensen rond en noemt ondertussen details over zijn gezin en auto. Wanneer hij achteraf vraagt waar hij over praatte, noemen de vrouwen de namen van zijn kinderen, waar de mannen zich het automerk herinneren - als we de montage mogen geloven, tenminste.

'Mannen onthouden feitelijke zaken en vrouwen emoties, dat past bij onze oerrollen', vertelt Patrick van Veen, geïntroduceerd als gedragsbioloog maar volgens zijn site vooral actief als bedrijfstrainer: 'Toen wij in oersystemen leefden bleven de vrouwen in het dorp. De mannen gingen jagen en moesten calculeren: is die mammoet te groot? Mannen hebben van nature dus de focus op harde feiten, vrouwen overleefden door te zorgen dat ze als vriendinnen met elkaar door een deur konden en dat ze op een nette manier het voedsel verdeelden als de mannen terugkwamen van de jacht.'

Waren er dorpen in de oertijd? Is calculatievermogen niet iets anders dan een goed geheugen voor weetjes? Bekommerde de oermens zich werkelijk over een nette manier van eten? En o: wat is er gebeurd met al die decennia onderzoek naar gender, de nature/nurture-kwestie en de relatie tussen neuroplasticiteit en cultuur? Venderbos vraagt het niet. 'Is hier iets aan te doen?', wil hij slechts weten. 'Nee', zegt Van Veen: 'Zo zijn wij geprogrammeerd.'

Arme vrouwen. Arme mannen. Maar vooral: arme wetenschap. Goedkoop geproduceerde, ondoordachte programma's als Galileo gebruiken haar als excuus om stereotyperende onzin in stand te houden, waar de wetenschap nu juist dient om onzin te bestrijden. Was Galileo inderdaad de belichaming van de wetenschap, werd hij door dit programma bespuugd en in de maag getrapt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden